ANALYSE

Snelt Antwerpse haven Rotterdam voorbij?

Rotterdam, Europa's grootste haven, voelt de hete adem van Antwerpen in de nek. De containeroverslag aan de Schelde groeit harder dan die op de twee Maasvlaktes. Dankzij overheidssteun, zegt Rotterdam.

Containerschepen lossen hun lading in de haven van Antwerpen Beeld Flip Franssen / Hollandse Hoogte

'Een Tweede Maasvlakte aanleggen is één ding, die vúllen is een andere zaak.' De sneer van de Antwerpse havendirecteur Eddy Bruyninckx deze week komt niet uit de lucht vallen. Het trotse Rotterdam haalde lang de schouders op over de 100 kilometer zuidelijker gelegen Antwerpse haven. Niet geschikt voor de reusachtige containerschepen van deze tijd, heette het. Maar die dekselse Belgen rukken op, en dat voelen ze nu in Rotterdam.

Uit de voorlopige resultaten over 2016 blijkt dat de Antwerpse haven met haar containeroverslag voor het eerst door de grens breekt van 10 miljoen zeecontainers. Die groei van ruim 4 procent ten opzichte van 2015 staat haaks op de trend in de havens van Rotterdam en Hamburg. In Rotterdam, dat pas in februari zijn overslagcijfers publiceert, kromp de containeroverslag in de eerste 9 maanden van 2016 bijna een half procent. Hamburg ging in diezelfde periode ruim 2 procent achteruit. Op zijn best sluiten beide havens het jaar af op het containerniveau van 2015.

De Rotterdamse haveneconoom Onno de Jong, onderzoeker aan de Erasmus Universiteit, kan niet goed verklaren waarom de containeroverslag in Antwerpen dit jaar zo is gegroeid. 'De wereldhandel groeit nauwelijks. De handelsstroom tussen Europa en het Verre Oosten valt dit jaar tegen. Tekenend is de ondergang van de grote containervervoerder Hanjin Shipping.' Deze Zuid-Koreaanse rederij vroeg afgelopen zomer uitstel van betaling aan. Zijn Nederlandse dochtermaatschappij werd een maand geleden failliet verklaard.

Beeld de Volkskrant. Bron: Havenbedrijven

Zware concurrentie

Het was een roerig jaar voor de havensector, vindt ook de Rotterdamse havendirecteur Allard Castelein. De naweeën daarvan zullen volgens hem nog wel een tijd voelbaar zijn. De rederijen beconcurreren elkaar met steeds grotere schepen en ze vreten elkaar intussen deels op. Hanjin valt om. UASC komt in handen van Hapag Lloyd. Maersk slokt Hamburg Süd op. Cosco en China Shipping smelten samen. Ook de Japanse rederijen MOL, NYK en K-Line gaan fuseren.

Er zijn drie allianties van rederijen overgebleven: 2M, Ocean Alliance en THE Alliance. 'Reken maar dat die grote blokken op het scherp van de snede onderhandelen met Rotterdam, Antwerpen en Hamburg over de vraag welke haven de gunstigste tarieven en voorwaarden biedt', zegt De Jong.

In de Maasstad klinkt de klacht dat de Antwerpse haven bevoordeeld wordt door overheidssteun, waardoor de Belgen lagere tarieven kunnen bieden dan in Rotterdam. Dat zou een miljoen containers per jaar schelen.

Handelsoffensief

In Antwerpen houden ze het erop dat de groei van 2016 laat zien dat het Vlaamse handelsoffensief in China vruchten begint af te werpen. Want het zijn de Aziatische reders die voor de groei zorgen. 'Zie het als een inhaalbeweging', zei Bruyninckx gisteren in de Vlaamse zakenkrant De Tijd. 'We boksten voor onze trafieken op Azië jarenlang onder ons gewicht. De Aziaten beseffen nu dat ook de grootste superschepen naar Antwerpen kunnen varen - vroeger was daar twijfel over - en dat het ritme waarin de containers hier gelost en geladen worden heel hoog ligt.'

De verdieping van de vaargeul in de Schelde heeft Antwerpen toegankelijker gemaakt voor grote containerschepen. Het Antwerpse havenbedrijf hoopt nu op goedkeuring door de Vlaamse overheid voor de aanleg van een nieuw containerdok, dwars door het plaatsje Doel. Het dok moet de verwachte groei van de containeroverslag opvangen. De Chinese staatsrederij Cosco is volgens Antwerpen geïnteresseerd in het bouwen en uitbaten van een containerterminal aan dit beoogde Saeftinghedok.

Megaschepen

Intussen gaat de Rotterdamse havendirecteur Castelein er nog steeds prat op dat zijn haven, met zijn directe ligging aan de Noordzee, tweemaal zo veel megaschepen met een capaciteit voor 13 duizend zeecontainers ontvangt dan Antwerpen. En vooral in het containertransport met megaschepen zit de groei, zegt hij. 'Hun aantal verdrievoudigt de komende drie jaar.'

Castelein is optimistisch over 2017, mede omdat een met de vakbonden gesloten akkoord garant moet staan voor arbeidsrust in zijn haven. Dit jaar werd in de Rotterdamse containeroverslag nog gestaakt. En werkonderbrekingen zijn in deze competitieve markt, waarin elk onvoorzien tijdverlies al gauw een aanzienlijke kostenpost oplevert, per definitie schadelijk voor het imago van een haven.

Tweede Maasvlakte

De Tweede Maasvlakte kwam er omdat Rotterdam meer overslagterminals nodig had. De containerschepen werden steeds groter en de capaciteit op de bestaande Maasvlakte liep tegen haar grenzen aan. Nu de Tweede Maasvlakte een feit is, blijkt de realiteit minder spectaculair dan de ramingen deden vermoeden. In 2007, een jaar waarin Rotterdam meer dan 10 miljoen containers afhandelde, voorspelden onderzoekers nog dat de Rotterdamse containeroverslag in 2015 zou zijn verdubbeld tot 21 miljoen containers. In werkelijkheid kwam Rotterdam in 2015 uit op 12 miljoen containers, evenveel als in 2014 en slechts een half miljoen tot een miljoen meer dan in de periode 2010-2013.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden