Statiegeld op plastic en blik in Duitsland

Het nieuwe jaar brengt nieuw ongemak voor de Duitsers. Naast hogere belastingen, duurdere sigaretten en duurdere benzine betalen ze vanaf 1 januari statiegeld op blikjes en wegwerp- flessen....

'Dat moeten wij Duitsers weer doen. De Fransen gooien toch ook al hun flessen en blikjes weg?', moppert een vrouw in de Aldi-supermarkt. Vanaf vandaag kost een plastic fles Brandenburger Mineralwasser van 34 cent 25 cent extra.Dezelfde wegwerpfles, die begin deze week nog achteloos in de vuilnisbak kon, moet nu zorgvuldig worden bewaard, net als het kassabonnetje. Want het kwartje wordt pas terugbetaald als de klant fles én kassabon laat zien bij de winkel waar het is gekocht.Bij de Plus-supermarkt krijgt de klant speciale 'Zwangspfand'-munten. Bij de snackbar ertegenover geeft de eigenaar met de blikjes cola kleine pandbonnetjes mee, die hij zelf op zijn computer heeft gemaakt.'Scheisse' noemt hij het systeem, een veelgehoord woord in de Duitse winkels op 2 januari. 'Dit is toch verschrikkelijk onhandig? Als je naar het bos gaat en onderweg een paar biertjes koopt, moet je later speciaal terug voor het statiegeld', zegt een man voor de Pennymarkt.Een klant die niet uit Berlijn komt koopt er toch een fles mineraalwater. 'Dan ben ik die 25 cent maar kwijt', zegt hij. Maar hoeveel mensen zullen dat ervoor over hebben? 'Wij verwachten een flinke daling van de blikjesomzet' zegt Otto Ziege, de pachter van een Esso-tankstation.'We gaan met zijn allen kraanwater drinken', roept een kassière. De winkeliers mopperen over het nieuwe systeem. Het inzamelen van blikjes en plastic flessen kost tijd en dus geld. En aan de klant moet worden duidelijkgemaakt op welke verpakkingen statiegeld zit en op welke niet. Wijn, gedestilleerd, melk, sap en drankjes zonder koolzuur blijven vrij van statiegeld. Ice-tea met prik kost statiegeld, op hetzelfde blikje zonder prik niet.Bij de Meyer Beck-supermarkt hebben ze daarom rode stickertjes op de blikjes geplakt. Op flessen van meer dan anderhalf liter zit 50 cent statiegeld. Een vrouw bestudeert het enige tijd en besluit dan niets te kopen. 'Het is lastig voor mij, maar het is wel goed voor het milieu', zegt ze.Ze is de eerste die bereid is na te denken over het doel van het nieuwe statiegeld. Want dat is ingevoerd om de sterke groei te stoppen van wegwerpverpakkingen, die in het vuilnis eindigen of het landschap vervuilen. In 1991 legde de Duitse regering vast dat er statiegeld zou worden geheven als het aandeel van verpakkingen voor meermalig gebruik onder de 72 procent zou dalen. Afgelopen jaar was dat nog maar 56 procent. Minister van Milieuzaken Trittin (Groenen) mag dan door de verontwaardigde boulevardpers als 'blikjes-Jürgen' worden betiteld, de wet dwong hem het statiegeld in te voeren. Detailhandel en verpakkingsproducenten wilden zich er niet bij neerleggen en voerden een bittere strijd bij tal van rechterlijke instanties. Enkele dagen voor het nieuwe jaar stelde tenslotte ook het Constitutionele Hof in Karlsruhe ze in het ongelijk. Gevolg was wel dat de detailhandel wachtte met de voorbereiding van een terugnamesyteem. Dat zal nu op 1 oktober ingaan. Dan komen er speciale machines en kunnen blikjes en plastic flessen overal worden ingeleverd.Het grootste ongemak voor de consument is dan voorbij. In Zweden werkt het terugnamesysteem naar tevredenheid. 'De mensen wennen er vanzelf aan dat op alle verpakkingen statiegeld zit', voorspelt tankstationpachter Ziege.De verpakkingsbranche verwacht dat de PET-fles van hard plastic oprukt ten koste van glas en wegwerpverpakkingen als blik. Schmallbach-Lubeca, Duitslands grootste blikproducent, heeft de productie al voor 80 procent stil moeten leggen. Duizend banen staan op de tocht. 'In korte tijd is een gezonde industrie verwoest', klaagt een woordvoerder.Maar de vele kleinere Duitse brouwerijen juichen. Ze werken alleen met statiegeldflessen en hebben nu al een omzetstijging van tien procent.