Sociale fondsen genereren fortuin

Vakbeweging en werkgevers profiteren fors van de sociale fondsen die zij in CAO's afspreken. De bonden ontvingen vorig jaar 14 miljoen euro van 25 fondsen, de werkgeversorganisaties 12 miljoen....

Van onze verslaggever Gijs Herderscheê

Dit concluderen de onderzoekers Harry Vogels en Kees Kramer op basis van 25 jaarverslagen van CAO-fondsen die bij het ministerie van Sociale Zaken zijn gedeponeerd. Zij verwachten dat na onderzoek van zestig jaarverslagen blijkt dat bonden en werkgevers vorig jaar ieder 30 tot 35 miljoen euro ontvingen. Ze schatten dat het totale vermogen van de fondsen uitkomt op 300 miljoen.

De fondsen - die bijvoorbeeld worden gebruikt om het imago van een branche te verbeteren of om opleidingen te financieren - moeten dit jaar voor het eerst verplicht hun verslag voor 1 juli bij het ministerie inleveren. Het gros van de 169 fondsen is daar nog niet in geslaagd. Het ministerie wil meer inzicht in de besteding van het geld, omdat het door alle werkgevers en werknemers wordt opgebracht.

Vogels en Kramer richten zich op de fondsen met een brede doelstelling. De circa 110 'bestemmingsfondsen' voor bijvoorbeeld VUT of kinderopvang blijven buiten beschouwing. 'Bij de zestig jaarverslagen die onze belangstelling hebben, gaat het om de bevordering van de goede arbeidsverhoudingen', zegt Kramer.

De bonden in de horeca ontvingen de grootste bijdrage uit hun eigen fonds . In 2002 ontving het fonds 8,6 miljoen euro aan premies voor het fonds. Werkgeversclub KHN kreeg daarvan 3,2 miljoen euro. De bonden van FNV en CNV verdeelden een vergelijkbaar bedrag naar rato van hun ledentallen. 'Daarnaast ging 307 duizend euro op aan het drukken van een functiehandboek. CAO-partijen hebben in het jaarverslag erg hun best gedaan de subsidies te rechtvaardigen', zegt Vogels.

Een ander opvallend fonds is het SOOB-fonds, 'de stichting opleidings- en ontwikkelingsfonds beroepsgoederenvervoer over de weg en de verhuur van mobiele kranen'. Hiervoor betaalde de werkgever 0,8 procent van de loonsom en de werknemer 0,25 procent van zijn loon. Zo werd 31 miljoen euro opgebracht. 'Bonden en werkgevers ontvingen daarvan samen zes miljoen euro ofwel 20 procent', zegt Kramer, 'De rest werd verdeeld over zeven activiteiten - vakopleiding, functiewaardering, bedrijfsgezondheidszorg, toezicht op de CAO-naleving, opleiding, en arbo.'

Het SOOB-fonds heeft volgens Vogels en Kramer veruit het hoogste vermogen opgebouwd van de onderzochte fondsen. Het heeft 27 miljoen reserve opgebouwd. 'In totaal hebben de 25 onderzochte fondsen 145 miljoen reserve opgebouwd. Het kan zijn dat dit voor doorlopende verplichtingen is, maar dat blijkt niet uit de jaarverslagen. Nu de CAO-lonen niet mogen stijgen, kunnen bonden en werkgevers zelf voor lastenverlichting zorgen door de premies te verlagen', zegt Vogels.

Het is voor het eerst dat de CAO-fondsen verantwoording moeten afleggen met jaarverslagen. Het ministerie scherpt de verantwoordingsplicht aan. Over 2003 kunnen de fondsen nog volstaan met een 'getrouwheidsverklaring' van de accountant. Over 2004 moet een veel strengere 'rechtmatigheidsverklaring' van de accountant worden verkregen over de besteding van het geld.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden