‘Staatsgedreven energiebeleid lijkt overhand te krijgen’

Rusland draaide de gaskraan dicht, Venezuela begon te dreigen en China en India werken samen in energie. ‘Het buitenlands energiebeleid moet veranderen.’..

Terwijl Peter Vogtländer en George Verberg van de Algemene Energieraad werkten aan het rapport over de nieuwe rol van Buitenlandse Zaken bij de energievoorziening, was in de wereld overal groeiende staatsinvloed zichtbaar. Rusland draaide de gaskraan van Oekraïne dicht, president Chavez van Venezuela sprak opnieuw dreigende woorden en energieslurpers als China en India besloten deze week de handen ineen te slaan.

Het rapport gaat nog uit van twee scenario’s, een van mondiale concurrentie en een van krachtige staatsbemoeienis.

Vogtländer: ‘Gezien de recente ontwikkelingen lijkt het staatsgedreven energiebeleid de overhand te krijgen. Kijk maar naar de houding van Rusland bij de gascrisis in Oekraïne en de samenwerking tussen China en India. De pendule zwaait echter wel heen en weer, want tien tot vijftien jaar geleden was mondiale marktwerking overheersend. Dankzij scenario’s kan het toekomstige beleid inspelen op beide uitkomsten.’

Welke rol moet Buitenlandse Zaken voortaan spelen?

Verberg: ‘Tot dusver stond energiebeleid laag in de hiërarchie. Dat moet veranderen. Hoe dat uitpakt, moet van geval tot geval blijken.’

In het geval van Rusland moet Europa zijn toon matigen?

Verberg: ‘Europa heeft er lange tijd een handje van gehad belerend met Rusland om te gaan. Als je accepteert dat het energiebeleid in Rusland een cruciaal onderdeel is van het politieke bestel, is op gelijkwaardige basis te onderhandelen.’

Mag Europa een belerende toon aanslaan over het kernprogramma van Iran?

Verberg: ‘Bij schending van proliferatie-afspraken moet je de situatie anders wegen. Als we stellen dat energiebeleid een hoofdrol moet spelen bij de afweging van buitenlands beleid, wil dat niet zeggen dat energie altijd de boventoon moet voeren. Het gaat erom dat het veiligstellen van de energietoevoer een rol speelt bij deze afweging.’

Is marktwerking nog zinvol als elders de staat oppermachtig is?

Vogtländer: ‘Er is niks tegen marktwerking. Bij het afdwingen van een vrije markt moet je ook de gevolgen voor voorzieningszekerheid van energie bekijken. We moeten oppassen dat de Europese energie-industrie niet te veel versnipperd raakt, anders is het lastig onderhandelen met Gazprom.’

De Gasunie dus niet opknippen?

Vogtländer: ‘Inderdaad. Zo’n bedrijf moet je niet verzwakken.’

Verberg: ‘Gezien de marktmacht van leveranciers als Gazprom en Petronas is het wonderlijk om grote bedrijven in Europa als Eon en EDF te versnipperen, laat staan dat je in Nederland de vorming van een middenmoter blokkeert door bijvoorbeeld een fusie tussen Nuon en Essent te verbieden.’

Brinkhorst wil de gaskraan van Slochteren verder openzetten?

Verberg: ‘Dat gaat over een ander advies van ons. Maar wij waren op zijn minst verbaasd toen we het nieuwe plafond voor Slochteren vernamen. Ons advies was het plafond lager te leggen dan de winning van 40 miljard kubieke meter per jaar. Het plafond komt nu op 42,5 miljard. Een plafond van 37,5 miljard kubieke meter en meer import zou meer in lijn liggen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden