Analyse Taxi-app

Roekeloos en zonder ooit één cent winst te maken werkte Uber zich richting de beurs. Wordt het een succes?

’s Werelds grootste taxibedrijf Uber gaat vrijdagmiddag naar de beurs van New York. Met een totale waarde van omgerekend 82 miljard dollar is dit de grootste beursgang uit de Amerikaanse geschiedenis. Hoe gaat het bedrijf, dat de afgelopen drie jaar zo’n 9 miljard dollar verlies leed, ooit geld verdienen? Dit zijn de kansen en risico’s voor Uber:

Een spandoek met de bedrijfsnaam hangt aan de New York Stock Exchange in New York. Vrijdag gaat Uber naar de beurs. Beeld REUTERS

Voor het taxiplatform zijn maar drie zaken belangrijk: autonoom rijden, autonoom rijden en autonoom rijden. Dit althans was de visie van oprichter en voormalig topman Travis Kalanick, die koste wat kost ervoor wilde zorgen dat zijn bedrijf als eerste met robottaxi’s de weg op zou gaan. Want, stelde Kalanick, als een concurrent eerder zou zijn, zou die een enorm kostenvoordeel kunnen bereiken omdat er geen betaalde chauffeur meer nodig zijn. Dus zette Kalanick alles op alles om Ubers autonoom rijdend te krijgen.

Wilt u dit verhaal liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Als taxi's zelfstandig door de straten kunnen rijden, heeft dat meer voordelen. Zo stellen voorstanders van de technologie dat ‘de computer’ niet in slaap kan vallen, niet dronken achter het stuur zit, zich niet laat afleiden door whatsappjes of relatieproblemen en geen rijtijdenbeperkingen kent. Daar komt wat Uber betreft nog een voordeel bij: de computer kan niet staken. Afgelopen week werd de dienstverlening van het taxibedrijf gehinderd door chauffeurs – de menselijke variant – die ontevreden zijn over hun betaling en daarom het werk neerlegden. Allemaal redenen om de mens achter het stuur van diens taxi’s te krijgen, wat ook nog eens plek voor een extra passagier - en dus geld - oplevert.

Maar Kalanick nam bij het bereiken van zijn ideaal grote risico’s. Te groot, bleek vorig jaar, toen een autonoom rijdende Uber een dodelijk ongeval veroorzaakte. Uit het onderzoek bleek dat er belangrijke computersystemen waren uitgeschakeld en dat de menselijke toezichthouders onvoldoende waren opgeleid. Uber – Kalanick was toen trouwens al aan de kant gezet - legde het project tijdelijk stil.

Gebrek aan respect

Veiligheid was niet het enige probleem met Uber. Het bedrijf werd de afgelopen jaren vooral gebrek aan respect verweten. Gebrek aan respect voor medewerkers, waar vrouwen te maken kregen met seksuele intimidatie. Gebrek aan respect voor toezichthouders, die om de tuin werden geleid met stiekeme software die ervoor zorgde dat controlerende ambtenaren geen ritjes konden maken met Uber. Gebrek aan respect voor overheidsregels die ertoe leidde dat Uber zonder vergunningen zelfrijdende auto’s de weg op stuurde, met potentieel gevaarlijke situaties tot gevolg. Gebrek aan respect voor concurrenten zoals Waymo, waarvan een oud-medewerker bedrijfsgeheimen over zelfrijdende auto’s had gestolen en die deelde met Uber. Gebrek aan respect voor chauffeurs, die machteloos moesten toezien hoe het bedrijf hun inkomsten afkneep en er constant aan werden herinnerd dat ze binnenkort vervangen zouden worden door een computer. En tot slot gebrek aan respect voor de klant zelf, die door Uber in de gaten werd gehouden, zelfs als deze de app al van zijn smartphone had verwijderd. En dan bleek deze week ook nog eens Ubers claim niet te kloppen dat het de doorstroming in steden helpt te verbeteren. Uit een studie in het wetenschappelijke vakblad Science Communications bleek dat de congestie in steden als San Francisco en New York juist is gegroeid sinds de komst van Uber en concurrent Lyft.

Bij Uber heerste onder Kalanick een cultuur van ‘liever sorry zeggen dan toestemming vragen’, noteerde Business Insider enkele jaren geleden. Zo liet het bedrijf autonoom rijdende auto’s in San Francisco rondrijden zonder vergunningen. Toezichthouders dreigden licenties in te trekken, waarop Uber afdroop en verder ging in een andere stad. In Chicago kreeg het bedrijf een boete wegens het uitoefenen van een illegale lobby. Een Brits hof oordeelde enkele jaren geleden dat Uber zijn chauffeurs als vast personeel moet beschouwen en hun een minimumloon moet betalen, plus vakantiegeld. Uberpop, waarbij burgers met hun auto taxiritjes konden rijden, werd in onder meer Nederland door de rechter verboden.

De lijst met brokken en ongelukken zou tot de conclusie kunnen leiden dat Uber geen grote toekomst heeft. Maar de ‘klootzakkencultuur’ waarmee Travis Kalanick Uber groot maakte, kostte hem uiteindelijk de kop. Diens opvolger Dara Khosrowshahi volgt een veel voorzichtiger koers en probeert rust in het bedrijf te brengen. Zo kondigde Khosrowshahi meer openheid aan na het dodelijke ongeluk en werden maatregelen genomen om herhaling te voorkomen. Volgens analisten is hij er in elk geval ten dele in geslaagd de cowboycultuur enigszins te beteugelen.

Intussen blijven de miljardenverliezen zich opstapelen. Al is het hoopgevend dat de omzet dat ook doet: afgelopen jaar groeiden de inkomsten met 42 procent tot ruim 11 miljard dollar en werden maar liefst 5 miljard Ubertrips geboekt. Het concern is actief in een kleine duizend stedelijke regio’s wereldwijd en is daarmee veruit de grootste. Het bedrijf probeert inmiddels ook voorzichtig te diversificeren. Naast auto's zijn er elektrische stepjes en e-fietsen voor het vervoer van mens en eten (Uber heeft ook een bezorgdienst). 

Lage startkoers

Investeerders lijken nog altijd in het concern te geloven, gezien de potentiële waarde van 82 miljard dollar. Met een uitgiftekoers van 45 dollar waardeert het concern zichzelf relatief laag. Die lage waardering komt deels voort uit de angst dat het bedrijf concurrent Lyft achterna gaat. Diens recente beursgang is op een kleine ramp uitgedraaid: het aandeel Lyft is na de introductie 23 procent gedaald en de vrees bestond dat Uber dit lot ook beschoren zal zijn. Om een rit omlaag te voorkomen, is daarom gekozen voor deze relatief lage startkoers.

Kalanick, sinds twee jaar aan de zijlijn geparkeerd, zal flink profiteren van de beursgang van vrijdag. Zijn aandelenpakket is omgerekend 5,3 miljard dollar waard, als de koers standhoudt. Ook honderden andere Uber-medewerkers van het eerste uur zullen dankzij hun aandelenpakket na vrijdagmiddag miljonair zijn.

Wie voorlopig niet profiteren zijn de chauffeurs, die deze week staakten voor meer loon en kortere werktijden. Uber kwam een deel van hen tegemoet met een regeling die het bedrijf naar schatting 150 miljoen dollar kost. Afgezet tegen de opbrengst van van 82 miljard is dat een overzichtelijke kostenpost.

Overleven als Uberchauffeur

‘Swipen klikken, rijden. Swipen klikken, rijden. Na twee dagen autorijden is dit mijn ritme: ik zit onderuitgezakt, als een dode vis, in mijn Mercedes Citan en rijd mijn telefoon achterna. Mijn aandacht verscherpt alleen nog als de Uber Driver-app oplicht.’ Jeroen van Bergeijk liet zich omscholen tot Uberchauffeur en reed vijf maanden voor het omstreden bedrijf.

Uber zou de doorstroming in de stad enorm verbeteren, maar het tegendeel blijkt waar

Taxidiensten als Uber en Lyft leiden niet tot minder files en vertraging in de stad, maar juist tot meer. Anders dan deze platformdiensten beweren, is sinds hun introductie het aantal gereden autokilometers in steden als San Francisco en New York gestegen, en daarmee de vertraging.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden