Rood stickertje waarschuwt: 'grijs' water in wc

De toiletpot van Caroline Willemsen is blinkend wit en het water dat erin staat is kristalhelder. De enige aanwijzing dat het water waarmee Caroline doortrekt anders is dan anders, is de rode sticker op de spoelbak met de tekst: 'Geen drinkwater.'

Caroline spoelt haar toilet met 'grijs' water, net als de bewoners van de andere veertig huizen in Polderdrift, een nieuwbouwwijkje in Arnhem-Zuid. Via een ingenieus systeem gebruiken de Polderdrift-bewoners regenwater om te wassen en afvalwater om hun wc's door te spoelen.

De besparing is enorm, zegt René Onstenk, een andere Polderdrift-bewoner. 'Ik gebruik zestig kuub water per jaar. In mijn vorige huis was dat 125 kuub.'

Drie jaar experimenteren de bewoners van de ecowijk Polderdrift nu met gescheiden watersystemen, een voor drinkwater en een voor grijs water. Tot volle tevredenheid, zeggen Onstenk en Willemsen. In het begin waren er wat aanloopproblemen met de pompen en het rietveld dat dient om afvalwater te zuiveren.

Maar de laatste twee jaar functioneert het systeem vrijwel probleemloos, zegt Onstenk. 'De enige keer dat we een storing hadden was twee maanden geleden, toen een onderhoudsmonteur een foutje had gemaakt.' Als er een storing is, merken de bewoners dat vanzelf: dan trekken de wc's niet meer door.

Ondanks het optimisme van Polderdrift is het enthousiasme over hergebruik van afvalwater in het huishouden enigszins bekoeld. Een paar jaar geleden was er nog volop steun voor de gedachte dat het zonde is kostbaar drinkwater te gebruiken om poep en pies mee weg te spoelen.

Inmiddels is duidelijk geworden dat er toch wel wat meer haken en ogen aan zitten. De milieuvoordelen vallen tegen. Bovendien zijn er vragen gerezen over de gezondheidsrisico's van grijs water, liet minister Pronk van VROM onlangs weten.

Er is het risico dat bijvoorbeeld kinderen onzuiver water drinken. Ook komen er bij het spoelen van de wc deeltjes vrij die mensen inademen. Zolang daar onduidelijkheid over bestaat, ontraadt Pronk nieuwe plannen met grijs water.

Water is een gevoelige materie in Nederland. De consument is eraan gewend dat alle leidingwater drinkbaar is. Als er iets mis is met water, zoals onlangs met de legionella-affaire, staan de telefoons bij waterleidingmaatschappijen roodgloeiend.

'De stemming is nu omgeslagen van ''leuk idee'' naar safety first', zegt H. Rotermundt, directeur water van energiemaatschappij Nuon. Als gevolg daarvan zijn waterleidingbedrijven terughoudender geworden. Een van de plannen die op de lange baan zijn geschoven is Kernhem in Ede.

Nuon wilde in negenhonderd nieuwbouwwoningen dubbele leidingen aanleggen voor drinkwater en grijs water. Maar dat gaat niet door, omdat Nuon vreest dat er in de toekomst strengere eisen worden gesteld aan grijs water. De vraag is of het project dan nog rendabel is. 'Daarom maken we even pas op de plaats.'

Nuon gaat wel door met een nieuwbouwwijk in Wageningen waar vierhonderd woningen een grijswatercircuit krijgen. Wageningen dient met projecten in Druten, Utrecht, Eindhoven, Amsterdam en Doetinchem als proef.

Die is vooral bedoeld om meer te weten te komen over de normen die moeten gelden voor grijs water, zegt Minou van Dillen van het Kiwa, kenniscentrum voor water en adviseur van onder andere waterleidingbedrijven. 'Over drinkwater hebben we veel kennis in huis. Over grijs water niet. Ik kan me voorstellen dat Pronk zegt: investeer nou geen miljoenen voordat we meer weten.'

Behalve mogelijke risico's voor de volksgezondheid kleven er ook praktische bezwaren aan grijswatersystemen. Gebruikers klagen over vuile randen in de wc-pot. Bovendien zouden systemen waarbij afvalwater ecologisch wordt gezuiverd voor het wordt hergebruikt, erg gevoelig zijn. Een fles terpentine in de gootsteen en de hele boel ligt plat.

Zwaar overdreven, vindt Onstenk. In Polderdrift wordt water van de douche, de wasmachine en de wastafel gezuiverd voor het door de wc spoelt. Dat gebeurt in een rietveld dat midden tussen de huizen ligt. Van het rietveld loopt het gezuiverde water naar een vijver

De bewoners van Polderdrift kunnen gewone afwas- en wasmiddelen gebruiken. Het systeem kan wel tegen een stootje, zegt Onstenk. Van één fles terpentine in de gootsteen slaat de zaak heus niet meteen op tilt, al wordt natuurlijk niemand aangemoedigd dat te doen. 'Maar dat moet je in een normaal huis ook niet doen.'

Een zwak punt zijn de kosten, geeft Onstenk toe. Voor het zuiveren en rondpompen van water is een flinke installatie nodig met zes pompen. Dat maakt het water toch nog duur, zegt Dillen van het Kiwa.

'Iedereen denkt dat regenwater gratis is, maar ik schat dat als je de kosten en afschrijving van de apparatuur meerekent, een kuub water in Polderdrift ruim een tientje kost. Ik betaal in Amsterdam nog geen drie gulden voor een kuub drinkwater.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden