Ruim honderd tips binnen over afpersingszaak Jumbo

De politie heeft de hulp van burgers ingeschakeld bij de zoektocht naar de afperser van supermarktketen Jumbo. De dader eist bitcoins, een digitale munteenheid, en dreigt daarbij met explosies. In mei en juni had hij het driemaal gemunt op filialen in Groningen, en vorige maand werd een Jumbo in Zwolle getrakteerd op een explosieve verjaardagskaart. Toch blijven de klanten komen.

Foto anp

Donderdag zette de politie een deel van het onderzoeksdossier online, dat eruitziet als een detectivespel. De digitaal handige man van tussen de 20 en 40 die in Groningen woont en verstand heeft van explosieven, heeft voor zijn bommen gebruik gemaakt van een emmer, kookwekkers en een verjaardagskaart. Wie mist een witte horeca-emmer waar mogelijk kipkerriesalade in zat? Wiens witte Leifheit-kookwekker is sinds 8 mei kwijt? En waar is dit type verjaardagskaart te koop?

Het dossier geeft ook een tijdlijn prijs, waaruit duidelijk wordt dat de afperser zijn explosies vooraf heeft aangekondigd. In een brief op 5 juni schrijf hij dat hij niet stopt met zijn acties tot hij de gevraagde bitcoins krijgt. De hoogte van het geëiste bedrag wordt niet bekendgemaakt. Jumbo weigert aan de betaling te voldoen.

Mee rechercheren

Desondanks loopt het aantal klanten in Noord-Hollandse filialen niet terug, meldt een woordvoerder van Jumbo. De filialen in Groningen en Zwolle zijn uitgerust met extra surveillance en cameratoezicht.

De politie hoopt dat juist de klanten en andere buurtbewoners kunnen helpen de dader te vinden. 'We hebben in het Noorden goede ervaringen met het betrekken van burgers,' zegt politiewoordvoerster Marleen Hanenberg. Zo kon in 2011 de moordzaak Zuiderdiep, op de 65-jarige Nico Leeuwe, opgelost worden met dank aan bewoners. Inmiddels zijn bij de politie ruim honderd tips binnengekomen over de Jumbo-afperser.

'Mee rechercheren' door burgers gebeurt niet vaak. De politie maakt altijd een afweging tussen de veiligheid en het opsporingsbelang. In dit geval hoopt de politie de omgeving van de dader te bereiken met het vrijgeven van de specifieke aanknopingspunten.

Tekst loopt door onder illustratie.

Foto anp
Foto anp

Bitcoins

Of de dader het met zijn explosies slachtoffers wil maken of alleen zijn eis kracht bij wil zetten, is niet duidelijk. Bij het onderzoek kijkt de politie wel naar ervaringen bij eerdere soortgelijke zaken. Zo werd Campina in 2003 afgeperst door een man die toetjes in Albert Heijn met rattengif injecteerde. Later verklaarde hij dat hij mensen niet in levensgevaar wilde brengen, maar alleen geld wilde.

De Jumbo-afperser wil geen geld, maar bitcoins. De Nederlandse politie is niet bekend met afpersing om bitcoins, dus is de expertise van Duitse collega's ingeschakeld. Eén bitcoin is op dit moment goed voor 240 euro. Lang werd gedacht dat de munt anonieme betalingen in het criminele circuit heel eenvoudig zou maken.

Dat valt tegen, zegt marketingmanager Daan Kleiman van het grootste Nederlandse bitcoinbedrijf Bitonic. De transacties zijn volgens hem volledig transparant en traceerbaar. Hoewel anonieme 'rekeningen' gebruikt worden voor de storting,'kun je er nauwelijks mee voorzien in je dagelijkse behoeften', zegt Kleiman. 'Op het moment dat ze verzilverd worden, weet je zo wie het is.'

Bitcoins zijn voor afpersing praktischer dan contant geld, maar minder gemakkelijk wit te wassen, zegt de marketingmanager. Door de man te betalen zou zijn identiteit dus achterhaald kunnen worden. Toch kiest Jumbo daar niet voor. Volgens de politiewoordvoerster heeft het inwilligen van een afpersingseis in Nederland nooit geleid tot aanhouding.

Meer over