Soms is een echt gesprek wel zo prettig

Werk zoeken doe je tegenwoordig vooral online en werkgevers selecteren kandidaten ook steeds vaker op hun digitale uitingen. Maar die laten lang niet alle vaardigheden zien.

Een vrouw bekijkt een vacature online. Beeld anp

Het zoeken naar werk vindt steeds meer online plaats. Videosollicitaties, vacatures op twitter, netwerken via Linkedin; de mens komt er nauwelijks nog aan te pas. Een voorbeeld is uitkeringsinstantie UWV. Waar je daar vroeger nog langsging om met een loopbaan-expert te spreken, worden werklozen tegenwoordig aangespoord naar een nieuwe aanstelling te zoeken via de website van het UWV, werk.nl.

Maar wat zijn de voordelen van online? En wanneer is de oude manier - de mens - misschien beter?

Jezelf laten zien

'Hoi, ik ben Kayleigh. Ik ben 24 en ben net afgestudeerd als master of arts.' Kayleigh Goudsmit staat voor een goedgevulde boekenkast, waarvan sommige werken gekaft zijn en met zwarte stift beschreven. 'Doorzetter', 'Gedreven' en 'Doelgericht' staat erop. In een video van 30 seconden legt ze op twitter uit waarom zij geschikt is voor een traineeship bij de overheid.

'Het grootste voordeel aan online naar werk zoeken, is dat je de mogelijkheid hebt meer van jezelf te laten zien buiten werkervaring en diploma's om', zegt Ronald Lievens. Voor de universiteit van Tilburg doet hij onderzoek naar werk zoeken via internet. 'Bijvoorbeeld door video-recruitment.' Zo kunnen de uitstraling en persoonlijkheid van Goudsmit worden meegewogen door de werkgever bij het besluit haar al dan niet uit te nodigen voor een gesprek.

Ook onlinecompetentietests en 'serious games' worden steeds meer gebruikt door bedrijven om vooraf de vaardigheden van de werkzoekenden te testen. Lievens: 'Zo kunnen ze snel een eerste selectie maken.'

En het werkt: Goudsmit werd uitgenodigd voor een sollicitatiegesprek. Voordat ze het filmpje op het web zette, had ze al een aantal sollicitatiebrieven gestuurd zonder dat ze werd uitgenodigd. 'Ik zei tegen mijn vrienden: als ik mezelf maar gewoon kan laten zien, mag ik op gesprek komen.'

Een netwerk opbouwen

Volgens loopbaanexperts is 50 tot 70 procent van de vacatures 'verborgen'. Dat wil zeggen: die worden niet openbaar gemaakt, maar in eigen kring vervuld. Het belang van een breed netwerk is dus groot.

Moest je daarvoor in het pre-digitale tijdperk borrels, feestjes en andersoortige bijeenkomsten aflopen, dankzij de sociale media gaat dat tegenwoordig een stuk makkelijker, zegt loopbaanmanager Joukje Krol..

Volgens onderzoek van de website Jobvite, dat werkgevers helpt met het online vinden van personeel, gebruikt ruim 90 procent van Amerikaanse bedrijven sociale media om naar werknemers te speuren. Linked-In is daarbij de meest geliefde variant.

Op LinkedIn kun je een profiel aanmaken met daarop onder andere een overzicht van je werkervaring. Met een klik breid je je netwerk uit. Maar daarmee ben je er nog niet, zegt Krol. 'Onderhoud het contact met je netwerk. Stuur ze berichtjes.' Wat belangrijk is: stuur geen standaardberichten. Maak het opvallend. Krol: 'Vertel je eigen verhaal. Vraag niet alleen aan je netwerk, gééf vooral ook. Als je vacatures ziet voorbijkomen die niet voor jou geschikt zijn maar wel voor iemand die je kent, stuur ze door.'

De ideale LinkedIn-pagina volgens Krol? 'Dat verschilt per persoon. Het moet duidelijk worden wie je bent. Ben je creatief? Maak het dan creatief. Geef de bezoeker het gevoel dat er een persoon van vlees en bloed achter zit.'

Beeld Claudie de Cleen

Online zie je niet alles

Online naar werken zoeken is snel, goedkoop en het aanbod is groot. Maar er zijn ook nadelen: het gaat niet de diepte in. 'Door het echte, persoonlijke contact was er bij werkbemiddelaars vroeger een completer beeld van wat mensen konden en wilden', zegt hoogleraar arbeidsmarkt Ton Wilthagen van de universiteit van Tilburg. 'Bemiddelaars wisten: deze persoon heeft die opleiding niet gedaan, maar hij kan bijvoorbeeld wel goed leiding geven.'

Want dat is het probleem met moderne werkzoekmachines, zegt hij: ze zijn te oppervlakkig. Op de websites van bijvoorbeeld Monsterboard, De Nationale Vacaturebank en het UWV kunnen werkzoekenden hun cv's uploaden en kunnen werkgevers grasduinen door het aanbod. Maar deze zoekmachines focussen te veel op kwalificaties als diploma's en laatste functies. Dit zegt niets over vaardigheden en competenties van de werkzoekende, iets wat in een videosollicitatie ook niet naar voren komt.

Wilthagen noemt een voorbeeld. 'Bij een bedrijf zochten ze een teamleider. Uiteindelijk werd dat iemand die zijn hele leven aardbeien heeft geplukt. Hij had niet de juiste opleiding, maar hij kon goed omgaan met multi-etnische teams en hij kon het tempo erin houden. Voor het bedrijf was hij de ideale kandidaat. Als hij alleen maar in beeld was gekomen als aardbeienplukker, hadden ze hem nooit aangenomen.'

Kwestie van kwalificaties aanpassen bij de zoekmachines? Zo simpel ligt het niet. Wilthagen: 'Zoekmachines die adequaat op competenties selecteren, zijn er nog niet, al is die ontwikkeling wel op gang aan het komen. Het is een complex gegeven omdat competenties contextgebonden zijn. Bedrijven moeten ervan overtuigd worden dat ze op deze manier een betere match kunnen maken.'

Je kunt je verhaal niet kwijt.

Bij het UWV zijn de tijden veranderd. Vroeger stonden er, bij grote ontslagronden of economische recessies, 'hele rijen mensen voor de deur', zegt districtsmanager UWV Jan Peters-Rit (54). De mensen die ontslagen waren, kwamen bij het kantoor langs.

Tegenwoordig zitten ze achter de computer en struinen ze onder andere de webpagina's van werk.nl, de site van het UWV, af. Sinds 2012 is het UWV, gedwongen door bezuinigingen, zich meer gaan richten op de onlinewereld. Daarmee is een belangrijke functie verloren gegaan, zegt Peters-Rit. 'Onze klanten kwamen ook om hun verhaal kwijt te kunnen. Je baan verliezen is geen pretje. Een goed gesprek helpt dan echt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden