Succes bij DAF Trucks is een puzzel met duizenden stukjes

Terwijl de maakindustrie uit Nederland vertrekt, bloeit DAF op. Een truck wordt nu veel sneller gebouwd. Maar de werknemers voelen zich er niet door opgejaagd....

Kom bij DAF Trucks niet aan met het verhaal dat de maakindustrie in Nederland geen toekomst heeft. De productie van beeldbuizen, schoenen, textiel en meubels mag dan grotendeels uit Nederland verdwenen zijn, de Eindhovense vrachtautomaker noteerde vorig jaar een recordproductie, een recordverkoop, een recordmarktaandeel en een recordwinst.

Zestien uur per dag rijden ieder uur tien gloednieuwe trucks naar buiten, met moderne, in eigen huis ontwikkelde motoren, en cabines die zich kunnen meten met de luxe van een BMW. DAF, dat bijna verdween omdat de Britse markt inzakte, heeft het werkterrein uitgebreid over heel Europa en ver daarbuiten.

In 1993 was het bijna gedaan met de ‘zelfscheppende’ autofabriek, maar na de herstart is het alleen maar beter gegaan. Hoe lapt het bedrijf dat?

De vrachtwagenfabriek zoekt het vooral in efficiency. Weg met iedere meter die werknemers te veel lopen, met ieder onderdeel dat langer dan een paar uur op de plank ligt. Ook met vergissingen en met ziektedagen door een verkeerde werkhouding, rekent het bedrijf graag af.

In de fabriek, die licht en opgeruimd oogt en ondanks de zware machines niet lawaaiig is, lopen relatief weinig werknemers rond. Alle handelingen en iedere verplaatsing van mensen of onderdelen, wordt gemeten, geanalyseerd en verbeterd. Aan de wanden van de pauzeruimtes die verspreid zijn over de montagehal, hangen productiviteitsstatistieken en overzichten van de resultaten van de groep medewerkers. Een elektronisch scorebord geeft per dag het aantal te bouwen en het aantal reeds gebouwde trucks aan. Een keer per maand wordt de productie een uur stilgelegd, zodat medewerkers kunnen overleggen over het verbeteren van de productie.

De fabriek heeft de hoofdvestiging in Eindhoven, waar 4700 personeelsleden werken. Hier worden de eigen motoren gebouwd, plaatdelen geperst, nieuwe producten ontwikkeld en de trucks in elkaar gezet. Daarnaast worden in het Belgische Westerlo (tweeduizend werknemers) complete assen en cabines gebouwd. In 2005 steeg de omzet met 11 procent ten opzichte van een jaar eerder naar 3,36 miljard euro. Ook de winst nam toe met 7,4 procent, van 264 miljoen naar 284 miljoen euro. In totaal leverde het bedrijf 52.500 trucks af; een record in de ruim 75-jarige geschiedenis van de onderneming.

Om zo efficiënt mogelijk te produceren, werkt de fabriek volgens het just in time-principe. Alle onderdelen en componenten als cabines, banden, assen en motoronderdelen worden enkele uren voor ze nodig zijn, geleverd. Dat levert een constante stroom onderdelen op die in vrachtwagens van toeleveranciers onderweg zijn naar Eindhoven.

Er is geen magazijn voor de productievoorraad en de werkvoorraad aan uitlaten, tanks of remslangen wordt langs de lopende band op lage stellingen bewaard. Zo worden de banden, die in tientallen varianten binnenkomen, dagelijks geleverd in dezelfde volgorde als de bestelde trucks op de band staan.

Een grote stap, zegt het bedrijf, was het afschaffen van de voorraad motoren – vele honderden – die aan het eind van de montagelijn lag te wachten op inbouw. Nu staan 24 tot 30 stuks te wachten op inbouw; een voorraad voor 2,5 tot 3 uur. President-directeur Aad Goudriaan: ‘Dat brengt de voorraadkosten omlaag, maar leidt er ook toe dat een probleem in de motorenfabriek meteen wordt opgelost, omdat anders de truckfabriek binnen enkele uren stil ligt en de productie in gevaar komt.’ De trucks, die in duizenden varianten kunnen worden geleverd, worden alleen op bestelling gebouwd.

Door op efficiency te sturen, is het aantal uren dat nodig is om een truck te bouwen, sterk gedaald – in de afgelopen vijf jaar met 30 procent. ‘Bittere noodzaak’, zegt Goudriaan, ‘want de marges zijn erg klein. Wij realiseren een jaarlijkse productiviteitsverbetering van 7 à 8 procent. Daardoor wegen de loonkosten relatief gezien steeds minder zwaar. Als je bijvoorbeeld in duizend uur een truck kan bouwen bij een loon van 35 euro per uur, en iemand in Polen kan dat voor 15 euro per uur, dan lijkt het logisch om daar naartoe te gaan. Maar je kan er ook op toezien dat je geen duizend uur met die auto bezig bent, maar driehonderd, en dan zie je het aandeel van de loonkosten sterk teruglopen.’

Toch worden de werknemers niet opgejaagd om telkens harder te werken. Vorig jaar ging er niemand de WAO in, en ook het ziekteverzuim is met 4,6 procent relatief laag. Goudriaan: ‘Wij willen dat de mensen gezond hun pensioen kunnen halen. Er is geïnvesteerd in ergonomische middelen: in de motorenfabriek kunnen de motorblokken voor de montage alle kanten op bewegen, de robotkarretjes waarop de blokken staan, kunnen op hoogte worden gebracht, zodat de monteur niet door zijn knieën hoeft om aan de onderkant onderdelen te monteren.’

Bij DAF schuilt het succes in slimmer werken, zegt Goudriaan. ‘Voor de medewerkers is dat een uitdaging: zorg ervoor dat het beter, sneller, en slimmer kan en let erop dat geen verspilling plaatsvindt. Meet wat werknemers doen, vraag naar suggesties, en neem hun ideeën serieus.

Zo lag de hele motorenfabriek, waar blokken gegoten metaal worden verwerkt tot motorblokken, vroeger vol metaalschilfers. ‘Tegenwoordig hebben we een centraal afvoersysteem voor de spaanders; het metaal en de olie die voor de koeling nodig zijn, worden hergebruikt. De fabriek is daardoor schoner en dus gezonder. Afval en rommel is verspilling.’

Efficiency, zegt Goudriaan, is een treintje: ‘Door efficiënt en slim te werken, maak je geld vrij dat je weer kunt gebruiken voor investeringen. Daardoor kan de kostprijs omlaag, komen er meer bestellingen binnen, en kunnen er meer auto’s door de fabriek worden gestuurd. De inkomsten stijgen dan, waardoor je nog meer kunt investeren. Het kan altijd beter en slimmer. Succes creëert succes, daarvan ben ik overtuigd.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden