Steeds meer mensen kiezen voor crematie: ondernemers duiken daar slim op in

Cremeren neemt een hoge vlucht. Slimme zakenlui, onder wie Harry Mens, springen daar op in.

Er zijn nu al 93 crematoria, en er worden nog steeds nieuwe gebouwd.

Cremeren is een enorme groeimarkt, en de sterkste groei moet nog komen. Het aantal sterfgevallen neemt langzaam toe, maar het aandeel crematies groeit snel: in 2003 de helft, vorig jaar al 63 procent. Met het marktinzicht van Henry Keizer, de VVD-voorzitter die in 2012 crematiebedrijf De Facultatieve kocht, is niets mis. Over een jaar of tien begint het grote sterven van de babyboomgeneratie, en van hen zullen naar verwachting nog meer mensen zich laten cremeren.

De Facultatieve, die al tekende voor de eerste crematie in het 'moderne' Nederland (in 1914), is nog steeds een belangrijke speler. Het bedrijf heeft zes crematoria, twee begraafplaatsen en een rouwcentrum in Nederland, en twee crematoria in Duitsland. Daarmee is het een kleintje onder de groten. Monuta bezit zeven Nederlandse crematoria, Dela twintig, Yarden 23. Deze drie hebben een ander karakter dan De Facultatieve: het zijn coöperatieve uitvaartverzekeraars. Verzekeren doet De Facultatieve al lang niet meer.

Waar De Facultatieve tot in de jaren vijftig de enige was, is de concurrentie nu hevig. Er zijn nu al 93 crematoria, en er worden nog steeds nieuwe gebouwd. Dat komt deels door de opkomst van het 'technisch cremeren', zegt Barend van de Kraats van The Alignment House, een bureau dat adviezen geeft in de branche. Een 'technische crematie' is een kale crematie, zonder ceremonie. Van de Kraats woonde zelf onlangs een crematie bij. 'De dienst was afgelopen en daarna reed de lijkwagen met kist alleen weg. Naar een crematorium.'

Zulke crematoria kunnen gewoon op een industrieterrein staan. En dat is precies wat Albert van der Laan van plan is: crematoria bouwen op industrieterreinen. Hij heeft een eigen adviesbureau voor begraafplaatsbeheer, en sinds kort ook een uitvaartbedrijf: Fine Vita. Dat wil tien crematoria bouwen. 'Het eerste, ergens in Gelderland, is eind dit jaar klaar', zegt hij. Zijn crematorium krijgt geen aula, alleen een bescheiden ruimte die nabestaanden de mogelijkheid biedt bij de crematie te zijn. Met hooguit koffie of frisdrank.

Het is eigenlijk de emancipatie van de stervenden. Vroeger stelde de begrafenisondernemer een arrangement voor, de klant of de nabestaanden zeiden ja, en zo gebeurde het. Van der Laan: 'Nu nemen mensen zelf de regie. De een wil de ceremonie bij de Rotary, de ander op de voetbalclub.' Steeds minder mensen kiezen voor de aula van een crematorium.

Een gewoon crematorium, zegt Van der Laan, kost 6 à 10 miljoen; zijn technisch crematorium 2 miljoen. Dat zie je terug in de rekening. Cremeren met aula kost rond 1.340 euro, volgens de website van Yarden. 'Wij doen een aanvoertje zonder publiek voor 425 euro', zegt Van der Laan in het jargon van de branche. Willen er een paar intimi mee, dan kost dat al 370 euro extra.

Van der Laan is niet de enige die zich op deze lowbudgetmarkt richt. In Zeewolde probeert investeerder Grocon een vergunning te krijgen voor iets soortgelijks. Ook gewone crematoria zijn interessant voor investeerders. Zo opende Harry Mens vorig jaar zijn crematorium Duin- en Bollenstreek, vlakbij de Keukenhof. Mens en zijn schoonzoon Michiel Mol staken er ieder een miljoen euro in, zei hij in De Telegraaf.

Ondanks de groei is de markt voor begraven en cremeren een vechtmarkt waar de winsten stagneren. De omzet van uitvaartbedrijven steeg volgens het CBS in vijf jaar met 10 procent tot 1,15 miljard euro in 2015. Maar de jaarlijkse winsten schommelen hevig, tussen de 50- en 100 miljoen euro in de jaren 2010-2015. Adviseur Van de Kraats weet wel hoe dat komt. 'Er komen tientallen begrafenisondernemingen per jaar bij.' Tien jaar geleden waren het er 1.115, nu 1.735. Het aantal kleine bedrijven, met hooguit twee man, steeg in die tijd van 690 naar 1.540. 'Dat maakt de spoeling dunner.'

Maar waarom is begraven zo'n populaire roeping voor nieuwe ondernemers? Volgens Van der Laan is het een gevolg van de marktstructuur. Flexibilisering heeft grote kostenvoordelen. 'Ik heb het in januari en februari heel druk gehad, maar in maart was er bijna niets te doen. Met vast personeel heb je in zo'n stille maand hoge kosten.'

De grote bedrijven hebben de afgelopen jaren flink gereorganiseerd. Zo ontsloeg Monuta onlangs nog 130 mensen. 'Een deel daarvan begint dan voor zichzelf', zegt Van der Laan. Volgens hem is er de komende veertig jaar ruimte voor zeker vijftig nieuwe crematoria. En dat is gunstig voor De Facultatieve: het bouwen en inrichten van crematoria is een van haar belangrijkste activiteiten.

Hoogleraren: dubbelrol VVD-voorzitter Keizer 'mag niet, en dat hoort hij te weten'

De benoeming van VVD-voorzitter Henry Keizer in het bestuur van een vereniging die een cruciale rol speelt bij een omstreden miljoenendeal is in strijd met de statuten. Dat zeggen twee hoogleraren gespecialiseerd in verenigingenrecht.

Commentaar: VVD dient lucratieve bedrijfsovername Keizer serieus te onderzoeken

Werd Henry Keizers bedrijf hem gegund? Of gunde hij het zichzelf?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden