Nieuws

SER: ‘Verklein achterstand kansarme kinderen door ook werkloze ouders kinderopvangtoeslag te geven’

Ook werkloze ouders moeten recht krijgen op kinderopvangtoeslag, zodat ze hun kroost naar de crèche kunnen sturen. Nu is de toeslag alleen weggelegd voor gezinnen waarin beide ouders werken, studeren, inburgeren of re-integreren. Daardoor beginnen veel kinderen met een achterstand aan de basisschool.

Spelende kinderen op een kinderdagverblijf in Uithoorn. Beeld anp
Spelende kinderen op een kinderdagverblijf in Uithoorn.Beeld anp

Daarom zou de belastingbetaler het kinderen van niet-werkenden mogelijk moeten maken om in elk geval twee dagen per week naar de crèche te gaan. Dit schrijft de Sociaal-Economische Raad (SER) in een advies aan informateur en SER-voorzitter Mariëtte Hamer, die dezer dagen met de partijleiders om tafel zit om een nieuw kabinet te vormen. Het ministerie van Sociale Zaken rekende eerder voor dat het laten vallen van de zogeheten ‘arbeidseis’ voor het krijgen van kinderopvangtoeslag tussen de 0,5 en 0,8 miljard euro extra zou kosten.

De SER, de belangrijkste raadgever van regering en parlement op sociaaleconomisch terrein, constateert dat de arbeidseis voor de kinderopvangtoeslag de levenskansen van telgen uit arme gezinnen schaadt. Momenteel gaat 89 procent van de peuters naar de crèche, de resterende 11 procent heeft veelal ouders uit de onderste inkomensklassen. ‘Die 11 procent betreft nou net de kinderen die voorschoolse educatie het meest nodig hebben’, zegt econoom en SER-kroonlid Bas ter Weel.

Kinderdagverblijven hebben twee belangrijke zegeningen, schrijft de SER: ze stimuleren de intellectuele en sociale ontwikkeling van het kind, en maken het ouders makkelijker om te werken. De coronacrisis heeft eens te meer aangetoond hoe nadelig de arbeidseis kan uitpakken, zegt Ter Weel. Na drie maanden werkloosheid van één of meer ouders vervalt het recht op kinderopvangtoeslag. Daardoor moest een deel van de 112 duizend extra ‘coronawerklozen’ de toch al extra moeilijke zoektocht naar een baan vorig jaar combineren met de zorg voor de kinderen.

Terugvorderingen

De SER bepleit ook maatregelen om de torenhoge terugvorderingen te voorkomen die in de toeslagenaffaire zoveel ellende veroorzaakten. Veel ouders raakten in problemen doordat ze achteraf meer bleken te hebben verdiend of minder opvanguren hadden afgenomen dan verwacht. Ook vergaten ouders die werkloos raakten soms tijdig hun kinderopvangtoeslag stop te zetten, waardoor ze geld moesten terugbetalen. Door de kinderopvangtoeslag minder inkomensafhankelijk te maken, en de arbeidseis los te laten, zouden ouders ook minder hoeven vrezen voor kostbare correcties, denkt de SER. Nu krijgt nog 80 procent van de ouders te maken met correcties in de kinderopvangtoeslag, waardoor ze geld terugkrijgen of moeten nabetalen.

Voor ‘gratis’ kinderopvang, waarvoor GroenLinks en D66 pleiten, voelt de SER niets. ‘Gratis is kinderopvang natuurlijk nooit, het zou dan helemaal bekostigd moeten worden door de belastingbetaler’, zegt Ter Weel. In het huidige systeem verdelen we de rekening in drieën: over belastingbetalers (via de kinderopvangtoeslag), ouders (via de eigen bijdrage) en werkgevers (via de verplichte werkgeversbijdrage).

Door het voorstel van de SER zouden belastingbetalers al extra in de buidel moeten tasten, via kinderopvangtoeslag voor werkloze ouders. Het zou de samenleving onnodig op kosten jagen om kinderopvang ook in het geval van ouders met hogere inkomens helemaal te vergoeden uit de schatkist, denkt Ter Weel. ‘Die ouders zijn nu immers bereid om zelf een deel van de kinderopvang te betalen.’

Wel wil de SER de betaalbaarheid van kinderopvang verbeteren voor gezinnen met lage en modale inkomens. Gezien het grote maatschappelijke belang van kinderopvang zou een relatief hogere bijdrage van de overheid daartoe wenselijk zijn, aldus het adviesorgaan.

Geef ook werkloze ouders kinderopvangtoeslag, bepleit de SER, de belangrijkste sociaaleconomische adviseur van kabinet en parlement, donderdag in een advies.

Kinderen van werkloze ouders beginnen nu vaak met een achterstand aan de basisschool, omdat ze niet naar de crèche konden, constateert de Sociaal-Economische Raad. Het laten vallen van de ‘arbeidseis’ voor kinderopvangtoeslag zou dit probleem verhelpen.

In ‘gratis’ kinderopvang ziet de SER niets, in tegenstelling tot GroenLinks en D66. Dit zou de belastingbetaler onnodig op kosten jagen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden