Sanering kantoormarkt nabij

Delft In Nederland staat ruim 13 procent van de kantoorruimte structureel leeg. Dat is het gevolg van een jarenlange overproductie van kantoorgebouwen, stelt architect Hilde Remøy, die maandag op dit onderwerp promoveerde....

Volgens Remøy heeft de vastgoedmarkt lange tijd kunnen beschikken over veel goedkoop geld. Daardoor was het gemakkelijk om nieuwbouw te financieren. ‘Projectontwikkelaars en bedrijven vinden dat interessanter dan bestaande bouw te hergebruiken. En gemeenten werken hier ondanks de woningnood graag aan mee. De grondopbrengst van kantoren is namelijk hoger dan van woningen’, stelt Remøy.

Op korte termijn hebben gemeenten dus goed verdiend aan de overproductie van kantoren. Maar kantoren die gedoemd zijn tot leegstand zullen de gemeente uiteindelijk alleen maar geld kosten, denkt Remøy.

‘Gebieden met relatief veel leegstand komen gemakkelijk in een neerwaartse spiraal terecht. Leegstaande gebouwen verloederen. Dit leidt tot sociale onveiligheid, waardoor bedrijven in de omgeving sneller weg trekken. Uiteindelijk eindigt de gemeente met een bedrijventerrein dat niets meer oplevert, terwijl er wel onderhoudskosten voor het gebied gemaakt moeten worden.’

Vrijwel elke grotere Nederlandse gemeente kampt met structureel leegstaande kantoren. In totaal gaat het om 6,2 miljoen vierkante meter, ofwel 1.250 voetbalvelden. Maar het probleem speelt vooral in de satellieten van de vier grote steden. Rond Amsterdam staan de meeste kantoren leeg. Remøy oppert diverse maatregelen om een einde te maken aan de leegstand.

Zo moet de overheid de overproductie van kantoorgebouwen stoppen door minder grond uit te geven aan projectontwikkelaars. En als er grond wordt uitgegeven, moet dit gebeuren onder strikte voorwaarden, aldus Remøy. ‘In de grondcontracten moeten clausules worden opgenomen die extra leegstand voorkomen. Denk bijvoorbeeld aan de verplichting om bestaande leegstand te slopen of tot woningen om te bouwen. Ook zou je kunnen denken aan een extra heffing op nieuwe bouwgrond, waardoor het interessanter wordt bestaande kantorenterreinen te herontwikkelen.’

Uit een inventarisatie onder vastgoedondernemingen blijkt dat de meeste beleggers en bouwers zich wel kunnen vinden in de conclusies van de promovenda. Volgens de sector leidt het gebrek aan coördinatie door de overheid eveneens tot leegstand. Berucht is het voorbeeld van accountantkantoor KPMG, dat in Amstelveen toestemming kreeg voor de bouw van een nieuw kantoor, terwijl vooraf al duidelijk was dat het oude kantoor, eveneens in Amstelveen, leeg zou achterblijven.

Volgens vastgoedondernemers is het lastig leegstaande kantoren om te bouwen tot woningen. ‘Kantoren staan vaak op locaties waar de geluids- en luchtkwaliteitsnormen voor de bouw van woningen overschreden worden’, zegt Frederike Lingers van Syntrus Achmea Vastgoed. ‘Daarnaast is een kantorencomplex veel meer waard dan een wooncomplex.’

Het is voor vastgoedbeleggers daarom niet aantrekkelijk kantoren om te bouwen tot woningen. In veel gevallen zou dit leiden tot een afboeking van de bezittingen. Volgens Remøy is deze oplossing onvermijdelijk.

‘De waarde van een kantoorgebouw wordt nu nog hoger ingeschat dan de waarde van een woning. Maar veel eigenaren van kantoorgebouwen proberen de waarde van hun vastgoed kunstmatig hoog te houden. Bijvoorbeeld door de huurprijs per vierkante meter te handhaven, maar een huurder voor vijf jaar slechts vier jaar te laten betalen. In feite is dit al een afwaardering.

‘Dus wanneer je naar de werkelijke waarde van een kantoorgebouw kijkt, is het commercieel wel interessant om leegstaande kantoorgebouwen te transformeren tot woningen. Er zijn al goede voorbeelden van plaatsen waar dit gebeurd is.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.