Staat betaalde 8 miljard euro te veel voor Fortis/ABN Amro

De staat heeft eind 2008 ruim 8 miljard euro te veel betaald voor de Nederlandse delen van het Fortis-concern, waaronder ABN Amro. Nederland betaalde 16,8 miljard. Door slechte communicatie tussen De Nederlandsche Bank, Financiën en adviseurs van de zakenbank Lazard viel hun taxatie veel te hoog uit.

Voormalig CEO Fortis Bank Nederland en nu CFO van ABN Amro Group Jan van Rutte tijdens het openbaar verhoor van de Parlementaire Enquetecommissie Financieel Stelsel. Beeld anp

Dit bleek gisteren uit het verhoor van twee adviseurs van de staat, werknemers van zakenbank Lazard, door de parlementaire enquêtecommissie onder leiding van SP-Tweede Kamerlid Jan de Wit. Die heeft deze week extra verhoren ingelast over de vraag of bij de nationalisatie van ABN Amro/Fortis bekend was dat de rekening van die overname, intussen 32,2 miljard euro, bijna twee keer zo hoog zou uitvallen.

De taxatie van Lazard waarop de onderhandelaars - oud-minister Bos van Financiën en toenmalig premier Balkenende - zich destijds volledig baseerden, hield geen rekening met op korte termijn te verwachten verliesposten van 8 miljard euro. Bos, Balkenende en alle betrokkenen gingen er juist van uit dat die tegenvallers wel in de waardering zaten. Die bepaalde Lazard op 12 tot 20 miljard, en de twee onderhandelaars kwamen ruwweg in het midden uit.

Lazard baseerde zich op cijfers die toezichthouder De Nederlandsche Bank had geleverd. De verhoorde Lazard-medewerkers Wouter Han en Bas van der Vlist kregen de verzekering dat ABN Amro geen kapitaalproblemen had. 'DNB is de enige in de wereld die dat kon weten', zei Han. 'Dat ga je dus niet betwisten', verklaarde Van der Vlist. Hierna hebben de twee zich niet verder in de kapitaalkracht van ABN Amro verdiept.

Uit de verhoren die de commissie in november en december hield, bleek evenwel dat de toezichthouder op de hoogte was van de tegenvallers ter waarde van bijna 8 miljard. 'Die posten zijn nadrukkelijk meegenomen in de vele berekeningen', verklaarde DNB-directeur Arnold Schilder. 'En die zijn in detail gedeeld met de adviseur van Financiën, Lazard.'

De twee Lazard-bankiers verklaren nu echter niet te hebben geweten van de tegenvallers. Was dat wel het geval geweest, dan hadden ze die 'één op één' in hun waardering verwerkt. Die zou dan zijn uitgekomen tussen de 4 en 12 miljard.

Onaangenaam verrast
De geldverschaffer van het ministerie van Financiën, Erik Wilders, vertelde 'De Wit' gisteren uiterst onaangenaam verrast te zijn door de onthullingen van de twee Lazard-medewerkers. 'Kennelijk hebben we elkaar verkeerd begrepen tot nu toe.' Was dat niet gebeurd, dan zouden de onderhandelaars de taxatie van Lazard eigenhandig hebben verlaagd.

Illustratief voor de communicatiestoornissen die de waardering hebben beïnvloed is dat een andere DNB'er, Rudi Kleijwegt, de woorden van zijn oud-collega Schilder gisteren afdeed als 'volstrekt irrelevant'. Volgens Kleijwegt, nu werkzaam bij de Rabobank, hadden Bos en Balkenende alle informatie over aanstaande kapitaaltekorten.

Die stelling werd vorig jaar weer tegengesproken door een derde DNB'er, Klaas Knot. Hij is nu president van de centrale bank en tijdens de nationalisatie vervanger van de destijds zieke Kleijwegt. Knot zei dat hij begin oktober geen informatie had over de tegenvallers bij ABN Amro. 'Had ik mij dat echt gerealiseerd, dan hadden wij dat stante pede aan de orde hadden moeten stellen in de onderhandelingsdelegatie.'

Kort na de overname bleek dat ABN Amro acuut 6,5 miljard euro nodig had om niet alsnog om te vallen. ABN Amro en verzekeraar ASR moeten voor minstens 32,2 miljard euro worden verkocht om de belastingbetaler quitte te laten spelen. Naast kapitaalinjecties betaalt de staat elk jaar circa een miljard euro rente op de schuld voor de overname.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.