Roemenië begint met sluiten verziekte staatsbedrijven

Na een aanloop van zeven maanden staat de Roemeense regering nu voor de eerste serieuze sprong op weg naar de hervorming van de verziekte economie van het land....

MICHEL MAAS

Van onze correspondent

Michel Maas

BOEDAPEST

De eerste onlusten - een gewelddadige demonstratie van vijfduizend werknemers van een raffinaderij in Ploiesti - zijn het afgelopen weekeinde gesust, maar niemand verwacht dat het daarbij zal blijven.

De sluiting van de zeventien staatsbedrijven geldt als de vuurdoop van de nieuwe regering, die de taak op zich heeft genomen de failliete boedel van haar communistische voorganger op orde te brengen. Die laatste regering weigerde hervormingen door te voeren en bleef in plaats daarvan ongelimiteerd bedragen uitgeven aan het instandhouden van enorme verliesgevende staatsbedrijven.

De financiële chaos is alleen nog met drastische maatregelen te verhelpen. Bij het uitvoeren van die maatregelen staat de Roemeense regering min of meer onder curatele van het Internationale Monetaire Fonds (IMF).

Het IMF stelt harde eisen aan het financieel en economisch beleid. De jongste sluitingen volgen onmiddellijk op een bezoek van IMF-vertegenwoordiger Poul Thomsen, die in Boekarest kwam klagen over het uitblijven van echte hervormingen.

Minister Ulm Spineau beloofde Thomsen de hervormingen steviger ter hand te zullen nemen en gaf hem als gebaar van goede wil een lijst met te sluiten bedrijven. De druk van het IMF was zo groot, dat de sluiting niet eens meer ter goedkeuring aan het parlement werd voorgelegd.

Of het hervormen van de economie zal lukken, hangt af van de manier waarop Roemenië deze sluitingen zal accepteren. Slikken de Roemenen dit, dan is de weg vrij voor maatregelen voor nog eens 154 slecht draaiende staatsbedrijven die op de nominatie staan voor sluiting. De regering heeft dit weekeinde al laten weten dat ze niet zal zwichten voor stakingen en demonstraties.

In plaats daarvan zond de regering, die er net in was geslaagd mijnwerkersstakingen het hoofd te bieden, gezanten naar alle getroffen bedrijven om uit te leggen dat ze geen andere keus heeft. Ontslagen werknemers krijgen een vergoeding van een half tot een heel jaarsalaris.

Niemand verwacht dat de arbeidsonrust daarmee van de baan is. Het verzet tegen de economische hervormingen in Roemenië neemt toe, vooral nu een belangrijk argument voor haast is weggevallen: eventuele toetreding tot de Europese Unie. Nu Roemenië niet is gekozen in de eerste groep landen die kunnen toetreden, voelen de mensen ook minder voor harde maatregelen.

Minister van Hervormingen Spineau is al met de dood bedreigd als hij niet aftreedt. Sindsdien is ook een 'ongeluk', waarbij een auto frontaal op Spineau's dienstauto inreed, in een ander daglicht komen te staan. Spineau bereidt een aantal wetswijzigingen voor die de hervormingen moeten bespoedigen.

De eerste golf sluitingen treft vooral de olie-industrie. Centraal staat de sluiting van de Darmane sti-raffinaderij in de havenstad Ploiesti, waar vorige week de hevigste onlusten uitbraken. Verscheidene van de andere bedrijven die dicht moeten, onder andere een aantal staalbedrijven en een elektrodenfabriek, zijn voor hun bestaan van de raffinaderij afhankelijk.

Terwijl het land worstelt met de geldverslindende overblijfselen van het communistisch bewind, werd vorige week in Boekarest bekend dat datzelfde bewind in 1992 een wél winstgevend onderdeel van de nationale olie-industrie van de hand heeft gedaan. De krant Evenementul Zilei meldde donderdag dat de Roemeense overheid in 1992 een olieveld voor de kust van Libië - in 1981 door de Libische regering aan Roemenië geschonken - heeft verkocht aan het Spaanse bedrijf Repsol.

Niemand weet voor hoeveel geld, noch is bekend waar dat geld gebleven is. Het enige wat zeker is, is dat Repsol de aankoop van het olieveld - dat 6 miljoen ton olie per jaar levert - beschouwt als de beste aankoop die het in jaren heeft gedaan, aldus een woordvoerder van de wereldbank in Evenementul Zilei.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden