Russische banken aan rand afgrond

De Russische bankensector wankelt. Geen Rus is zo gek dat hij zijn spaargeld nog in roebels op de bank heeft staan, maar ook de dollar-rekeningen zijn in gevaar....

Van onze verslaggever

Ferry Haan

AMSTERDAM

De banken hebben lang geprofiteerd van de nauwe band tussen de roebel en de Amerikaanse dollar. Zij ontvingen een hoge roebelrente op leningen aan de overheid en betaalden een lage dollarrente aan hun spaarders. Zij liepen willens en wetens een groot valuta-risico door te speculeren op het vasthouden van de waarde van de roebel.

Door de plotselinge verbreding van de bandbreedte van de roebel - van een bovengrens van 7,2 naar 9,5 roebel voor één dollar - devalueert de roebel in feite 50 procent. Pas als de Russische munt in waarde daalt tot 9,5 roebel per dollar, grijpt de Russische centrale bank in. In het verleden deed zij dat al bij een dollarkoers van 7,2 roebel.

Door de devaluatie neemt de waarde van de bankschulden toe. Veel van de Russische banken gaan hierdoor onmiddelijk onderuit. Het angstscenario is dat de Russen nu massaal hun tegoeden bij alle banken zullen opnemen. Omdat zij dit geld niet hebben, zullen zij massaal het loodje leggen. Minister van Financiën Michail Zadornov zei kort geleden dat van de ongeveer 1500 banken in Rusland maar dertig een grote devaluatie zullen overleven.

De Russische regering realiseert zich de ernst van de situatie en heeft voor twaalf grote Russische banken een reddingplan ontworpen. Premier Sergej Kirijenko verklaarde maandag dat de centrale bank deze twaalf banken zal ondersteunen. Hierdoor hoopt hij te voorkomen dat het hele bankwezen in Rusland instort. Bijzonderheden van het reddingsplan zijn er niet.

De Tilburgse hoogleraar internationale economie, Harry Huizinga, is uiterst somber over de Russische vooruitzichten. Hij denkt dat uiteindelijk de gewone Rus de rekening zal betalen: 'De banken hebben twee opties. Ze gaan failliet of ze bevriezen de dollarrekeningen. In beide gevallen is de Russische burger de klos.' Boze burgers bedreigen de politieke stabiliteit van een land.

Het persbureau Reuters meldde gisteren dat de negentig dagen uitstel van betaling van de buitenlandse schulden vooral voor de buitenlandse bankschulden zal gelden. Het is nog niet helemaal duidelijk of dit bericht klopt, maar Huizinga denkt dat het past in een reddingsplan voor de banken.

Huizinga: 'De devaluatie van de roebel brengt de banken in grote problemen en het uitstel van betaling op de schulden verlicht deze weer iets.' Maar hij wijst op het feit dat de buitenlandse schuld veel kleiner is dan de interne schuld aan de gewone rekeningshouders. Rusland is een 'gedollariseerde' maatschappij. Er zijn zestig miljard dollars in Rusland in omloop. Daarmee zijn er meer dollars dan roebels in de Russische economie.

Huizinga vreesde al dat na zwarte donderdag, de beursval van vorige week, een devaluatie van de roebel niet uit kon blijven. Zeker nadat de Amerikaanse miljardair van Hongaarse afkomst Soros zich in het openbaar in de kwestie mengde. Voor de financiële markten was de uitspraak, geuit in een brief aan de Financial Times, uiteindelijk een voorspelling die zichzelf waarmaakte.

ING Barings-analist Caren Gaboutghian meldt vanuit Londen dat de meeste slimme Russen hun roebels allang hebben omgewisseld. Hij wijst op de grote kapitaalvlucht die Rusland plaagt. Tweeënhalf tot vier miljard dollar verlaat maandelijks het land.

Voor de financiële markten is de onzekerheid die de Russen nu scheppen dodelijk. Het gerenommeerde bureau Standaard & Poor degradeert de buitenlandse lange termijn schulden van het land tot 'triple C'. Dat betekent dat het bureau de schulden als hoogst speculatief inschaalt. Door het afgekondigde moratorium van negentig dagen op de buitenlandse schulden, heeft Rusland alle kapitaalverschaffers schrik aangejaagd. De kans dat Rusland op 'nieuw' kapitaal kan rekenen is hiermee zeer klein geworden.

Rusland heeft aangekondigd zowel de binnenlandse als de buitenlandse schulden te herstructuren, maar niemand kent de voorwaarden. Woensdag maakt de Russische overheid de details bekend.

Rusland is aangekomen op een kritisch moment in zijn bestaan. De 45 miljoen gulden die het IMF heeft toegezegd om de reserves van de Russische centrale bank aan te vullen, zijn nodig voor een nieuw doel. Het overeind houden van de Russische bankensector.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden