Analyse

SER-advies over ontslagregels valt vooral bij vakbonden goed

Wie zijn baan verliest, moet scholing en advies krijgen, adviseert de Sociaal Economische Raad. Vooral de vakbonden zijn enthousiast.

Wie lang gewerkt heeft, kan verlenging van de WW-uitkering krijgen. Dit adviseert de Sociaal Economische Raad (SER) aan het kabinet.Beeld anp

Werknemers worden na hun ontslag niet meer aan hun lot overgelaten. Zij kunnen scholing en advies krijgen. Wie lang gewerkt heeft, kan verlenging van de WW-uitkering krijgen. Dit adviseert de Sociaal Economische Raad (SER) van vakbeweging, werkgevers en onafhankelijke kroonleden aan het kabinet.

Hoezeer het een 'vakbondsadvies' is, bleek vrijdag bij de presentatie. Terwijl FNV-voorzitter Ton Heerts en CNV-voorzitter Maurice Limmen erg enthousiast waren, deed werkgeversvoorzitter Hans de Boer er het zwijgen toe. Michaël van Straalen van het midden- en kleinbedrijf sprak wat zuinige woorden.

De aanbevelingen van de SER zijn een uitwerking van het sociaal akkoord van kabinet, werkgevers en vakbeweging uit april 2013. Met het oog op de verkiezingen voor de provinciale staten kregen de sociale partners haast het advies uit te brengen.

Voorzitters Ton Heerts (R, FNV) en Maurice Limmen (M, CNV)Beeld anp

Tussen wal en schip

Kernpunt is versterking van de positie van werkzoekenden, een grote wens van de vakbeweging. De afgelopen jaren is, uit vrees voor de vergrijzing, het aanbod op de arbeidsmarkt vergroot. Denk aan de afschaffing van de WAO, vut en prepensioen, de versobering van de werkloosheidsuitkering WW en de vervolguitkeringen Ioaw en IOW en de verhoging van de pensioenleeftijd. De overheid heeft de arbeidsbureaus opgeheven. Uitkeringsfabriek UWV heeft alleen nog een karig budget voor bemiddeling van 55-plussers. Omdat deze maatregelen samenvallen met de crisis, is er nu massawerkloosheid.

Nu vallen veel werkzoekenden tussen wal en schip. Daarom is afgesproken dat de WW weer een verzekering wordt, fifty-fifty betaald door werkgevers en werknemers. Komend jaar gaan werknemers weer wat WW-premie betalen, in 2020 moet het kostendekkend zijn. Over bedragen durft de SER niets te zeggen. Sinds 2008 betalen alleen werkgevers premie voor de werkloosheidsuitkeringen.

Het is meer dan een symbolisch voorstel. De SER wil dat de WW-premie straks ook wordt gebruikt voor de financiering van scholing en begeleiding van werkzoekenden en van de adviescentra. Als de sociale partners samen de premie ophoesten, mogen zij die ook gebruiken om werkloosheid te voorkomen of te beperken, is de gedachte. Dus ook voor de adviescentra voor werkzoekenden. Die willen FNV en CNV graag exclusief uitbaten, goed als ledenmagneet, maar dat mag niet van Europese regels. Die centra moeten geveild, maar Van Straalen en De Boer verwachten geen belangstelling van hun achterban.

Aanvullende verzerkering

De SER adviseert ook dat het UWV een aanvullende werkloosheidsverzekering gaat uitvoeren. Die verzekering moet de stapsgewijze verkorting, tussen januari 2016 en 2019, van de maximale uitkering van drie jaar en twee maanden tot twee jaar ongedaan maken. Deze 'reparatie' was de eis van de vakbeweging bij het sociaal akkoord. De combinatie van WW en IOW maakt tot 2020 nog ouderenregelingen mogelijk, ontslagregelingen met aanvulling op de uitkering en voortgezette pensioenopbouw voor 60-plussers. In de jaren negentig werden 52-plussers nog met dergelijke ouderenregelingen naar huis gestuurd.

De kans dat het kabinet het UWV toestemming geeft, is miniem. Sinds de oprichting voert het UWV alleen wettelijke taken uit. De PvdA mag misschien geneigd zijn daarvan af te wijken, de VVD is dat zeker niet. Aanvullende regelingen lopen vooral via pensioenfondsen, de tweede optie die de SER voor de WW-reparatie noemt.

Vooral door deze afspraak zijn De Nederlandsche Bank en het Centraal Planbureau, die ook in de SER zitten, tegen het advies. Deze instituten zagen ook al weinig in het sociaal akkoord. Dat is vooral van betekenis voor het vervolg. Als het kabinet de SER-voorstellen in beleid omzet, rekent het CPB dat door, terwijl de bank dat vanaf de zijlijn beoordeelt.

Het venijn zit sowieso in het vervolg. De vakbeweging was er erg veel aan gelegen dit SER-advies nu uit te brengen. Zij hadden al veel te stellen met de nieuwe gezichten Van Straalen bij MKB Nederland en De Boer bij VNO-NCW. Die moeten weinig hebben van het sociaal akkoord, maar zijn door hun organisaties veroordeeld tot steun.

Nu werpen verkiezingen voor de provinciale staten en daarna de Eerste Kamer hun schaduw vooruit. Dan verandert het machtsevenwicht op het Binnenhof. Daarom wilde de SER, aangejaagd door de vakbeweging, dit advies uitbrengen vóór de politieke verhoudingen op drift raken, in de hoop dat het kabinet zich snel committeert en een politiek feit is gecreëerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden