Streep door snelle bouw noodwoning

Het plan van het kabinet om snel duizenden containerwoningen neer te zetten, is een illusie. Het bouwen van noodwoningen kost zo'n negen maanden, leert de ervaring in Amsterdam. Zijn er andere oplossingen mogelijk?

Beeld anp

Het bouwen van duizenden tijdelijke woningen voor vluchtelingen met een verblijfsstatus gaat vele maanden duren en kost bovendien veel geld. Door regels en door het bouwklaar maken van terreinen zal de aanleg van containerwoningen nog zeker negen maanden duren.


Dat valt af te leiden uit de bevindingen van de Amsterdamse woningcorporatie De Key, die afgelopen jaren honderden studenten onderbracht in containers. Het ombouwen van kantoren lijkt volgens kenners wel sneller haalbaar, al is er weinig ervaring mee en moet er eerst nog de nodige regelgeving veranderen.


'Voor de acute nood moet je nu ook tijdelijke oplossingen zoeken, maar het is zowel financieel als voor woningzoekenden beter als we volwaardige huizen bouwen', zegt voorzitter Marc Calon van corporatiekoepel Aedes.

Beeld Gerard van Beek

Sociale huurwoningen

Grootte: 145 m2 per woning

Architect: KAW architecten

Kosten: euro 85.000 excl. btw

Bouwtijd: 19 dagen per huis (sloop en herbouw)

Levensduur: minimaal 50 jaar

Snelle en goedkope oplossing

In politiek Den Haag worden 'tijdelijke' of 'semipermanente' huizen steevast genoemd als oplossing voor de groeiende groep vluchtelingen die met een verblijfsstatus in asielzoekerscentra zit te wachten op een woning. Premier Rutte bevestigde dat woensdag nog eens tijdens het debat over de vluchtelingencrisis. Containerwoningen en omgebouwde kantoren worden daarbij als snelle en goedkope oplossing genoemd.


Producenten staan te trappelen om te leveren en prijzen hun producten aan. Binnen enkele weken zou begonnen kunnen worden met de bouw van prefabhuizen. Het bedrijf Tempohousing oppert zelfs een containerdorp neer te zetten, liefst door vluchtelingen zelf gebouwd.


De ervaring bij De Key zijn een stuk minder wervend. In de Houthavens in Amsterdam bouwde de corporatie zo'n acht jaar geleden een dorpje van 'skeletbouwwoningen', prefabhuisjes van hout. En op het terrein naast de Bijlmerbajes stapelde de corporatie tot woning omgebouwde zeecontainerwoningen. Woningen van 28 vierkante meter met een keukentje en een eigen douchecabine.


Zulke woningen zijn relatief snel te bouwen, zegt Wim de Waard van De Key. 'Maar het kost toch veel tijd voordat ze er staan. Eerst moet er riolering zijn en waterleidingen, elektriciteit en toegangswegen.' En dan zijn er nog de democratisch horden die moeten worden genomen: vergunningen, een beslissing van de gemeenteraad en inspraakronden. In de Houthavens lag er negen maanden tussen het aanwijzen van de locatie en de opening van de eerste tijdelijke woning. Daarmee leverde De Key naar eigen zeggen een topprestatie.

ComfortCabin, inbouwpakket voor kantoren

Grootte: flexibel, de basismodule is 1,80x2,20x2,40 meter hoog

Architect: Pieter Stoutjesdijk

Kosten: euro 9.000 voor de basismodule, geschikt voor 2 personen

Bouwtijd: een halve week, door een persoon te bouwen

Levertijd: wordt in opdracht van Rijksbouwmeester ontwikkeld. Is nog niet op de markt, maar dat gaat snel gebeuren.

Levensduur: hangt af van het gekozen materiaal. Tientallen jaren met massief kunststofplaten, met multiplex- of stroplaten zo'n vijf jaar.

Duurkoop

Zo'n 25 duizend euro telde De Key per containerwoning neer. Maar door alle bijkomende kosten voor de huur van de grond, de leidingen, trappenhuizen en sprinklerinstallaties ligt het werkelijke bedrag rond ruim boven de 30 duizend euro. Bovendien bleken de containers uit China duurkoop. Een groot deel moest binnen een paar jaar worden vervangen .


Een flink aantal van de tijdelijke woningen in de Houthavens zijn verplaatst naar Amsterdam-Noord, waar studenten samen met vluchtelingen zullen gaan wonen. Dat klinkt efficiënt, maar het nieuwe terrein moest eerst geschikt worden gemaakt. 'Het is ook een duur proces om alle huizen op tijd leeg te krijgen', zegt De Waard. 'Je moet dan met tijdelijke huurcontracten gaan werken en daarvoor moet je een huurkorting geven van 20 procent.'


Die problemen met de verplaatsing blijven bestaan zolang containers niet binnen het bouwbesluit vallen. Ze mogen dan niet langer dan 15 jaar staan. Als het even kan, wil De Key daarom weer gewoon huizen bouwen. 'Of in elk geval verplaatsbare woningen die wel aan het bouwbesluit voldoen en langer dan 15 jaar mogen blijven staan.'


Het ombouwen van kantoren lijkt kansrijker. Het idee is dat het Rijk de bouw- en huurwetgeving zo aanpast dat kantoren relatief betaalbaar bewoonbaar gemaakt kunnen worden. In dat geval kunnen in kantoren voor 15- tot 20 duizend euro per stuk woningen worden gebouwd, becijfert Margaret Zeeman van het Expertteam (kantoor)transformatie van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Zeeman schat dat het ombouwen van een kantoor naar woonruimte in twee, drie maanden kan. Met huren rond 518 euro per maand is de investering in tien jaar terugverdiend, aldus Zeeman.

Cubestee: houten woonbus

Grootte
: 6x6x6 meter (tweelaagse gezinswoning van 72 m2), opdeelbaar in twee wooneenheden van 36 m2

Architect: Onix NL

Bouwer: Friso Bouwgroep

Kosten: vanaf euro 37.500 per wooneenheid, vanaf euro 70.000 per kubus

Levertijd: 50 eenheden binnen drie maanden na opdracht. Per maand daarna 50 eenheden. Eventueel zelf te bouwen, in circa vijf weken.

Levensduur: minimaal 20 jaar

'Thuisgevoel'

ONE, een concept van architect Tim van der Grinten en bouwer Heijmans, is ontwikkeld voor de groeiende groep singles in Nederland. 'Eenvoudig, haalbaar, betaalbaar', aldus de website. De prijs (vanaf 65 duizend euro voor 45 m2) is laag omdat er geen grondkosten zijn; de houten huizen worden - tijdelijk - geplaatst op braakliggende terrein. Het verschil tussen ONE en een containerwoning zit in het 'thuisgevoel, de trots die het uitstraalt', aldus de bedenkers.


'Het is zaak om betaalbaarheid te combineren met hoge kwaliteit', zegt architect Reimar von Meding van KAW architecten. 'Dat lukt alleen door een productmatige aanpak, waarbij de kwaliteit van het product bovenaan staat.' De (sociale huur) eengezinswoningen die KAW samen met de Tilburgse Woningstichting ontwikkelde voor de Vogeltjesbuurt in Tilburg, laten dat zien. In slechts 19 dagen wordt een woning gesloopt en herbouwd. Zo zijn 111 woningen gebouwd.


Architect Pieter Stoutjesdijk studeerde in 2013 af aan de TU Delft met een gefreesde noodwoning voor het in 2010 door aardbevingen getroffen Haïti. Nu ontwikkelt hij met dezelfde computertechniek noodpaviljoens en inbouwpakketten voor in leegstaand vastgoed. De zogenoemde ComfortCabin is een modulaire cel waar alles in zit om een leeg kantoorpand te transformeren tot woning: badkamer, toilet, douche, keuken en bed.


'De kwestie gaat om meer dan vluchtelingen', zegt architect Haiko Meijer van Onix NL. 'Er zijn lange wachtlijsten voor sociale huurhuizen, starters schreeuwen om betaalbare woningen.' Daarom bedacht het bureau Cubestee, een houten woonkubus. Geen 'weggooimateriaal', maar een dubbelhoge ruimte die door te ontwikkelen is, door er zelf vloeren en muren in te timmeren of de indeling te veranderen. De kubussen zijn schakel- en stapelbaar. Kirsten Hannema

Beeld Reinout van den Bergh

ONE, verplaatsbare eenpersoonswoning

Grootte: 45 m2, compacte versie 17 m2

Architect: KAW architecten

Ontwikkelaar/bouwer: Heijmans

Kosten: vanaf euro 65.000 (exclusief btw, aansluiting en transport). De compacte versie kost euro 40.000

Levertijd: zo'n 3 maanden tussen opdracht en de eerste woning, daarna 5 woningen per week.

Levensduur: 30 jaar

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden