Jeroen de Haas
Jeroen de Haas © An-Sofie Kesteleyn

Ruzies over privatisering verscheuren energiebedrijf Eneco: topman Jeroen de Haas stapt op

Topman Jeroen de Haas van energiemaatschappij Eneco stapt per 1 september op. Volgens het persbericht van het bedrijf is dat 'in goed overleg' overeengekomen, maar volgens de ondernemingsraad is De Haas de laan uitgestuurd. De raad stapt naar de Ondernemingskamer om te laten vaststellen of De Haas' ontslag wel in het belang van de onderneming is.

Eneco lijkt stuurloos geworden. Volgens Willem Hofman, voorzitter van de ondernemingsraad, had vorige week de helft van de raad van commissarissen aangekondigd op te stappen, onder wie president-commissaris Edo van den Assem. 'Een paar dagen later kwamen ze op hun besluit terug, en ontsloegen ze De Haas. We hebben geprobeerd te achterhalen waarom dat was, maar we krijgen geen antwoord. Ze komen met statements als: elke voetbaltrainer heeft een houdbaarheidsdatum, en dat is bij een bestuursvoorzitter niet anders. Dat is geen reden.'

Daarmee is de broze en kortstondige rust rond de verkoop van Eneco weg. Het begin van de slag om de privatisering van Eneco viel min of meer samen met de aanstelling van De Haas als bestuursvoorzitter, twaalf jaar geleden. Net in die tijd werd een wet van kracht die energiemaatschappijen zoals Nuon, Essent en Eneco, zou opsplitsen. Nuon en Essent deden braaf wat de wet hun opdroeg, en zij werden binnen de kortste keren voor elk 9 miljard euro verkocht aan respectievelijk het Zweedse Vattenfall en het Duitse RWE. Aandeelhoudende gemeenten en provincies werden rijk, sommige steenrijk.

Vergroening

Maar Eneco weigerde. Jeroen de Haas kreeg een Asterix-achtig imago. Hij zette toen al, ver voor alle anderen, in op een vergroening van zijn bedrijf, en hij vreesde dat met verkoop aan de meest biedende die vergroening zou stoppen. Pas begin vorig jaar bezweek ook de laatste juridische verdedigingslinie en moest het bedrijf zijn netwerkbedrijf Stedin afsplitsen.

Kort daarna begonnen gemeenten met een verkoopprocedure van hun aandelen. De Haas deed er alles aan om garanties te krijgen voor een groene toekomst van zijn bedrijf. Milieugroepen en politieke partijen mengden zich in de strijd, die steeds ideologischer werd. Het werd een gevecht tussen degenen die wilden cashen (de meerderheid van de gemeenten) enerzijds, en aan de andere kant de milieuorganisaties zoals Greenpeace en linkse bewegingen zoals de SP, die vreesden dat het groene karakter van Eneco te grabbel zou worden gegooid.

Het werd een echte machtsstrijd - iets wat helemaal niet bij de als bedeesd bekendstaande De Haas past

Machtsstrijd

De verhoudingen tussen de meerderheid van de gemeenten en De Haas en zijn raad van commissarissen werd steeds slechter. Het werd ook een echte machtsstrijd - iets wat helemaal niet bij de als bedeesd bekendstaande De Haas past. Begin dit jaar dreigde een grote groep gemeenten het vertrouwen in de hele raad van commissarissen op te zeggen, waarna alleen juridische procedures nog een oplossing zouden kunnen opleveren.

Dat dieptepunt werd nog net afgewend door een mediator in te schakelen. In februari tekenden alle partijen de vrede. Er zou eendrachtig worden samengewerkt bij de verkoop van het concern. Maar nu, twee maanden later, is van die eendracht niets meer te bekennen. Er is zelfs een nieuwe bemiddeling opgezet, omdat de strijd werd voortgezet, maar nu tussen raad van commissarissen en raad van bestuur. Die bemiddeling heeft kennelijk geen succes gehad.

Inmiddels is ook de verkoop van de aandelen nog geen gelopen race. Het zijn uiteindelijk de gemeenteraden die daarover moeten beslissen. Sinds de raadsverkiezingen van 21 maart zijn veel gemeenteraden van samenstelling veranderd. Dat kan betekenen dat die raden ook van standpunt veranderen. Dat zal pas blijken als ze moeten stemmen over de concrete verkoopplannen van de aandelen Eneco.