reportage

Station Geerdijk sneuvelt, Schiphol barst uit voegen

Geerdijk en Schiphol, twee treinstations in de problemen. De een verdwijnt bij gebrek aan passagiers, de ander worstelt met een gebrek aan perrons.

Een leeg perron op station Geerdijk. Beeld Marcel van den Bergh

Geerdijk

Op de muur van het stationsgebouw van het Overijsselse Mariënberg staat een tot nadenken stemmende tekst, mogelijk bedoeld voor het station van het volgende dorp op het spoortraject richting Almelo. 'Wegvloeien, met of zonder.'

Een aangekondigde dood wacht station Geerdijk over enkele maanden. Zo stil en leeg is het hier ten oosten van Zwolle dat het verdwijnen van een ruim honderdjarig stationnetje vrijwel onopgemerkt kan blijven. En toch: Geerdijk, aan het door Arriva bereden enkelspoor van Mariënberg naar Almelo, heeft spoorhistorische waarde.

Deze lijn is de eerste die de NS vorige eeuw afstootte en daarmee dus de eerste geregionaliseerde spoorlijn. Nog een 'historisch' gegeven: met gemiddeld pakweg 54 in- en uitstappers per werkdag - gemeten door ProRail - is Geerdijk het op één na minst gebruikte station van Nederland. Station Enschede-Eschmarke schijnt nog stiller te zijn.

Botte pech heeft Geerdijk (bijna zeshonderd inwoners) dat de nieuwe, snellere treinverbinding tussen Almelo en Hardenberg tot het opheffen van het station leidt. Het had ook Daarlerveen kunnen overkomen.

Het woord 'halte' past trouwens beter dan 'station'. Ooit stond hier een bouwwerk, nu is Geerdijk een door een overweg doorsneden perron met twee abri's, een paar bankjes en een automaat. De fietsenstalling verraadt dat de halte in gebruik is.

Het is goed mogelijk dat het aantal gebruikers van het 'station' de komende tijd nog flink wordt opgeschroefd. Spoorfanaten - die zijn er veel - komen voor een afscheid en de terminale fase lokt vanzelfsprekend de pers.

Een ov-voorziening die sneuvelt, in een gebied dat toch al niet rijk bedeeld is, dat moet tot reuring leiden. Valt reuze mee. Het besluit van de provincie om te investeren in verbeteringen op het baanvak Almelo-Mariënberg-Hardenberg is politiek onomstreden. Dat Geerdijk moet wijken voor betere aansluitingen heeft bij treinreizigers amper protest opgeroepen.

Ook reizigersvereniging Rover heeft alle begrip. 'Het is vooruitgang', vindt Gerrit Heutink van Rover. 'Station Vroomshoop blijft en ligt 2 minuten verderop.' Dat Geerdijk moet wijken is al jaren bekend. Het veroorzaakte een rimpeling, daarna werd het stil.

En stil, heel stil is het ook tijdens deze middag- en avondspits op station Geerdijk. Het dieseltreintje van Arriva, vernoemd naar de schaatser Erik Hulzebosch, houdt halt in de leegte. Niemand staat te wachten op perron 1a (jawel, Geerdijk kent perron 1a en 1b), twee reizigers stappen uit.

Een houdt op verzoek even halt op weg naar de fiets. Hij vindt 'Johan' genoeg en heeft overigens geen probleem met de opheffing. Hij werkt in Almelo en is een zeer incidentele treinreiziger. 'Vandaag voor het eerst in een half jaar.' En weg fietst Johan, de leegte en stilte in.

Een half uurtje later is 'Erik Hulzebosch' weer terug. Piepend komt het treintje tot stilstand, nu op 1b. De uitstappende Annemarie Hekman (21), blijkt wel een vaste klant. Ze is bijna klaar met haar opleiding aan de hogeschool Windesheim in Zwolle, maar de laatste maanden zal ze vanaf Vroomshoop moeten reizen.

'Kunnen ze niet even tot de zomer wachten met de sluiting? Jammer. Wel luxe, een station in een dorp.' Ja, nu is het rustig maar we moeten eens in de ochtendspits komen, oppert ze. 'Druk, die trein van half acht! Hier stappen dan wel tien mensen in.'

Een andere vaste gebruikster van het station, Mette Jansen of Lorkeers (17), maakt het allemaal niet veel uit. 'Ik fiets nu een half uur naar het station, straks fiets ik een half uur naar station Vroomshoop.'

Is er dan niemand in Geerdijk die een traantje wegpinkt bij de opheffing van het station? Toch wel. De uitbaatster van de nabij gelegen snackbar De Brug aan de zelfbenoemde Grolsch Blvd vreest verlies van klandizie. 'Wat is nou 3 minuutjes tijdwinst? Nu hebben we helemaal geen openbaar vervoer meer. Ja, de regiotaxi. Moet je wel een uur van tevoren bellen.'

Schiphol

Een van de drukste stations van Nederland, die van de nationale luchthaven, barst uit zijn voegen. Paradoxaal genoeg maken te weinig reizigers gebruik van station Schiphol. Dat vindt de luchthavendirectie, die zich in toenemende mate ergert aan tekortkomingen om Schiphol per openbaar vervoer te bereiken.

Nog geen 40 procent van de reizigers of werknemers die op Schiphol moeten zijn, komt per openbaar vervoer, weet Maarten de Groof, commercieel directeur van Schiphol. 'Dat is al jaren zo, we krijgen dat percentage maar niet omhoog.'

De grote wens van de luchthaven, een aansluiting op het metronet van Amsterdam, zal niet snel worden vervuld. Vorige week presenteerde het Amsterdamse gemeentebestuur een onderzoek naar onder meer verlenging van de Noord-Zuidlijn naar Schiphol. Zo'n aansluiting gaat 1,6- tot 2,1 miljard euro kosten, een forse uitgave voor naar verwachting 32 duizend reizigers per dag.

Drukte op station Schiphol, tegenwoordig Schiphol Airport. Beeld Marcel van den Bergh

Drie perrons telt het ondergrondse station Schiphol en op een gemiddelde werkdag stappen daar nu 87 duizend treinreizigers in en uit. Schiphol behoort daarmee tot de top-5 van drukste stations. Het goede nieuws: het aanpassen van het station is deze maand begonnen.

Voorlopig alleen in de naamgeving. Station Schiphol heet voortaan station Schiphol Airport.

Zie hier de eerste, cosmetische ingreep die het voor de massa's buitenlandse gebruikers van het station makkelijker moet maken zich te realiseren waar ze zijn. 'Nou nou, wat een winst', schampert voorzitter Arriën Kruyt van reizigersorganisatie Rover, die al jaren aandringt op een betere bereikbaarheid van de luchthaven per spoor.

Over de bereikbaarheid van Schiphol met de trein (of in bredere zin per openbaar vervoer) wordt volop gediscussieerd. Begin januari praat de luchthavendirectie er met het ministerie van Infrastructuur en Milieu over. Onlangs werd in de Amsterdamse raadszaal een discussieavond belegd met allerlei betrokken partijen. Schiphol roept steeds luider dat de luchthaven een aansluiting moet krijgen op het metronet. De capaciteit van de treintunnel sluit niet aan op het almaar groeiende aantal luchtpassagiers (nu 57 miljoen per jaar). Commercieel directeur De Groof: 'Rijksgeld voor extra investeringen in de bereikbaarheid per spoor is er pas na 2028. Dat is veel te laat.'

Dat ook aandeelhouder Amsterdam zich druk maakt over die bereikbaarheid, is niet verwonderlijk. Op het gebied van mobiliteit in relatie tot het vestigingsklimaat voor bedrijven komt de Metropoolregio Amsterdam er in onderzoek van onder meer de OESO niet al te best van af. Geen treinstation dat zo vaak door verstoringen wordt getroffen als dat van Schiphol. Bijna 4 procent van de treinen richting de luchthaven valt uit, tegen een landelijk uitvalscijfer van 1,8 procent. Niet vreemd, vindt NS-regiodirecteur Heike Luiten. Door de 'knooppuntfunctie' heeft een verstoring elders al heel snel effect op het treinverkeer naar Schiphol.

In de top-3 van treintrajecten met de meeste verstoringen is Schiphol Airport de constante. Met de problemen in de tunnel zelf valt het inmiddels reuze mee, zegt ProRail-regiodirecteur Cees de Vries. De capaciteit daarvan is nog niet ten volle benut, zegt hij. Nu rijden er 24 treinen per uur per richting doorheen, op termijn worden dat er 32.

Daar past de kanttekening bij dat de indeling van het huidige station niet is berekend op die groei. Verruiming van het station met meer sporen en perrons is niet mogelijk. Dus moet de spreiding over de drie beschikbare perrons worden aangepast. Het veruit ruimste perron is nu voor de reizigers richting Hoofddorp en verder, terwijl veruit de grootste groep reizigers (42 procent) juist de regio Amsterdam als bestemming heeft.

Verbouwing van het station laat nog minstens een jaar op zich wachten, maar komend jaar wordt er wel volop gewerkt aan het spoortraject Duivendrecht-Amsterdam-Zuid-Schiphol. Over 8 kilometer wordt het spoor verdubbeld. De vrees dat reizigers het risico niet nemen en toch maar per auto naar de luchthaven gaan, lijkt een gerede.

En dan maar hopen dat de nieuwe onderdelen van dit spoortraject geen haperingen meer vertonen. Drie maanden geleden werd de nieuwe, beweegbare spoorbrug over de Schinkel vol trots door ProRail in gebruik genomen. Trots maakte snel plaats voor schaamte toen bleek dat de brug bijdroeg aan verstoringen.

Hij sluit niet goed, althans niet naadloos genoeg om treinen er met de gewenste snelheid overheen te laten rijden. Het scheelt 3 millimeter. ProRail hoopt dat het euvel na de werkzaamheden van begin deze maand definitief is verholpen. Rover-voorzitter Kruyt is sceptisch: 'De knulligheid! Dit is nu echt symptomatisch voor hoe we mensen de trein uitjagen.'

Nieuw! Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden