Tech Crowdfunding

Sociaal donatieplatform GoFundMe wil Nederland veroveren

Beeld Marco Tiberio

De techsector heeft de goede doelen ontdekt. Met een gelikt platform denkt het Amerikaanse  GoFundMe hierin snel marktleider te worden. Maar er is ook kritiek.

Rob Solomon (52) had zijn zakenreisje naar Amsterdam op geen beter moment kunnen plannen. Wanneer de ceo van het Amerikaanse crowdfundplatform GoFundMe incheckt in zijn hotel, is het nog geen drie weken geleden dat in Nederland donatiewebsite Dream or Donate plotseling van het internet verdween. Nog steeds zijn Nederlandse donateurs verbijsterd dat tonnen voor medische ingrepen en verre reizen in rook lijken te zijn opgegaan.

De reden dat Solomon naar Nederland komt, is om te zien hoe hij zijn marktaandeel hier kan vergroten, tussen de vier à vijf Nederlandse donatieplatforms. De crash van Dream or Donate werkt zijn plannen mooi in de hand. ‘Van onze driehonderd werknemers zijn er honderd permanent bezig met betrouwbaarheid en veiligheid’, zegt de Amerikaan zelfverzekerd in een vergaderzaaltje in het Amsterdamse Hotel Arena. ‘Tien jaar geleden vonden we de crowdfundmarkt uit, nu denken we dat we de beste technologie hebben om de grootste te blijven.’

Dat GoFundMe het eerste en het grootste crowdfundplatform ter wereld is, is Amerikaanse grootspraak. KickStarter – waar mensen geld kunnen geven om creatieve projecten van de grond te krijgen – werd een jaar eerder opgericht, en in de crowdfundmarkt met leningen voor bedrijven gaat vele malen meer geld om dan in de ‘sociale fundraising’, zoals Solomon zijn eigen tak van sport noemt. Maar binnen die sociale, particuliere donatiewereld is GoFundMe inderdaad voorloper. Op het platform werd sinds de oprichting in 2010 meer dan 6 miljard euro opgehaald voor medische operaties, vakanties of dure studies. Door de opmars van medische crowdfunding maakte Rob Solomon vorig jaar zelfs deel uit van Time’s lijst van de vijftig invloedrijkste mensen in de gezondheidszorg.

Solomon is niet zonder reden geïnteresseerd in de Nederlandse markt. In 2018 gaven Nederlandse huishoudens voor het eerst in jaren minder geld uit aan grote goede doelen. Ondertussen wordt aan particuliere (medische) geefacties juist meer gedoneerd, bleek dit voorjaar uit onderzoek van de Volkskrant. Een trend die niet snel zal verdwijnen, volgens promovenda Claire van Teunenbroek (VU). ‘Vooral bij mensen onder de 30 is crowdfunden nu al enorm populair, en dat zie ik alleen maar groeien bij nieuwe generaties.’

In Amsterdam doet de Mark Zuckerberg van de crowdfunding uit de doeken hoe hij ervoor wil zorgen dat mensen nog meer geld gaan geven aan persoonlijke, medische of maatschappelijke inzamelcampagnes.

Slimme truc

Twee jaar geleden maakte Solomon zijn directie naar eigen zeggen behoorlijk nijdig. Hij vond dat GoFundMe, waarvan hij toen net een jaar ceo was, niet langer 5 procent van alle donaties moest houden. Hiermee zou hij het verdienmodel van zijn bedrijf om zeep helpen, zo werd hem verweten. Die paar procent commissie is standaard voor vrijwel elk crowdfundplatform.

Maar Solomon had een ander plan, zegt hij. ‘Ik wilde donateurs zelf laten kiezen of ze geld aan ons wilden afstaan.’ Solomon wist de beslissing erdoor te krijgen, en het wierp zijn vruchten af. Net zoals Radiohead met hun ‘pay what you want’-album In Rainbows een van hun lucratiefste platen afleverde, haalde GoFundMe na de koerswijziging ‘minstens zoveel’ geld op als voorheen.

Het is een slimme truc: laat donateurs bepalen of ze van de 10 euro voor hun zieke vriend 50 cent ‘fooi’ aan het platform willen geven en ze voelen zich verantwoordelijk. GoFundMe afficheert zich ook in Nederland als het goedkoopste platform, met ‘0 procent platformkosten’. Maar er zijn twee addertjes onder het gras.

Bij het betalen op GoFundMe is het, zeker voor digitale leken, niet eenvoudig om in te stellen dat je geen ‘fooi’ wilt geven. Standaard staat de commissie bovendien ingesteld op 10 procent, hoger dan op welk platform ook. Daarnaast rekent GoFundMe veel hogere ‘transactiekosten’ dan Nederlandse platforms. Van een donatie van 1.000 euro verdwijnt – naast de fooi – nog eens bijna 30 euro in de zakken van GoFundMe, zonder dat gevers hierop (actief) attent worden gemaakt.

Een woordvoerder van de Autoriteit Consument en Markt benadrukt dat crowdfundplatforms, net als andere internetondernemingen, wettelijk verplicht zijn transparant te zijn over de kosten die ze in rekening brengen.

Geheim wapen

Na de lancering op de Nederlandse markt, in 2017, kende GoFundMe een moeizame start, omdat gebruikers lange tijd alleen met creditcards konden betalen. Sinds het platform in juli van dit jaar iDeal introduceerde, is het opgehaalde geld meer dan verdubbeld. Solomon is dan ook optimistisch: ‘Binnen twee jaar zijn we de grootste speler in Nederland.’

Waar die zelfverzekerdheid vandaan komt? Volgens Solomon heeft het bedrijf de afgelopen jaren gewerkt aan een geheim wapen: een ‘news amplification machine’. Bij inzamelingsacties kan dankzij media-aandacht het aantal donaties exploderen, dus speelt GoFundMe in de VS en Groot-Brittannië handig in op kranten-, radio- en tv-redacties.

‘Ons algoritme selecteert campagnes met potentie’, vertelt de Amerikaan. ‘Duizenden campagnes die het goed doen op sociale media en waarbij al veel donaties binnenkomen, sturen we naar onze eigen redactievloer, waar zo’n 25 oud-journalisten en nieuwsexperts werken.’ Die nemen vervolgens contact op met nationale en lokale media, aldus Solomon. ‘Journalisten houden van goede verhalen. Als wij ze een handje helpen is dat goed voor de inzamelaars, die door de extra aandacht meer donaties krijgen.’

Ook in Nederland, waar media als AD en Hart van Nederland graag vertellen over uitbehandelde patiënten en hun laatste hoop, wil het Amerikaanse bedrijf in contact komen met redacties. Solomon voegt toe dat in de Europese ‘hub’ van GoFundMe in Dublin op dit moment al meerdere Nederlanders werken.

Argwaan

Hoogleraar filantropie Theo Schuyt (VU) kijkt met lichte argwaan naar de opmars van grote bedrijven als GoFundMe, dat een jaaromzet heeft van 100 miljoen dollar, als alternatief voor goede doelen. Hij benadrukt dat het Amerikaanse techbedrijf van Solomon geen non-profitorganisatie is. ‘Ze kunnen zich wel als een filantropisch bedrijf voordoen, maar dat zijn ze niet. Zij zien gewoon een markt die veroverd moet worden. Ik vind de markt van goede doelen per definitie geen economische markt.’

Daarnaast vindt Schuyt het belangrijk om onderscheid te maken tussen het geven aan kankeronderzoek en het geven aan een persoon met kanker. ‘Het eerste is een bijdrage van het algemene nut, het tweede is persoonlijker. Ik ben blij dat het kan, en ik zou het misschien zelf ook doen, maar zo’n donatie is nog geen bijdrage aan een algemeen nuttig doel. Het is geen donatie aan een goed doel.’

Nederland gaat in Europa voorop met medische crowdfunding. Dit jaar hebben al ruim tweehonderd patiënten geld ingezameld voor behandelingen in het buitenland, die soms door hun Nederlandse artsen worden afgeraden. De Volkskrant sprak patiënten, medici en crowdfundondernemers en kwam tot vijf lessen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden