Spaanse banken moeten miljarden rente terugbetalen

Een miljardenstrop voor de Spaanse banken en een overwinning voor hypotheekhouders. Na de ineenstorting van de Spaanse huizenmarkt door de crisis heeft de Europese Commissie nu bepaad dat hypotheeknemers met terugwerkende kracht recht hebben op jaren aan te veel betaalde hypotheekrente. Volgens belangenorganisaties van bankgebruikers zou dit kunnen oplopen tot 20 miljard euro.

Santander Central Hispano in Madrid. Beeld anp

De kwestie draait om een clausule in veel Spaanse hypotheekcontracten, waarbij de flexibele rente niet onder een bepaalde bodem kan zakken. De Spaanse banken verstrekken vanouds hypotheken waarbij de rente periodiek wordt bijgesteld in verhouding tot de onderlinge rekenrente tussen banken, doorgaans de Euribor. Dat was na de financiële crisis vooral in het voordeel van de hypotheeknemers. De omstreden clausule, vaak niet duidelijk voor de klant, bepaalde echter dat de rente op een bepaald punt niet verder kon zakken.

2 miljoen hypotheken

De 'bodemclausule' leidde, na alle bank- en hypotheekproblemen, tot ophef in Spanje. Hypotheeknemers kwamen er tot hun schrik achter dat ze voor duizenden euro's per jaar verloren aan niet-doorberekende rentedalingen. Volgens een berekening van de belangenorganisatie Adicae zouden 2 miljoen hypotheekcontracten van een bodemclausule zijn voorzien. Daardoor zouden de klanten jaarlijks gemiddeld 3.000 euro aan rentedaling hebben gemist. Over de betrokken periode betekent dit een potentiële schade van 36 miljard euro, die in praktijk echter lager uit zou vallen. Volgens de belangenorganisatie zouden de betrokken banken weer sterk genoeg zijn om hun klanten de schade te vergoeden zonder opnieuw aan de rand van een bankroet te komen.

De bodemclausule droeg in een groot aantal gevallen bij aan de executie van falende hypotheken en huisuitzettingen. Door met terugwerkende kracht de clausule te schrappen zouden zeker 200 duizend hypotheekexecuties alsnog in het geding komen nu de klanten recht hebben op een deel van de te veel betaalde rente.

De kwestie is vooral pijnlijk voor de BBVA, naast Santander de grootste bank van Spanje. BBVA bleef tot dusver redelijk in de luwte van het slagveld rond Spanjes ploffende huizenbubbel. De bank zit echter diep in de bodemclausules. Andere banken die worden getroffen zijn Unicaja, Liberbank, Ibercaja, BMN, Sabadell en Popular.

CEO Francisco Gonzalez Rodriguez van BBVA. Beeld anp

Terugwerkende kracht

Al in mei 2013 schrapte het Spaanse hooggerechtshof de bodemclausule bij onder meer BBVA wegens onrechtmatigheid, nadat deze door collectieve bankrekeninghouders bij justitie was aangekaart. De meeste banken schaften toen de clausule af. De Europese Commissie heeft bepaald dat de clausule ook met terugwerkende kracht ongeldig is. Hoewel de uitspraak niet aan een bepaalde bank wordt gekoppeld en het Spaanse hooggerechtshof de kwestie opnieuw moet beoordelen, gaan juristen ervan uit dat de banken het geld alsnog aan hun klanten zullen vergoeden. Naast juridische overwegingen speelt daarbij ook het indammen van verdere reputatieschade aan de toch al zwaar gehavende Spaanse bankensector een rol.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden