Robots op de werkvloer in Nederland nog niet populair

Als robots ooit in opstand komen tegen de mens, dan begint de revolutie waarschijnlijk niet in Nederland. Slechts 1 à 2 procent van de Nederlandse bedrijven heeft de afgelopen twee jaar robots geïntroduceerd op de werkvloer. Buiten wat las- en melkrobots en een enkele drone wil het in Nederland nog niet vlotten met de robotisering.

Melkrobot van boer Koen van Rooijen in Overschild.Beeld ANP

Dat concludeert arbeidssocioloog Fabian Dekker van de Erasmus Universiteit op basis van een onderzoek onder ruim duizend bedrijven, gepubliceerd in het tijdschrift Economisch Statistische Berichten. Dekker vroeg onderzoeksbureau TNS Nipo een steekproef te houden onder bedrijven over de vraag welke technologische vernieuwingen zij de afgelopen twee jaar hebben doorgevoerd. Bijna één op de vijf bedrijven bleek inderdaad nieuwe technologie te hebben geïntroduceerd op de werkvloer. Het ging daarbij vooral om ict-toepassingen en bijvoorbeeld ook om nieuwe smartphones of beveiligingssystemen.

Tegelijkertijd heeft slechts 0,8 procent van de bedrijven de afgelopen twee jaar robots in gebruik genomen. Deze cijfers vertekenen enigszins, omdat zzp'ers in de enquête zijn meegenomen. Zonder zzp'ers bedraagt het percentage 1,6 procent.

Digitalisering als grootste bedreiging

We moeten af van de hyperige discussie over banenverlies door robots, want het gebruik van robots is in Nederland marginaal, concludeert Dekker. Niet robots, maar digitalisering vormt de grote bedreiging voor werkgelegenheid. 'Het is het internet en het gebruik van nieuwe software die momenteel de opkomst mogelijk maken van digitale platformorganisaties en nieuwe arbeidsverhoudingen, zoals Uber in de taxibranche. En het is digitalisering die de bijl zet aan veel administratieve taken, zoals in het bank- en verzekeringswezen. Van een exponentiële groeiontwikkeling van robots is op dit moment geen sprake en het is vooralsnog de vraag of dit in de toekomst wel het geval zal zijn.'

Geld en de structuur van de economie zijn een belangrijke verklaring voor de marginale rol van robots op de Nederlandse werkvloer. 'Nederland kent veel mkb-bedrijven, waarvoor de kosten van robots nog altijd hoog zijn. En Nederland kent geen grootschalige auto-industrie, waar industriële robots relatief vaak voorkomen.' Een aantal uitzendbureaus is in het gat gesprongen door robots te verhuren aan mkb-bedrijven die niet de financiële middelen hebben om zelf een robot te kopen.

Hoe zit het met een ongeval?

Ook culturele overwegingen spelen een rol. In verpleeghuizen hebben ouderen liever nog menselijke handen aan het bed. Daarbij zijn sommige bedrijven bang hun eigen verdienmodel te ondergraven, aldus Dekker. Zo factureren schoonmaakbedrijven op basis van manuren. Als een schoonmaak-robot veel sneller klaar is met schrobben, betaalt de klant minder uren. En dan is er nog de juridische barrière: wie is er verantwoordelijk bij een ongeval met een robot?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden