NIEUWSfraude streekvervoer

Streekvervoerder Keolis vermoedt fraude met contracten voor Chinese bussen

Rond de aanbesteding van het openbaar vervoer voor Gelderland, Overijssel en Flevoland is de geur van fraude komen te hangen. Keolis, dat vorig jaar het contract met een waarde van 900 miljoen euro won, bevestigt dat er ‘onregelmatigheden’ zijn ontdekt.

Is er bij de bestelling door vervoersbedrijf Keolis van elektrische bussen uit China fraude gepleegd? Beeld ANP
Is er bij de bestelling door vervoersbedrijf Keolis van elektrische bussen uit China fraude gepleegd?Beeld ANP

Het vervoersbedrijf, dat voor 70 procent eigendom is van de Franse staatsspoorwegen, wil niet toelichten wat er bij de aanbesteding is misgegaan. Maar volgens de onderzoekssite Follow The Money zijn er verdenkingen gerezen rond de contracten met BYD en Ginaf, de twee Chinese fabrikanten die de elektrische bussen leveren die in de drie provincies gaan rondrijden.

Er zouden bij Keolis vier side-letters zijn opgedoken, documenten waarin afspraken staan die buiten de officiële contracten met BYD en Ginaf zijn gehouden. De Chinese bedrijven zouden hebben bedongen dat ze niet tegen boetes of rechtszaken oplopen als ze hun leveringsgaranties niet nakomen, aldus Follow The Money. Die garanties vormen een wezenlijk onderdeel van de aanbesteding.

In december ontstond ophef toen Keolis bekendmaakte dat het met Chinese leveranciers in zee zou gaan, in plaats van met de Nederlandse bussenmaker VDL. Eén van de redenen was volgens Keolis dat VDL niet zou kunnen garanderen dat de levering van circa 300 bussen op tijd zou gebeuren. De garanties die BYD en Ginaf wel boden, worden door de side-letters ondergraven, stelt Follow The Money. Insiders bij Keolis en adviseurs van buiten zouden de geheime afspraken als ‘frauduleus’ aanmerken.

Volgens de onderzoekssite heeft de vondst van de geheime documenten al tot personele consequenties geleid. Een van de betrokken directeuren zou thuis zitten en de vlootmanager van Keolis zou zijn geschorst. Het bedrijf weigert verder commentaar.

Het provinciebestuur van Overijssel zegt op de hoogte te zijn gebracht van de onregelmatigheden. ‘In navolging hierop zijn wij juridisch informatie aan het inwinnen om erachter te komen wat dit betekent voor de gegunde aanbesteding. Lopende dit juridische traject kunnen we op dit moment geen verdere informatie verstrekken.’

Onderzoek

De toekenning van de order aan vooral BYD, voor 259 van de 300 e-bussen, was al niet onomstreden. Topman Wim van der Leegte van VDL vindt dat er sprake is van ‘oneerlijke concurrentie’, omdat BYD staatssteun zou krijgen. VDL verloor oktober vorig jaar ook al de slag om een groot contract voor elektrische bussen. Het moederbedrijf van Connexxion gunde de order weliswaar aan Ebusco uit het Brabantse Deurne, maar een aanzienlijk deel van de productie van de 156 bestelde bussen vindt plaats in China.

Na bezwaren van lokale en landelijke politici kondigde staatssecretaris Mona Keijzer van Economische Zaken eind december een onderzoek aan naar de aanschaf van de bussen door Keolis. De staatssecretaris zei eerst te moeten nagaan of de aanbestedingen wel onder haar verantwoordelijkheid vallen, aangezien het om een provinciale kwestie gaat.

Reputatie

BYD, wat staat voor Build Your Dreams, is in 1995 opgericht als een producent van oplaadbare batterijen. In 2002 kocht het bedrijf uit Shenzen een autofabrikant op. Acht jaar later was het de op vijf na grootste wagenproducent van China. BYD zou later ook in de productie van elektrische bussen gaan.

In 2018 kwam BYD in het nieuws na een vernietigende reportage in The Los Angeles Times over de bussen die de Chinezen hadden geleverd voor het openbaar vervoer in de stad. Vijf bussen moesten na vijf maanden uit de dienstregeling worden gehaald, omdat ze vanwege technische tekortkomingen onbruikbaar en te onbetrouwbaar bleken. Bij proeven elders in de VS bleken de BYD-bussen veel minder kilometers te kunnen maken dan de leverancier had beloofd, meer onderhoud te vergen en niet tegen heuvels op te kunnen rijden.

In datzelfde jaar besloot de gemeenteraad van Kaapstad in Zuid-Afrika tot een strafrechtelijk onderzoek tegen de burgemeester en transportambtenaren, omdat die zich door BYD hadden laten fêteren bij een bezoek aan China om een jaar later een contract aan het bedrijf te gunnen.

Ook maakte BYD in dat jaar bekend dat een sponsorcontract met de Britse voetbalclub Arsenal buiten medeweten van het bedrijf was gesloten door een oplichter. Sommige marketingexperts noemden dat excuus ongeloofwaardig, omdat functionarissen van het bedrijf wel bij de feestelijke ondertekening waren geweest en BYD er drie maanden over had gedaan om alarm te slaan.

BYD SLEEPT AMERIKAANSE WEBSITE VOOR DE RECHTER

Vorige maand diende BYD in de VS een klacht in wegens smaad tegen Vice, nadat het webtijdschrift het bedrijf beschuldigd had van de levering van gebrekkige producten, banden met de Chinese regering en vermoedens van dwangarbeid voor Oeigoerse dissidenten, een onderdrukte moslimminderheid in China. Aanleiding voor het profiel was de levering door BYD van medische mondkapjes aan Amerikaanse ziekenhuizen, terwijl het bedrijf door president Donald Trump op een zwarte lijst voor defensie-uitgaven is geplaatst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden