Shell waarschuwde al in 1991 zelf voor klimaatverandering in film: 'Nu ingrijpen'

'De modellen voorspellen dat rond 2050 de gemiddelde temperatuur in de wereld kan zijn gestegen met tenminste 1,5 graad Celsius', zegt de verteller in de documentaire, 'en misschien wel 4 graden.' Een grafieklijn in beeld schiet omhoog, terwijl de stem verder gaat: 'Dat is de snelste temperatuurstijging sinds het einde van de IJstijd.'

Beelden uit Climate of Change. Beeld Shell

Het leven op aarde kan zich niet tijdig aanpassen en dreigt ernstig ontwricht te raken, waarschuwt de film.

Climate of Concern is de naam, en het is niet een Greenpeace-film over de klimaatverandering en bijbehorende rampen. Het is een productie van Shells eigen Film Unit. Dat is al bijzonder, Shell als prediker tegen de uitstoot van CO2. Nog specialer wordt het gezien de tijd waarin de documentaire verscheen: in 1991, vijftien jaar voordat Al Gore aan alle alarmbellen trok met zijn Inconvenient truth.

Shell was niet alleen veel eerder met zijn waarschuwingen voor het klimaat, maar ook veel accurater. Gore riskeerde zijn geloofwaardigheid met voorspellingen over een stijging van de zeespiegel met maar liefst zeven meter. Shell voorspelt in de film een 'langzame stijging van ongeveer een meter in de komende eeuw' - aanzienlijk accurater dus.

De film verwijst al nadrukkelijk naar de opkomst van klimaatvluchtelingen, toont beelden van vluchtelingen uit woestijnen en van mensen in Bangladesh die nauwelijks boven de zeespiegel wonen. Definitief bewijs dat het de mens zelf is die het klimaat ontregelt, is er in die tijd nog niet, maar de makers roepen op om daar niet op te wachten: 'Nu ingrijpen wordt gezien als de enige veilige optie.'

Vergetelheid

Climate of Concern werd destijds vertoond op scholen en aan universiteiten, maar is al lang in vergetelheid geraakt. Hij is weer opgediept door Jelmer Mommers, die voor website De Correspondent Shell's houding in het klimaatdebat analyseerde. De film is momenteel op de site van De Correspondent te zien.

Producten worden in de film niet aangeprezen. Slechts en passant (en zonder de eigen naam te noemen) wordt gewezen op technieken waarin Shell op dat moment investeert, met name kolenvergassing. Voor Shell was deze aanpak niets bijzonders. Het bedrijf maakt al tachtig jaar lang films, vaak met een semi-journalistieke aanpak.

Beeld uit Climate of Concern.
Beeld uit Climate of Concern.

Volgens Mommers deden de oliemaatschappijen al in de jaren zeventig en tachtig onderzoek naar de gevolgen van CO2 voor het klimaat. Hij beschrijft dat Shell ook - weliswaar kortstondig - deelnam aan de Global Climate Coalition, een belangengroep van oliemaatschappijen onder leiding van ExxonMobil (de tegenwoordige naam) die twijfel zaaide over de effecten van CO2 op het klimaat.

Tegen ExxonMobil, tot voor kort geleid door de pas benoemde minister van Buitenlandse Zaken van de Verenigde Staten Rex Tillerson, loopt nog een strafrechtelijk onderzoek vanwege het zaaien van twijfel. Twee weken geleden vroegen enkele leden van het Amerikaanse Congres dat onderzoek uit te breiden naar de activiteiten van Shell.

Beeld uit de Shell-film Climate of Concern uit 1991, die uit de archieven is opgedoken.

Veel werk van het klimaat heeft Shell nooit gemaakt, ondanks de inzichten die in de film werden geëtaleerd. Het bedrijf vindt dat de overheid de milieuregels moet vaststellen en pleit bijvoorbeeld al lang voor het duurder maken van uitstootrechten voor broeikasgassen.

Shell is wel aandeelhouder in 's werelds grootste producent van biobrandstoffen in Brazilië. Het bedrijf investeerde ook in wind- en zonne-energie, maar stopte daarmee in 2009. Pas onlangs is daarin weer verandering gekomen: het investeert nu in een van de grote windparken in de Noordzee.

Beeld uit Climate of Concern.

Gas

Shells belangrijkste bijdrage aan het terugdringen van de CO2-uitstoot was wellicht de overname van gasbedrijf BG Group. Gas is aanzienlijk klimaatvriendelijker dan olie. Het bedrijf investeert ook in technieken om CO2 ondergronds op te slaan.

Vorig jaar bracht Shell zijn duurzame energie bijeen in Shell New Energies. Dat nieuwe bedrijf heeft een balanstotaal van 1,7 miljard dollar, tamelijk precies een half procent van Shell's balanstotaal.

Beeld uit Climate of Concern.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden