Stapt Griekenland dan toch zonder zwemvest uit de reddingssloep?

Op zijn eerste Europese top straalt de Griekse premier Tsipras iets rebels uit. Hoe handig is dat?

Marc Peeperkorn
null Beeld AFP
Beeld AFP

Stapt Griekenland dan toch zonder financieel zwemvest uit de euroreddingssloep? Maandag probeert eurogroepvoorzitter Dijsselbloem opnieuw zijn Griekse collega van Financiën Varoufakis van zo'n ongewis avontuur te weerhouden. Een laatste kans voor Athene, want de tijd begint te dringen.

Ministers van Financiën van de eurolanden, EU-ambtenaren en diplomaten zijn somberder dan ooit. Dat de extra eurogroep woensdagnacht niet het pad effende voor een nieuw Grieks reddingsplan, heeft de nervositeit verhoogd. Het idee dat Varoufakis en zijn premier Tsipras nog in campagnestemming zijn - 'ze draaien wel bij' - maakt langzaam maar zeker plaats voor een knagende vrees: dat het 'nee' van Tsipras en Varoufakis het nieuwe Griekenland laat zien, een land dat zich niet meer schikt naar de wensen van zijn geldschieters.

Het enige lichtpuntje was dat Tsipras donderdag - na ruim twee uur overleg met Dijsselbloem - alsnog instemde om de cruciale vergadering maandag voor te bereiden. Experts van de Europese Commissie, de ECB en het IMF onderzoeken komende dagen samen met Athene hoe de verschillen zijn tussen de Griekse wensen en de Brusselse afspraken.

Het is hoe dan ook 18 tegen 1 als de ministers elkaar maandagmiddag in Brussel treffen. Varoufakis heeft geen bondgenoten. Nederland en Duitsland eisen dat Athene zijn afspraken - op basis waarvan het 240 miljard euro leende - onverkort nakomt. Spanje, Portugal en Ierland, landen die zelf zwaar saneerden, zien geen redenen om Griekenland te ontzien. En de Baltische ministers willen geen souplesse voor een land waar het minimumloon twee keer zo hoog als bij hen thuis.

Tekst loopt door onder foto.

De Griekse premier Alexis Tsipras (midden) ginnegapt donderdag tijdens zijn eerste 'familieportret' tijdens een EU-top. Voor hem premier Mark Rutte. Van links af verder: de Estse premier Roivas, zijn Italiaanse collega Renzi, de Maltezer premier Musca, Zoran Milanovic (Kroatië), Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker en de Deense premier Thorning-Schmidt. Beeld BELGA
De Griekse premier Alexis Tsipras (midden) ginnegapt donderdag tijdens zijn eerste 'familieportret' tijdens een EU-top. Voor hem premier Mark Rutte. Van links af verder: de Estse premier Roivas, zijn Italiaanse collega Renzi, de Maltezer premier Musca, Zoran Milanovic (Kroatië), Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker en de Deense premier Thorning-Schmidt.Beeld BELGA

Verkiezingen

Natuurlijk onderkent iedereen dat Syriza de verkiezingen heeft gewonnen met de belofte dat de bezuinigingsafspraken met de crediteuren op de helling gaan. Maar, zoals enkele ministers woensdagnacht zeiden: beseft Syriza dat andere partijen in Europa kiezers verloren omdat ze hun nek uitstaken om Griekenland te helpen?

Aanvankelijk leek een akkoord woensdag binnen handbereik. Na een zeer harde discussie met Varoufakis over diens voorstellen de bezuinigingen en hervormingen in Griekenland te verzachten, lag er toch een gezamenlijke slotverklaring op tafel. Daarin beloofde Griekenland mee te werken aan een het einde van het bestaande leenprogramma - het heeft nog recht op 7 miljard euro - als opstapje naar een herziening (lees: verlichting) van alle bestaande afspraken. Ambtenaren zouden dit de komende dagen uitwerken. Varoufakis en de eveneens aanwezige Griekse vicepremier toonden zich tevreden, reden voor onder andere de Duitse minister Schäuble alvast naar zijn hotel te gaan. Het was per slot van rekening al bijna middernacht.

En toen, volkomen onverwachts, trapte Varoufakis op de rem. Na een telefoontje met zijn premier in Athene blies Varoufakis het akkoord af. Maandag moesten de gesprekken maar worden voortgezet. Varoufakis verliet - als een rockster belaagd door de media - de vergadering, Dijsselbloem verbeet zijn teleurstelling op een korte persconferentie.

Penibel

Voor Athene wordt de financiële situatie steeds penibeler. De belastinginkomsten lopen terug, Grieken nemen alvast een voorschotje op de beloofde lastenverlichting. Tegelijkertijd halen ze hun geld weg bij de Griekse banken, uit vrees voor faillissementen. De ECB draait sinds deze week de geldkraan naar Griekenland dicht en eind deze maand loopt het bestaande hulpprogramma van de eurolanden en het IMF ten einde. Zonder verlenging of opvolger daarvan, is Griekenland aangewezen op de financiële markten die enkel tegen torenhoge rentes bereid zijn een lening te verstrekken.

Blijft ondanks deze druk ook maandag een doorbraak uit, dat slaat de paniek echt toe in Brussel. Ongetwijfeld komt er dan nog een ultieme poging om Griekenland binnenboord te houden, maar het geduld bij de 18 andere eurolanden raakt op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden