Sotheby's verdwijnt uit art nouveau-labyrint

Op het Rokin in Amsterdam sjokt een sjofel geklede man met een versleten dekbed onder zijn arm. Hij loopt naar binnen bij veilinghuis Sotheby's....

Van onze medewerker Mieke Zijlmans

Onder andere vanwege dit soort taferelen gaat kunstveiling Sotheby's in oktober verhuizen, van het centraal gelegen Rokin naar de Boelelaan aan de Zuidas. Het Rokin is lastig bereikbaar geworden voor de auto's en vrachtwagens waarin klanten en het eigen personeel kostbaarheden kunnen laden en lossen. Klanten stappen met hun kunstwerken niet in de tram, en ze durven er niet goed te voet de straat mee over.

Gevolg is dat Sotheby's de afgelopen jaren een terugval constateert in de aanloop van klanten die voorwerpen aan de balie willen laten taxeren. Die situatie dreigt nog verder te verslechteren. Binnenkort moet worden begonnen met de aanleg van de Noord-Zuidlijn, een nieuw stuk metrolijn dat een halte krijgt aan het Rokin. Voor Sotheby's zou dat jarenlang een bouwput voor de deur betekenen, met een definitieve verkeerschaos als gevolg.

Bovendien heeft het bedrijf dringend behoefte aan meer ruimte. Aan de Boelelaan wacht vijfduizend vierkante meter grondoppervlak, twee keer zoveel als het huidige onderkomen biedt. Dit gebouw is een wirwar van gangetjes, trapjes en kantoortjes. Toch neemt het personeel met pijn in het hart afscheid van het fraaie art nouveau-bouwwerk waarin Sotheby's nu is gevestigd.

Ter gelegenheid van de op handen zijnde verhuizing is er tot en met vandaag een veiling van twintigste-eeuwse toegepaste kunst, waarvan de stijl in het verlengde ligt van die van het monumentale pand zelf. Dat betekent veel art nouveau en art déco. Glaswerk, vazen, serviesgoed, klokken, tapijten, glas-in- lood, meubilair. In de art nouveau-veilingzaal gaan vaasjes van de Franse glaskunstenaar Gallé onder de hamer, gemaakt vlak na de eeuwwisseling, en art décohanglampen.

Met de aangeboden waar zou het gebouw zelf aardig in stijl ingericht kunnen worden. Het werd in 1904 gebouwd, naar ontwerp van architect C.B. Postumus Meyjes. De stijl is nauw verwant aan die van architecten als H.P. Berlage en J. van den Bosch. Het pand werd gebouwd als Leesmuseum, een voorloper van de tegenwoordige openbare bibliotheken. De huidige veilingzaal deed dienst als leeszaal.

De stijl van de voorgevel is typisch voor de Nederlandse interpretatie van de art nouveau. Levert die bouwstijl in landen als België en Frankrijk krullerige ornamenten en siersmeedwerk op, hier beperken de versieringen zich tot vrij sobere zuilen en bogen bij de ramen, minimaal bewerkte balkonhekken en een gebeeldhouwd waterspuwertje op een hoek bij het dak.

Ook het interieur is eerder sober negentiende-eeuws dan overdadig geornamenteerd. De opvallendste versiering zit hem in het tegelwerk. Speciaal voor dit gebouw ontwierp de gerenommeerde plateelfabriek De Distel een gebloemde art nouveau-tegel, waarmee de muren in de hal en het trappenhuis opvallend zijn gedecoreerd.

Sotheby's betrok dit pand, met uitzicht op het standbeeld van Wilhemina-te-paard, in 1974. Tot dan zat kunstveiling Mak van Waay erin. Nog begin jaren negentig werd het voor ruim een miljoen verbouwd en gerenoveerd om te kunnen voldoen aan de veranderende eisen van de tijd. Toch was ook toen al duidelijk dat het karakter van het Rokin ging veranderen. Kunsthandelaren en antiquairs pakken inmiddels een voor een hun biezen. Ze kampen allemaal met de slechte bereikbaarheid.

Daarnaast wil Sotheby's zich met een nieuw soort veilingen gaan richten op een jonger publiek en op beginnende verzamelaars. Daartoe beginnen ze in september met de verkoop van het werk van de goedkopere goden onder de kunstenaars, onder de naam Arcade-auctions.

De Sotheby-huizen in New York en Londen houden dat soort verkopingen al. Zulke vernieuwingen kosten ruimte, en die biedt het Rokin niet. De laatste veilingen hier worden gehouden in september, in oktober opent de nieuwe vestiging aan de De Boelelaan haar deuren. Het voormalig Leesmuseum aan het Rokin wordt dan een kledingwinkel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden