Splitsing NS mist doel: kosten vervoer juist gestegen

De splitsing van de NS heeft het reizigersvervoer per spoor niet goedkoper gemaakt. Vooral in het eerste decennium na de verzelfstandiging van de NS in 1995 is de kostprijs per reizigerskilometer juist opgelopen. De introductie van de marktwerking op het spoor heeft daarmee niet gebracht wat de Tweede Kamer en het kabinet begin jaren negentig voor ogen hadden.

Beeld ANP

Dit concluderen onderzoekers van de TU Delft in hun studie Productiviteitstrends in de spoorsector. De onderzoekers hebben in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken berekend welke kosten de NS - en na de splitsing de NS en ProRail samen - sinds 1985 hebben gemaakt per reizigerskilometer.

Bureaucratischer
Het onderzoek bevestigt het beeld dat kritische medewerkers van de NS en ProRail al vaker schetsten. Sinds de splitsing zouden de spoorbedrijven bureaucratischer opereren. De onderzoekers houden zich verre van politieke conclusies over de splitsing. Maar ze zien wel 'aanwijzingen die duiden op een zekere samenhang tussen institutionele ontwikkelingen en de productiviteitsontwikkeling in de spoorsector'.

Voor de splitsing steeg de productiviteit van het spoor gestaag, blijkt uit het onderzoek. In het jaar van de splitsing kwam de kentering. Tussen 1995 en 2004 daalde de productiviteit van het spoor met gemiddeld 0,6 procent per jaar. Sinds 2005 stijgt de productiviteit van het spoor weer, maar deze ligt nog altijd beneden het niveau van voor de splitsing.

'Gemiste kans'
ProRail noemt het 'een gemiste kans' dat de onderzoekers de komst van de regionale vervoerders negeren. 'Dit zou een aanzienlijk gunstiger beeld opleveren', aldus een woordvoerder van ProRail. 'De nieuwkomers hebben indrukwekkende prestaties laten zien.'

Onderzoeker Jos Blank van de TU Delft sluit niet uit dat deze cijfers tot een rooskleuriger beeld leiden, maar zegt dat ze niet beschikbaar zijn. Hij zegt hierdoor niet te kunnen berekenen of de productiviteit van de nieuwkomers hoger of lager ligt dan die van de NS.

Tevreden reizigers
De NS betreurt het dat de onderzoekers geen onderscheid maken tussen de prestaties van de NS en ProRail. 'Bovendien is het relevant te melden dat het aantal tevreden treinreizigers in de afgelopen tien jaar tijd bijna is verdubbeld', zegt een NS-woordvoerder.

Staatssecretaris Mansveld van Infrastructuur erkent dat de prestaties van de spoorsector in de jaren na de splitsing zijn achtergebleven, maar zegt ook dat 'de weg omhoog' is gevonden. Mansveld werkt nu aan de Lange Termijn Spooragenda.

 
Het aantal tevreden treinreizigers is in de afgelopen tien jaar bijna verdubbeld.
Woordvoerder NS
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden