Spanningen bemoeilijken toezicht DNB

Doordat toezichthouders zoals De Nederlandsche Bank (DNB) vooral naar individuele financiële instellingen kijken, ontbreekt hun het zicht op het geheel.

Van onze verslaggever Robert Giebels

In haar rapport signaleert de Rekenkamer elf ‘spanningsvelden die inherent zijn aan het systeem’. De controleur van de financiën van de overheid komt echter niet met oplossingen om de paradoxen in het toezicht weg te nemen.

De bekendste is het toezichthoudersdilemma: wat DNB in het openbaar over een financiële instelling zegt, kan de stabiliteit ervan in gevaar brengen, maar niets zeggen ondermijnt het vertrouwen in het toezicht.

Dubbelrol

De Rekenkamer plaatst ook vraagtekens bij de dubbelrol van DNB: zij is centrale bank en toezichthouder op de banken. In veel landen zijn die rollen gescheiden omdat ze kunnen botsen. ‘Zo kan renteverhoging, nodig om de inflatie te beheersen, de financiële positie van banken verzwakken en daarmee op gespannen voet staan met de bevordering van de stabiliteit van banken’, stelt de Rekenkamer.

Bijkomend probleem is dat DNB toezicht houdt op een klein aantal zeer grote partijen. Die kunnen de toezichthouder inkapselen, waarschuwt de Rekenkamer. ‘Het is het fenomeen dat een toezichthouder zich te veel laat leiden door de belangen van degenen waarop deze toezicht houdt.’

Daar komt bij dat de toezichtregels, zoals een maatstaf voor een kapitaalbuffer van een bank, vaak achter de praktijk aanlopen.

Als vanzelf

Voor de kredietcrisis was de gedachte dat als het toezicht op de afzonderlijke instellingen in orde was, de risico’s die het financieel systeem als geheel bedreigen als vanzelf werden aangepakt. ‘Deze veronderstelling is niet juist gebleken’, schrijft de Algemene Rekenkamer. Zij stelt vast dat de oplossing hiervoor, internationale samenwerking, geen soelaas biedt, want systeemrisico’s aanpakken is een nationale zaak.

DNB vergelijkt zichzelf vaak met een ijsberg, waarvan 90 procent onzichtbaar blijft. Dat is het geheime deel van de toezichthouder. Maar volgens de Rekenkamer laat het faillissement van de IJslandse internetspaarbank Icesave zien dat er een kloof is tussen wat het publiek van DNB verwacht en de mogelijkheden die de toezichthouder heeft om aan die verwachting te voldoen.

De Nederlandsche Bank reageert zuinigjes op het onderzoek van de Algemene Rekenkamer. ‘Het suggereert meer frictie dan daadwerkelijk het geval is.’ Hier en daar vindt DNB de analyse ‘wat te zwaar aangezet’.

De Nederlandsche Bank (ANP) Beeld
De Nederlandsche Bank (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden