Soeharto overweegt Indonesische munt vast te klinken aan dollar; Koers rupiah schiet met 30 procent omhoog

Alleen al het gerucht dat Indonesië binnenkort de wisselkoers van de rupiah zal vastklinken aan de dollar, heeft de koers van de munt omhoog doen schieten....

Van onze verslaggever

Harko van den Hende

AMSTERDAM

Het gerucht over het vastklinken van de wisselkoers kwam op gang nadat president Soeharto afgelopen maandag zei dat de koers van de rupiah op een 'bepaald niveau' moet worden vastgezet. Soeharto kondigde bovendien maatregelen aan om speculatie tegen de rupiah te voorkomen.

De uitspraken van de president volgden op een ontmoeting vorige week met een Amerikaanse econoom, Steve Hanke. Hij staat bekend als een groot voorstander van zogeheten currency board-regelingen. Dergelijke regelingen worden gezien als de op een na beste garantie voor een vaste wisselkoers. De beste garantie is het aangaan van een monetaire unie, zoals nu in Europa te gebeuren staat.

Bij een currency board in de meest zuivere vorm levert een land zijn monetaire beleid geheel uit aan het beleid van het land waaraan het de munt koppelt. De regeling schrijft namelijk voor dat de koers van de munt (rupiah) muurvast wordt geklonken aan die van een andere munt (dollar). Om dit te bereiken verplicht het land zich om tegenover de hoeveelheid geld die binnenlands in omloop is, een vaste hoeveelheid harde buitenlandse valuta's aan te houden.

Het gevolg hiervan is dat de centrale bank van het land met een currency board op de automatische piloot beleid voert. Bijvoorbeeld, stroomt kapitaal het land uit, dan moet de centrale bank automatisch de binnenlandse geldhoeveelheid verminderen om de vaste verhouding intact te laten. Het gevolg is een stijgende rente. Die moet zover oplopen totdat kapitaal het land weer instroomt.

Currency boards hebben een lange geschiedenis. Het Afrikaanse Djibouti voert al sinds 1949 zo'n monetair beleid en het sultanaat Brunei in Zuid-Oost Azië sinds 1967. Van meer recente datum is de regeling in Hongkong (1983). In de jaren negentig namen de currency boards duidelijk in populariteit toe met regelingen in Argentinië, Estland, Litouwen en Bulgarije. In al deze gevallen - en die van Hongkong - was de stap naar zo'n regeling een reactie op een valutacrisis zoals Indonesië die nu ook heeft doorgemaakt.

Het succes van een currency board staat of valt met het vertrouwen dat beleggers hebben in het streven van het land naar een vaste wisselkoers. Is dat vertrouwen groot, dan kunnen de voordelen, ook op korte termijn, al groot zijn. Zo heeft de ervaring in Argentinië, Estland en Bulgarije uitgewezen dat de rente, direct na instelling van de currency board, scherp daalt.

Het vertrouwen in de regeling wordt onder meer afgedwongen door de verplichting een bepaalde hoeveelheid buitenlandse valuta's aan te houden. Hoe groter deze verplichting, des te sterker het vertrouwen. Voor Indonesië kan dit een probleem worden omdat de aanval op de rupiah een behoorlijke aanslag op de voorraad harde valuta's is geweest.

Het vertrouwen in de regeling is ook gestoeld op de staat van het bankwezen in het land. Een gezond bankwezen is volgens het Internationale Montaire Fonds, dat onderzoek heeft gedaan naar werking van currency boards, een belangrijke voorwaarde voor het succes van de regeling.

Dat heeft te maken met de automatismen van de regeling. Het instellen van een currency board leidt doorgaans tot een lagere rente als teken van vertrouwen. Maar om dit vertrouwen te behouden, gaat in tijden van nood de rente (fors) omhoog. Het zijn vooral de banken die deze rentestijging moeten dragen en zwakke banken kunnen dat niet.

De centrale bank heeft bovendien weinig geld beschikbaar om wankelende banken te hulp te schieten. Steun aan banken leidt tot het opzwellen van de geldhoeveelheid in het binnenland. De verplichting om een vaste verhouding tussen binnenlands geld en buitenlandse valuta's aan te houden, komt hierdoor in gevaar.

Een zwak bankwezen kan op deze manier het vertrouwen in de regeling ondermijnen, aldus het IMF, en in ieder geval het opzetten van een currency board bemoeilijken. Het is een waarschuwing die bij Indonesië op zijn plaats lijkt.

Het land heeft vorige maand een drastische en langdurige herstructurering van de kwakkelende bankensector aangekondigd. Deze reorganisatie zal naar verwachting maanden, zo niet een paar jaar, in beslag nemen. Zo lang lijkt Soeharto niet te willen wachten met zijn currency board.

De Wereldbank, de zusterinstelling van het IMF, is niet blij met deze daadkracht van Suharto. De bank heeft hem geadviseerd voorlopig niet aan een currency board te beginnen, maar voorrang te geven aan het weer op gang brengen van de nationale economie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden