Analyse

Suikerlobby lijkt het van de EU te gaan winnen

De Europese Unie dreigt de strijd tegen hartziekten, zwaarlijvigheid en suikerziekte te verliezen. De voedingsindustrie lobbyt met miljoenen euro's tegen het inperken van suikergebruik.

Een medewerker loodst snoepgoed door de fabriek van snoepfabriek Matthijs in Hoogerheide. Beeld Hollandse Hoogte

De voedingsindustrie smijt met miljoenen om Europese regelgeving tegen overmatig suikergebruik tegen te gaan. Dat stelt lobbywaakhond Corporate Europe Observatory (COE) in een kritisch rapport over de 'suikerlobby'. Volgens CEO wordt het opstellen van wetten door dat lobbygeweld dermate belemmerd, dat de Europese Unie de strijd tegen hartziekten, zwaarlijvigheid en suikerziekte dreigt te verliezen.

De suikerlobby zou in totaal ruim 21 miljoen euro per jaar uitgeven om de Europese handel en wandel te beïnvloeden. Buiten de kaasstolp van Brussel worden bovendien miljarden uitgegeven aan het promoten van suikerbommen, schrijft de waakhond. En dat, terwijl meer dan de helft van de Europeanen tegenwoordig kampt met overgewicht. In het rapport, A spoonful of sugar, wordt beschreven hoe de voedingsindustrie een breed scala aan methodes toepast om regelgeving tegen te houden of af te zwakken. Zo worden hoogleraren 'gekocht' om gunstige onderzoeksresultaten te kunnen tonen. Ook zetten de voedsel- en drankfabrikanten vol in op handelsverdragen als die met Canada (CETA) en de VS (TTIP), om zo bestaande Europese wetten te ondermijnen.

De bedrijven hopen zo kostbare belemmeringen te ontlopen en de winstmarges voor suikerrijk voedsel hoog te houden, schrijft CEO. Voorgestelde maatregelen als een suikerlimiet voor producten, een suikerbelasting en een verplichting om de hoeveelheid toegevoegde suikers op etiketten te vermelden, zouden zo effectief worden afgeschoten. De uiteindelijke slachtoffers zijn de consumenten, die ten prooi vallen aan de buitengewone macht van deze suikerlobby. 'In haar oneerlijkheid en veronachtzaming van de gezondheid van mensen evenaart de voedingsindustrie de tactieken van de tabakslobby die we decennia hebben gezien', aldus mede-auteur Katharine Ainger.

Ook in Nederland draagt overmatig suikergebruik bij aan het dikker en daarmee ongezonder worden van de bevolking. Volgens de meest recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) kampt 43 procent van alle Nederlanders met overgewicht. Zo'n 12 procent daarvan heeft obesitas. Maar volgens gezondheidswetenschapper Jaap Seidell is met name het percentage kinderen dat te zwaar is zorgwekkend. 'De Nederlandse jeugd drinkt bijvoorbeeld veel te veel suikerhoudende dranken. Daarmee zitten we in de wereldtop.' In totaal is 12,1 procent van de Nederlandse kinderen te zwaar. 'Voedingsbedrijven zouden daar veel meer verantwoordelijkheid voor moeten nemen.'

Toch is het te makkelijk om de schuld volledig in de schoenen van de voedingsindustrie te schuiven, vindt Seidell. Dat 'Brussel' zo makkelijk beïnvloedbaar blijkt, is namelijk een groot deel van het probleem. 'Politici laten zich er ogenschijnlijk toe verleiden om maar geen regelgeving door te voeren, omdat iemand van de voedingsindustrie ze vertelt dat dit niet goed uitkomt. Dat is ontzettend schadelijk en zegt naar mijn mening meer over de ontvanger, dan over de boodschapper.'

Vier manieren waarop de suikerlobby Europese regelgeving dwarsboomt

1. Toejuichen van grote handelsverdragen

De voedingsindustrie is voorstander van handelsverdragen met Canada en de VS omdat deze een rechtsgang mogelijk maken tegen landen die suikergebruik tegen willen gaan. Zo moest Mexico miljoenen betalen na het invoeren van een suikerbelasting, toen Amerikaanse bedrijven het land hielden aan regels die in een soortgelijk verdrag met de VS waren opgesteld.

2. 'Kopen' van wetenschappelijk onderzoek

De voedingsindustrie sponsort onderzoek naar onderwerpen als obesitas en diabetes, soms in samenwerking met de Europese Commissie. Op deze manier verschijnen meer onderzoeksresultaten waarin gunstig wordt geoordeeld over het optreden van de industrie. Zo publiceert het European Hydration Institute, opgezet door Coca Cola, resultaten die helpen bij de verkoop van frisdrank.

3. Dreigen met juridische consequenties

Suikerbelastingen van individuele lidstaten zijn regelmatig onderwerp van door de industrie aangespannen juridische zaken. In een deel van de handelsconflicten trekken de voedsel- en frisdrankfabrikanten aan het langste eind. Nieuwe regelgeving wordt daarnaast zoveel mogelijk tegengewerkt, terwijl oude wetten worden weggezet als onnodige bureaucratie.

4. Besteden van miljarden aan campagnes

Buiten Brussel worden geen miljoenen maar miljarden besteed aan campagnes die suikerrijke snacks en dranken promoten. Zo gaf handelsorganisatie FoodDrinkEurope ongeveer een miljard uit aan het tegengaan van een 'stoplichtlabel' op voedsel, dat door gezondheidsexperts en consumentengroepen werd aangeraden. Ook tegen suikerbelastingen worden PR-tactieken ingezet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.