Streefcijfer topvrouwen bij lange na niet gehaald

Het vorig jaar ingevoerde wettelijk streefcijfer voor meer vrouwen in de top van het beursgenoteerde bedrijfsleven wordt niet gehaald. Dit jaar kwamen er drie vrouwen bij in de raden van bestuur, waardoor het totaal op dertien komt. Dat is 6 procent, ver onder de minimaal 30 procent vrouwen die er in 2016 zouden moeten zijn. Daardoor komt de discussie over een vrouwenquotum met sancties weer op de politieke agenda.

Bij Wolters Kluwer is ruim eenderde van de commissarissen en de helft van het bestuur vrouw. Wolters Kluwer is ook een van de zeer weinige bedrijven met een vrouwelijke baas, de Amerikaanse Nancy McKinstry. Beeld anp

Het achterblijven van vrouwelijke directeuren blijkt uit de Female Board Index 2014, die vandaag verschijnt. Uit dit jaarlijkse overzicht van het aantal vrouwen in de top van het bedrijfsleven blijkt dat het met de vrouwelijke commissarissen de goede kant op gaat, maar dat vrouwelijke bestuurders in de dagelijkse leiding van de bedrijven een zeldzaam verschijnsel blijven.

30 procent
Volgens het wettelijke streefcijfer moeten zowel de raden van bestuur als de raden van commissarissen uiterlijk in 2016 voor minimaal 30 procent uit vrouwen bestaan. Bij het huidige groeitempo is dat niveau met de commissarissen in 2020 bereikt. Met de vrouwelijke bestuurders zou het nog bijna twintig jaar duren, tot 2033, voor het zover is. 'Die 30 procent is voor bestuurders niet realistisch meer', zegt onderzoekster Mijntje Lückerath. 'Als er komend jaar toevallig een paar vrouwen opstappen, is de groei alweer weg. De bedenkers van de wet zijn te optimistisch geweest.'

Het wettelijk streefcijfer kent geen sancties. Als bedrijven de 30 procent vrouwen niet halen, moeten ze in hun jaarverslag uitleggen hoe dat komt. Daarnaast moeten ze aangeven hoe ze denken alsnog voldoende vrouwen te gaan benoemen. De wet houdt in 2016 op te bestaan. Nu het percentage vrouwelijke bestuurders ver achterblijft, zal de discussie over het invoeren van een verplicht quotum voor meer topvrouwen, met harde sancties, weer oplaaien.

Quotum
'Een aantal partijen heeft dat wettelijk streefcijfer gesteund met het idee dat die 30 procent gehaald zou worden. Andere partijen hebben in het achterhoofd gehad dat ze in 2016 alsnog een quotum kunnen eisen als het met een streefcijfer niet lukt', zegt Lückerath, hoogleraar corporate governance in Tilburg.

De PvdA wil van minister Bussemaker (Emancipatie) weten hoe het komt dat er zo weinig vrouwelijke directeuren zijn. De partij sluit een dwingend vrouwenquotum niet uit, al is het 'een paardenmiddel'.

Lückerath is geen voorstander van een quotum, om principiële en praktische redenen. 'Ik vind dat de overheid niet zo ver mag ingrijpen in het benoemingsbeleid van bedrijven. Bovendien zou Nederland het enige land zijn in Europa met een quotum voor vrouwelijke bestuurders. Dat heeft Brussel niet en zelfs de Noren niet.'

In Noorwegen werd tien jaar geleden wel een vrouwenquotum van 40 procent ingevoerd, wat tot grote beroering leidde, maar dat gold alleen voor commissarissen.

Jaartal
De Europese Commissie wil ook 40 procent vrouwelijke commissarissen en bemoeit zich niet met de bestuurders. Volgens Lückerath zou ook Nederland de eisen voor het aantal vrouwelijke bestuurders kunnen laten vallen, bijvoorbeeld omdat meer vrouwelijke commissarissen wellicht ook gaan leiden tot meer benoemingen van vrouwelijke topbestuurders. 'De grote bedrijven zijn er inmiddels ook echt wel van overtuigd dat het goed is vrouwen in de top te hebben. Niet vanwege de gelijkheid, maar omdat een divers bestuur goed is voor een bedrijf.'

Ook kan het moment dat het streefcijfer voor vrouwelijke bestuurders moet worden gehaald, worden verschoven naar een realistischer jaartal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden