NieuwsInflatie

Sterkste prijsstijging in 17 jaar, lonen stijgen net iets minder hard

De inflatie lijkt terug. De prijzen stegen in Nederland vorig jaar met 2,6 procent, zo maakte het CBS bekend. Dat was de sterkste stijging sinds 2002. En tevens de sterkste stijging in de EU. Gemiddeld bedroeg de prijsstijging in Europa 1,2 procent. 

Een oliebollenkraam in de Hoofdstraat in Apeldoorn.Beeld John van Hamond

Ook de lonen stijgen sterker dan tevoren. Een week geleden maakte het CBS bekend dat de cao-lonen de grootste stijging hadden doorgemaakt in tien jaar: 2,5 procent. Hogere inflatie is een hartenwens van kabinet, centrale bank en vele economen, maar het lijkt erop dat het in dit geval ten koste gaat van de koopkracht. Immers: de prijzen stegen net iets harder dan de lonen, dus resteert een koopkrachtdaling. Weliswaar een nauwelijks meetbare 0,1 procent, maar toch.

Maar voor die conclusie is het nog te vroeg. De loonstijging waar het CBS over berichtte, had alleen betrekking op de cao-lonen. Hoe inkomens van zzp’ers, gepensioneerden en uitkeringsgerechtigden zich vorig jaar ontwikkelden, is nog niet bekend. En dan is er nog de inkomstenbelasting, die vorig jaar voor de meeste mensen daalde. 

In maart heeft het CBS de cijfers over het totaal besteedbaar inkomen bij elkaar, maar pas in september zijn er genoeg cijfers om harde uitspraken over de koopkrachtontwikkeling van 2019 te doen, zegt Peter Hein van Mulligen, econoom van het CBS. Hij heeft toch het gevoel dat de koopkracht wel is gestegen. De tarieven van de cao-lonen vertellen maar een klein deel van het verhaal. ‘Veel belangrijker voor de inkomensontwikkeling is dat mensen promotie krijgen, of een andere baan. Het grootste effect bereik je als iemand die werkloos is, werk krijgt. Vorig jaar kwamen meer mensen aan het werk, dus ik verwacht dat per saldo de koopkracht zal zijn gestegen.’

Belastingverhogingen

De prijsstijgingen van afgelopen jaar zijn voor meer dan de helft het gevolg van belastingverhogingen. Begin 2019 ging het lage btw-tarief, dat geldt voor voedingsmiddelen, boeken en medicijnen, omhoog van 6 naar 9 procent. Mede daardoor werden voedingsmiddelen en alcoholvrije dranken in de winkel 4 procent duurder. De prijsstijgingen in restaurants, café’s en bedrijfskantines lagen zelfs op 4,6 procent. Nog groter was de invloed van de stijging van huisvestings- en energiekosten. Zo werd elektriciteit 15,7 procent duurder, en gas 10,6 procent. De prijs van stadsverwarming steeg in vergelijkbaar tempo.

Zonder belastingverhogingen zouden de prijzen slechts 1,6 procent zijn gestegen, zegt Van Mulligen van het CBS. Daarmee zou Nederland nog altijd net iets boven de middenmoot in Europa zitten. De laatste keer dat belastingen zo’n grote invloed hadden op de prijzen, was in 2013. Toen ging het hoge btw-tarief omhoog van 19 naar 21 procent. De prijsstijging kwam toen uit op 2,5 procent, terwijl hij zonder belastingeffecten slechts 1,3 procent zou zijn geweest.

Niet alles werd duurder. Telefoons werden vorig jaar bijna 20 procent goedkoper. Dat wil zeggen dat de modellen die in 2018 al op de markt waren, in 2019 20 procent waren afgeprijsd. Wie in 2019 een nieuw model kocht, merkte niets van die prijsdaling. De thuiszorg werd 30 procent goedkoper. Dat, zegt Van Mulligen, komt door een harmonisatie die door de rijksoverheid is doorgevoerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden