Siervuuwerk is vele malen belastender voor het milieu dan knallers

Vuurwerk zorgt voor een hoge, korte vervuilingspiek. Vooral de metalen in vuurwerk zijn flink milieubelastend en worden niet afgebroken. Koper is het grootste probleem. Het is giftig voor planten, (water)dieren en mensen en zit in veel rivieren, meren en sloten al ruim boven de maximaal toelaatbare grens.

Siervuurwerk op de Nieuwmarkt in Amsterdam.Beeld ANP

Ach, het is maar één avond per jaar, toch?

Ja, maar wat voor avond! Tijdens de jaarwisseling 2017-2018 ging er voor 68 miljoen euro vuurwerk de lucht in, in 2018-2019 voor zo’n 70 miljoen euro en dit jaar wordt er nog meer verwacht. Dat is ruim 17 miljoen kilo vuurwerk. Daarvan is ongeveer 90 procent siervuurwerk, de rest is knalvuurwerk.

Wat is nou milieubelastender, knallers of vuurpijlen?

De impact van siervuurwerk is vele malen groter, en niet alleen omdat we er ook veel meer van afsteken. Rotjes en keukenmeiden bestaan grotendeels uit papier en buskruit. Buskruit veroorzaakt wel extra fijnstof en rook in de lucht, maar de milieubelasting is relatief klein. Siervuurwerk daarentegen bestaat uit een mengsel van buskruit (voor de knal) en allerlei chemische stoffen die de kleuren en

vormen creëren, vooral (zware) metalen als aluminium, magnesium en titanium voor helderwit licht, houtskool en ijzer voor een goudkleurige vonkregen, natrium voor geel-oranje, barium(nitraat) voor groen licht, strontium(nitraat) voor rood en koperoxide voor blauw licht. In illegaal vuurwerk kunnen ook het giftige perchloraat en cadmium zitten. Die stoffen hechten zich aan het fijnstof.

Slik. Dat is best veel.

Vuurwerk veroorzaakt een korte, hoge vervuilingspiek. Volgens consumentenvoorlichtingsorganisatie Milieu Centraal is de hoeveelheid fijnstof en smog tussen middernacht en één uur zo’n 40 keer hoger dan normaal. Slecht voor luchtwegen en ogen. Methaan, koolstofmonoxide en CO2 ruiken en zien we niet, net zo min als de ‘kleurgevende’ metalen. Toch komt volgens onderzoek van Rijkswaterstaat circa 10 procent van deze stoffen in de lucht terecht; de rest belandt in de bodem (36 procent) of het riool / oppervlaktewater (54procent).

Wat voor effect heeft dat?

Vooral de metalen zijn flink milieubelastend en worden niet afgebroken. Koper is het grootste probleem. Het is giftig voor planten, (water)dieren en mensen en zit in veel rivieren, meren en sloten al ruim boven de maximaal toelaatbare grens. Ongeveer 18 procent van de hoeveelheid koper in het oppervlaktewater en alle strontium in het milieu zijn afkomstig van vuurwerk. En dan het afval.

Al die roze papiertjes, bedoel je?

Juist. Want vuurwerk laat jaarlijks ongeveer 6 miljoen kilo afval achter. Onverbrand vuurwerk, papieren en plastic omhulsels blijven vaak nog weken op straat liggen. Papier vergaat, hoewel de kleurstoffen vaak wel in de grond achterblijven, plastic en de onverbrande zware metalen niet.

Hoe erg is dit allemaal?

Vreemd genoeg is er nooit een onderzoek gedaan naar de langetermijneffecten van vuurwerk op milieu en klimaat. De luchtemissies worden wel bijgehouden, bijvoorbeeld door het RIVM, maar er worden geen milieuconclusies aan verbonden. Gezien de enorme berg schadelijke stoffen die elk jaar de lucht en bodem in gaat, lijkt enige actie toch aan te bevelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden