Stabiliteitspact schuift naar de afgrond

Het enthousiasme waarmee de hoeders van de euro maandagnacht het compromis over de begrotingstekorten onthaalden, is moeilijk te begrijpen. De overeengekomen tekst laat zich alleen uitleggen als een nederlaag voor hen die willen vasthouden aan een strakke begrotingsdiscipline....

Toch waren zowel president Duisenberg van de Europese Centrale Bank als Europees Commissaris Solbes enthousiast. Duisenberg zei 'tevreden' te zijn, en volgens de Luxemburgse premier en minister van Financiën Juncker, een budgettaire hardliner, gaat het akkoord 'in de goede richting'. De Nederlandse minister van Financiën Hoogervorst gaf blijk van 'gemengde gevoelens', maar is blij 'met de duidelijkheid die nu geschapen is'.

Het is de duidelijkheid van de afgrond. Het debat over het begrotingstekort 'gaat nu pas echt beginnen en de komende winter ten principale gevoerd worden', zei de Spaanse minister Rato. Daarmee geeft hij het wezen aan van de discussie: de landen van de eurozone zijn het fundamenteel oneens over het begrotingsbeleid.

Frankrijk vindt dat de tijd is gekomen om de teugels te laten vieren en de economie te stimuleren met grotere overheidsbestedingen. En de andere elf hebben geen enkel middel in handen om Parijs ervan te overtuigen dat dat een verkeerd beleid is.

Frankrijk overschrijdt immers niet de heilige norm van 3 procent van het bruto nationaal product. Pas wanneer het begrotingstekort die norm overschrijdt, kan de Europese Unie maatregelen nemen.

Dat merkt Portugal, dat in 2001 een tekort had van 4,1 procent en waartegen nu de eerste stappen in de formele boeteprocedure worden gezet.

Het enige middel dat de rest van de Europese Unie heeft, is Frankrijk publiekelijk te schande zetten. Dat middel is maandagnacht toegepast. Het land wordt in ongebruikelijk harde taal aan de schandpaal genageld.

Des te pijnlijker is het dat de Franse minister Mer te kennen gaf dat hij lak heeft aan de waarschuwende woorden van zijn collega's. Daarmee wordt meteen duidelijk dat de Europese Unie feitelijk volslagen machteloos staat.

De enige toezegging die minister Mer feitelijk heeft gedaan, is dat zijn land vanaf 2004 zijn begrotingstekort met een half procentpunt per jaar reduceert. Dat geeft Parijs tot 2010 de tijd om de overheidsbegroting in evenwicht te brengen. In maart van dit jaar, tijdens een Europese top in Barcelona, stemde president Chirac nog in met een streefdatum van 2004.

De Unie zal het moeten hebben van politieke druk. Die zal president Chirac de komende maanden ongetwijfeld aan den lijve gaan ondervinden.

Neem Duitsland. De net herkozen bondskanselier Schröder lijkt de harde fiscale lijn te kiezen van zijn minister van Financiën Eichel, die bezuinigingen en belastingverhoging prefereert boven het torpederen van het Stabiliteitspact. Dat betekent dat Gerhard Schröder een reeks impopulaire maatregelen moet nemen.

Zijn collega Jacques Chirac, eveneens net herkozen, heeft andere prioriteiten. Hij geeft er de voorkeur aan om zijn verkiezingsbeloftes na te komen, ook al kosten die veel geld en dragen die niet bij aan de reductie van het begrotingstekort. Als Schröder en Chirac elkaar ontmoeten op cruciale vergaderingen van de Europese Unie, deze maand en in december, zal de Duitser zijn Franse collega ongetwijfeld wijzen op zijn aanzienlijke internationale verplichtingen.

Toch is er niet alleen slecht nieuws te melden uit Luxemburg. Het feit dát Frankrijk geïsoleerd staat, komt enigszins als een verrassing.

Er was op gerekend dat ten minste Italië, en misschien ook Portugal en - een nachtmerrie - Duitsland de Franse zijde zouden kiezen. Dat dat niet is gebeurd, is een geluk bij een ongeluk.

Het enthousiasme van de president van de Europese Centrale Bank Duisenberg, Juncker en anderen moet dus misschien iets anders geïnterpreteerd worden: als opluchting dat het niet veel slechter is afgelopen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden