Start-ups in de schoolbanken

Levenslessen voor ondernemers

Een goed idee is het beste begin voor een nieuw bedrijf, maar niet meer dan dat. Er liggen veel struikelblokken op de weg naar succes. De school voor start-ups helpt je eroverheen.

Mentor Sal Matteis geflankeerd door de zussen Lotte (links) en Anne van Oudheusden van De Vinderij Beeld Ton Koene

Op de derde verdieping van een grachtenpand in Amsterdam zitten groepjes twintigers en dertigers aan hun met aantekeningen bezaaide bureautafels te discussiëren, anderen zijn gericht op hun laptopschermen. De wanden hangen vol post-its, een wit presentatiebord is netjes uitgewist.

Halverwege de cursusdag bij start-upschool Rockstart springen de gedisciplineerde leerlingen - gympen, T-shirts, blokjesblouses - op als programmaleider en mentor Freerk Bisschop in zijn handen klapt. 'Oké, iedereen even bij elkaar, het is een drukke dag.'

De studenten gaan midden in de leerwerkruimte in een kring staan, hun schouders raken elkaar. Bisschop - handen gevouwen op zijn rug - buigt naar voren. In het Engels: 'Wie loopt er tegen een probleem aan? Of wil juist een succes melden?'

Amsterdam Rockstart helpt startende technologiebedrijven op weg Beeld Marcel van den Bergh

Een van hen worstelt met een softwareprobleem, een ander is lyrisch over een 'pilotproject' bij zijn eerste klant, weer iemand anders zit met zijn handen in het haar over een prototype uit China dat maar op zich laat wachten. 'Wij hebben een mannetje in Peking', roept iemand anders. Bisschop: 'Geweldig. Regel het!'

De staande vergaderingen zijn bedoeld om het twintigtal studenten - techneuten, bedrijfskundigen - op te peppen, legt Bisschop uit.

Ook tijdens de een-op-eengesprekken gaat alles rap, rap, rap. Van ieder bedrijfje in wording wil Bisschop weten of het op schema ligt. Vaak hakt hij knopen door. 'Focus op die app. De rest komt later.'

Beginnende bedrijven

Deze dag is onderdeel van het zes maanden durende programma Smart Energy (ict-vernieuwingen in de energiewereld) van Rockstart. Daarin brengt de start-upschool beginnende bedrijven met een vaag idee of half product in versneld tempo tot wasdom.

De een werkt aan software en sensoren die de woningthermostaat aan de ventilatie koppelt, een ander wil de wereld veroveren met een stopcontact dat apparaten automatisch aan- en uitzet.

Tijdens de eerste zeven weken hebben ze les gekregen in 'verdienmodellen' en een strategisch plan uitgewerkt: wie zijn hun klanten, wie hun concurrenten?

Mentor Aya Sharma tussen Beate en Theo Bouwman van Woody's Housing Beeld Ton Koene

Vanaf nu - ze zitten in week negen - gaan ze intensiever met hun mentoren aan de slag. De bedrijven doen alles zelf, hun mentoren coachen vooral, ze fungeren als aanjagers.

Anders dan bij een gewone school is Rockstart ook hun (eerste) investeerder. De bedrijven-in-opleiding krijgen ongeveer twintigduizend euro 'startgeld'. De docenten worden betaald in de vorm van aandelen (acht procent), waarmee ze dus een deel van het eigendom verwerven.

Per week komen de cursisten zo'n vijf keer samen. De rest van de tijd werken ze afzonderlijk van elkaar, lopen ze evenementen af of bellen ze met klanten en leveranciers. Daarnaast volgen ze trainingen in financiën, presentatie en andere vaardigheden. Een juridische mentor beantwoordt vandaag bijvoorbeeld vragen over contracten, bedrijfsstructuren en aandelenverhoudingen.

Silicon Valley

De aanpak van Rockstart - vijf jaar bezig - past in een bredere trend. In korte tijd zijn er in Nederland zo'n vijf van deze accelerators (versnellers) opgericht, in Europa meer dan honderd.

Het fenomeen komt uit Silicon Valley, waar de huizendeelsite Airbnb uit San Francisco bijvoorbeeld dankzij zo'n leergang op de wereldmarkt is gelanceerd.

De scholen specialiseren zich in bepaalde thema's, zoals internet, smartphones, gezondheidszorg, fintech (bankenwereld) of energie. Bijna altijd gaat het om ict-vernieuwingen.

Aangezien de opleider investeert, is er een selectief aannamebeleid. Bij elke lichting doen er maximaal tien start-ups mee, terwijl er een veelvoud aan aanmeldingen is. De docenten gaan actief de boer op in Europa en daarbuiten. Ze zoeken naar de krenten uit de pap, wat het karige aandeel van twee Nederlandse bedrijven verklaart.

Het verdienmodel: ooit hopen de scholen een klapper te maken als een van hun alumni naar de beurs gaat of overgenomen wordt. De dagelijkse kosten van het programma dekken ze met behulp van investeerders - grote bedrijven en sponsors, die ook een deel van de experts leveren.

'We hebben veel start-ups in Nederland, maar die blijven vaak klein. Dankzij de scholen kunnen ze hun schaal vergroten. En dat is goed', zegt de Rotterdamse hoogleraar ondernemerschap Justin Jansen. Het startgeld noemt hij 'pizzageld'. De waarde zit hem erin dat 'de beginners toegang tot een netwerk krijgen'.

Bram Munnik (links) en Philip van Houtte met rechts hun mentor Sawan Bruins van Magic View Beeld Marcel van den Bergh

Alle cursisten werken toe naar het 'examen' in juli. Dan zullen ze op 'demodag' hun plan presenteren aan investeerders. Hoe verder ze zijn, hoe groter de kans op een vervolginvestering. Bisschop - in een ver verleden de oprichter van een kleine duurzame energiemaatschappij (door Eneco opgekocht): 'Waar bedrijven er normaal twee jaar over doen voordat ze aan zo'n vervolgfinanciering toe zijn, hebben wij ze in die zes maanden al zo ver.'

Er zijn inmiddels Rockstart-alumni die flinke bedragen hebben opgehaald, zoals het naar Silicon Valley verhuisde, Amsterdamse softwarebedrijf Wercker (7,5 miljoen euro) of het 3D-printernetwerk 3D Hubs (bijna vijf miljoen).

Concurrent Startupbootcamp in Amsterdam meldt op zijn website dat van de ruim zestig deelnemende bedrijven sinds 2012 een kleine negentig procent een vervolgfinanciering heeft binnengehaald voor in totaal ruim 40 miljoen euro.

Silicon Valley

7,5 miljoen euro wist het bij Rockstart gevormde Amsterdamse softwarebedrijf Wercker aan investeringen te vergaren. Het zit inmiddels in Silicon Valley.

Hoge bedragen

Dat klinkt als veel geld, maar dat is betrekkelijk. In Nederland zijn er recente voorbeelden van techbedrijven die niet aan zo'n superprogramma hebben meegedaan, maar grotere bedragen hebben opgehaald, onlineveilinghuis Catawiki en internetkassa Adyen bijvoorbeeld. De bedragen waarmee investeerders in Silicon Valley over de brug komen, zijn nog vele malen hoger.

'Er is geen onderzoek naar het werkelijke effect van de scholen', zegt Jansen, die pleit voor een keurmerk. 'Het zou ook helpen als de organisaties onderling meer samenwerken.'

Rockstart kreeg eind vorige maand met Stichting Doen - investeringstak Nationale Postcode Loterij - zelf een nieuwe investeerder. Dankzij de miljoeneninvestering kan het opleidingsbedrijf later dit jaar 'internationaal gaan', naar andere meer en minder voor de hand liggende 'techhubs', waaronder Singapore en Bogota.

Tegen het einde van de dag verzamelen de studenten zich nog een keer voor een 'braintrustsessie'. De leerlingen verdwijnen in twee groepen naar aparte lokalen, waar de mentoren biertjes openen en de wat zachtere problemen op tafel komen, zoals de omgang met een zakenpartner die er de kantjes van af loopt of irritaties rond de verdeling van aandelen. De zakenpartners zitten ieder in een andere groep.

Alle geheimen blijven binnen deze muren. Bisschop: 'Zo kunnen ze even stoom afblazen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.