NieuwsSpoedreparaties

Rottend spoor noopt voor derde keer in half jaar tot spoedoperatie

Het Nederlandse spoor moet voor de derde keer in korte tijd een spoedoperatie ondergaan omdat rails zodanig zijn aangetast dat doorrijden niet verantwoord is. Grote problemen doen zich onverwacht voor in tunnels en bij overkappingen. Bij metingen is aan het licht gekomen dat de rails daar zo snel slijt dat niet kan worden gewacht tot de reguliere vervanging.

Medewerkers werken dag en nacht aan de rails.Beeld ANP

Komende week gaat station Den Haag Holland Spoor deels op de schop. Daar wordt tweehonderd meter kritiek spoor langs perron 4 vervangen. Alles wordt vernieuwd: de dwarsliggers, de spoorstaven, de ballast (het grind waarop het spoor ligt) en de klemmen die de spoorstaven aan de dwarsliggers klinken.

Spoornetbeheerder ProRail en aannemer BAM Infra denken vanaf maandag drie dagen nodig te hebben om de klus te klaren. Om de overlast te beperken voor de miljoenen reizigers die elke week via Hollands Spoor reizen, wordt er ’s avonds en ’s nachts gewerkt. ‘Het gaat hinder opleveren voor de reiziger, maar veiligheid gaat voor’, aldus een zegsman.

Dat rails in tunnels en bij overkappingen wel eens harder aftakelen dan ingenieurs denken, kwam vorig najaar aan het licht. Toen werd bij reguliere metingen geconstateerd dat het spoor in een tunnel in de Amsterdamse Riekerpolder ongewone slijtage vertoonde. Bij nader onderzoek ontstond bij baaninspecteurs het vermoeden dat de kwaliteit van het spoor op meer ‘droge’ locaties sneller terugloopt dan was berekend.

In allerijl is daarna een inventarisatie gemaakt van andere locaties waar de kans bestond op slijtage die leidt tot een kritieke situatie. Daaruit rolde een lijstje met onder meer de Schipholtunnel, station Rijswijk, de Willemsspoortunnel en station Den Haag Hollands Spoor. ProRail zegt dat reizigers geen moment gevaar hebben gelopen. ‘Maar de toestand voldoet op sommige plekken niet meer aan onze strenge eisen.’ 

In Rijswijk bleek de slijtage ook harder te zijn gegaan dan was berekend. Daar kon evenwel de schade snel worden hersteld, zonder dat reizigers daar last van hadden. In de Willemsspoortunnel bij Rotterdam bleken grotere ingrepen onvermijdelijk. Daar was één van de vier sporen in de twee tunnels er eind januari zo slecht aan toe ‘dat het niet langer verantwoord was om eroverheen te blijven rijden’. 

In Rotterdam werd de week daarop het treinverkeer over het defecte spoor vijf dagen stilgelegd. Het vergde zoveel tijd omdat het werken vanwege de krappe ruimte moeizamer gaat. De spoedreparatie liep ook nog eens uit, omdat de storm Ciara in het weekeinde roet in het eten gooide. 

Plassende reizigers

In de Willemsspoortunnel treedt ‘spoorvernauwing’ op, legt tracémanager Bart Leistra van ProRail op een bedrijfsvideo uit. ‘Dat komt door de houten dwarsliggers die een klein beetje kromtrekken. Aan de onderkant blijft een klein beetje vocht zitten en aan de bovenkant blaast de wind (van passerende treinen, red.) de dwarsliggers droog. Daardoor klappen ze eigenlijk een beetje dubbel.’

Verder roesten de klemmen die de spoorstaaf aan de dwarsliggers vastklinken. ‘Op dit moment gaan we ervan uit dat dat komt doordat mensen in de trein naar het toilet gaan. Dat wordt op het spoor geloosd en tast de bevestigingsmiddelen aan.’ Als er in deze situatie niets wordt gedaan, gaat de trein volgens Leistra ‘een beetje zoeken in het spoor’, wat ertoe leidt dat reizigers ‘heen en weer trillen’. In het slechtste scenario ontspoort de trein.

Dat plassende klanten de rails hebben aangetast wordt door de Nederlandse Spoorwegen betwijfeld. ‘Onze ingenieurs noemen dit zeer onwaarschijnlijk’, aldus een zegsman. De NS vindt dat de spoornetbeheerder voor zijn beurt spreekt. ‘Van de 1.250 toiletten in onze treinstellen lozen er nog maar 300 direct op het spoor. Het is niet aangetoond hoeveel treinstellen daarvan door de Willemsspoortunnel rijden.’ Sinds 2000 rust de NS zijn treinstellen uit met een biotoilet, dat feces en urine opvangt. Bestaande treinen met een oude wc worden omgebouwd of de komende jaren uit dienst genomen.

Volgens ProRail verschillen de omstandigheden die leiden tot het sneller slijten van de rails van locatie tot locatie. Het is niet zo dat alle tunnels en overkapte sporen verdacht worden.

In de Willemsspoortunnel is de revisie nog niet klaar. Over 2,5 kilometer zijn nieuwe spoorstaven gelegd en bevestigingsklemmen vervangen, maar later dit jaar (als de klus beter valt op te vangen in de dienstregeling) worden de houten dwarsliggers vervangen door betonnen en wordt er nieuw grind (de ballast) gestort.

Zeer binnenkort worden de sporen onder de overkapping bij Barendrecht en die bij station Schiedam Centrum gecontroleerd op slijtage. Ook inspecties ontregelen de dienstregeling, omdat meettreinen onder verschillende snelheden in beide richtingen moeten rijden. Intussen doet ProRail aan zelfonderzoek. ‘De vraag is waarom het spoor niet is vernieuwd voor de problemen zich voordeden.’ In de Willemsspoortunnel is drie, vier jaar geleden bij groot onderhoud in maar één tunnel het spoor vervangen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden