Schoon bezorgd tot aan de deur: is een emissievrije binnenstad in 2025 haalbaar?

Binnensteden zonder vuile uitstoot van vrachtverkeer: de branche vraagt er zelf om en de technologie wordt goedkoper. Is het stadscentrum in 2025 emissievrij?

Een medewerker van online supermarkt Picnic bezorgt boodschappen in Utrecht. De voertuigen van Picnic zijn al elektrisch.Beeld Raymond Rutting

In 2025 moet vrachtverkeer in Nederlandse binnensteden emissievrij zijn, vindt brancheorganisatie Transport en Logistiek Nederland (TLN). Een nobel streven, maar is het ook haalbaar?

1. Wat wil TLN precies?

De brancheorganisatie van transporterend Nederland roept overheid en bedrijfsleven op om de uitstoot te beperken in het beroepsgoederenvervoer, oftewel: bij vrachtwagens en ander transport. De overheid moet duurzamere vrachtwagens en biologische brandstof subsidiëren, zodat investeren in elektrisch vervoer betaalbaar en zelfs winstgevend wordt. Het uiteindelijke doel van TLN is dat de uitstoot in Nederlandse steden in 2025 is teruggebracht naar nul. De omslag naar stadstransport zonder uitstoot kost de sector geld, maar volgens een woordvoerder van TLN hebben vervoerders behoefte aan uniforme regels. 'Chauffeurs moeten weten op welk bordje ze moeten letten.'

2. Wat betekent emissievrij stadsvervoer concreet?

TLN is zelf niet erg specifiek over de te nemen stappen voor lagere uitstoot en gezondere lucht in steden. Dat is bewust, volgens de woordvoerder. 'We willen de sector in beweging brengen.' De brancheorganisatie wil in gesprek met gemeenten om mee te denken over regelgeving binnen gemeenten.

In de praktijk zal de uitwerking neerkomen op het weren van vrachtwagens die op diesel rijden, zoals in sommige gemeenten al gebeurt bij oude diesels. Vieze vrachtwagens stoppen in dit toekomstmodel aan de rand van de stad, waar elektrische vrachtautootjes hun lading overnemen.

Dit betekent niet dat het in de toekomstige stad krioelt van de kleine vrachtautootjes en verder niets. 'Het bevoorraden van bijvoorbeeld een grote Albert Heijn met twaalf wagentjes is niet handig', zegt de TLN-woordvoerder. Grotere vrachtwagens houden een rol - mits ze elektrisch zijn dan.

Ook Maarten Steinbuch, hoogleraar Autotechniek aan de TU Eindhoven, ziet meerdere vervoersvormen naast elkaar bestaan in de toekomstige stad. De verduurzaming in de transportsector is een lang proces, omdat vrachtwagens lang meegaan, legt hij uit. 'Over acht jaar rijden elektrische en hybride (deels elektrische) trucks door de stad, maar er rijden ook nog zware vrachtwagens rond.'

3. Hoe realistisch zijn de ambities van TLN?

Duurzame ambities formuleren is mooi, maar plannen moeten ook haalbaar zijn. Het weren van CO2-uitstotende vrachtwagens uit de stad is een flinke taak, maar de ontwikkeling gaat rap, zegt Steinbuch. 'Acht jaar is lang in deze markt.' Elektrische vrachtautootjes zijn nu al te krijgen, en de ontwikkeling van elektrische zware vrachtwagens komt langzaam maar zeker op gang. Als de overheid prikkels in het leven roept die duurzaam vervoer bevorderen, versnelt die ontwikkeling. Bijkomend voordeel is dat de technologie goedkoper wordt. 'Een batterij van een elektrische auto wordt per jaar 17 procent goedkoper. In drie jaar scheelt dat de helft van de prijs', zegt Steinbuch.

4. Wat kost een stad zonder uitstoot van vrachtwagens?

TLN vraagt de overheid om subsidies voor overgangsregelingen, zodat vrachtwagenproducenten kunnen investeren in nieuwe technologieën zonder dat hun winstgevendheid in gevaar komt. De kostprijs van elektrische vrachtwagentjes moet daardoor op termijn omlaag gaan. Ook wil de brancheorganisatie dat de overheid het gebruik van biodiesel en biogas sponsort. Die brandstoffen moeten vervoer tussen steden minder schadelijk maken voor het milieu.

Daarmee is de rekening voor de belastingbetaler nog niet afbetaald, want ook in de infrastructuur van elektrisch rijden moet de overheid investeren. Het gaat niet om een toename van het aantal laadpalen, volgens Steinbuch, maar om de ontwikkeling van sneller ladende centra. 'Een veel hoger vermogen is nodig. De elektrische bussen in Eindhoven bijvoorbeeld hebben een eigen laadstation. De pantograaf van de bus gaat omhoog en in een half uur zijn de bussen opgeladen.'

Mooi is wel dat de politici aan de formatietafel geen grote sommen geld apart hoeven te zetten voor te nemen maatregelen, zegt Steinbuch. 'Voor schone lucht in steden zijn al flinke budgetten gereserveerd.'

5. Hoe milieuvriendelijk is het vrachtverkeer in steden nu?

'Nederland heeft een probleem met luchtkwaliteit. In alle steden in Nederland is de levensverwachting meer dan een jaar korter door luchtvervuiling', zegt Bart van der Ree, projectleider bij het Utrecht Sustainability Institute (USI). Zijn eigen werkplek Utrecht is als verkeersknooppunt een van de meest vieze, zegt hij. 'Omdat het zo ingepakt ligt tussen snelwegen.'

Wel nemen steeds meer Nederlandse gemeenten maatregelen om schoner te worden. Ten minste dertien gemeenten weren auto's die ze te vies vinden van hun territorium. Onder die gemeenten zitten de vier grote steden. Voor vrachtwagens hanteren die vier steden allemaal dezelfde regel: vrachtwagens die niet voldoen aan een in 2005 gestelde norm voor uitstoot mogen de stad niet in. Oude diesels hebben nu dus ook al geen kans een van de grote steden van Nederland in te komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden