Risico's en kansen van stagelopen bij hippe start-up

Een stage bij een hippe start-up is populair: het werk is uitdagend en afwisselend en de starters staan te springen om de studenten. Maar zo'n leerbaan is niet altijd geslaagd.

De oprichter van start-up Cocoon Martijn Frusch (m) met stagiaires Axel Mathysen Gerst (l) en Maik van Vught. Beeld Julius Schrank / de Volkskrant

Axel Mathysen Gerst (22) staat op het punt een vergadering in te gaan over het verdienmodel van Cocoon, het bedrijf waar hij stage loopt. 'Naar mijn mening wordt geluisterd, ik ben de rechterhand van de CEO', zegt de student terwijl hij door de marmeren gangen van het voormalige koopmanshuis de Zonnewijser aan de Amsterdamse Herengracht loopt.

Het klinkt als een gewichtige uitspraak voor een bachelorstudent International Business en Administration. 'Tijdens mijn periode bij Mercedes Benz was ik stagiair nummer honderd op verdieping zes. Daarna wilde ik een stage waar mijn werk impact heeft, dus koos ik voor een kleine start-up', legt Mathysen Gerst uit.

Banen-app Cocoon deelt de Zonnewijser met zestig andere beginnende bedrijven die hun zelfbedachte product of app razendsnel groot willen maken. De tv met Playstation staat prominent midden in het kantoor van Cocoon op de tweede verdieping. In de gemeenschappelijke ruimte beneden klinkt het geluid van de voetbaltafel: ronddraaiende hendels en joelende mannen. 'De vriendschappelijke sfeer is zeker ook een reden waarom ik stage wilde lopen bij een start-up', zegt Cocoons andere stagiair Maik van Vugt.

Transitie

Steeds meer studenten lopen stage bij dit soort beginnende bedrijven, zeggen verschillende stagebemiddelaars. Bij bemiddelaar Stagemotor verdubbelde het aantal vacatures voor stageplekken bij start-ups afgelopen jaar, terwijl het aantal stage vacatures in de totale arbeidsmarkt licht afnam. Het groeiend aantal stageplaatsen valt deels samen met de toename van het aantal beginnende bedrijven. Vooral studenten van hogescholen en universiteiten zijn populair onder start-ups.

'Stages zijn belangrijker geworden als transitie tussen opleiding en werk', aldus Ton Wilthagen, hoogleraar arbeidsmarkt aan de universiteit van Tilburg. Op het hbo en mbo zijn stages verplicht en universitaire studenten voelen de druk uit eigen initiatief stage te lopen. 'Zonder stage op hun cv hebben universitaire studenten het moeilijker op de arbeidsmarkt. Dus eisen studentenraden dat scholen daar in het studieprogramma ruimte voor maken.'

Door de grote vraag naar stageplekken is het voor veel studenten moeilijk om zo'n plek te vinden, zegt Stefan Wirken, voorzitter van de Landelijke Studentenvakbond. 'Ik kan me voorstellen dat studenten daarom buiten de gebaande paden van gevestigde bedrijven gaan kijken.'

Echt nodig

Bovendien staan start-ups te springen om stagiairs, zeggen de stagebemiddelaars. Ook Martijn Frusch, de oprichter van Cocoon, merkt dat. 'In ons gebouw hebben bijna alle zestig jonge bedrijven een stagiair. We hebben die studenten ook echt nodig. Zonder onze marketingstagiair Maik zou niemand ervoor zorgen dat gebruikers terugkomen op onze app. En door onze stagiairs houden we aansluiting bij onze jonge doelgroep. Een fulltimer voor die taak kunnen we nu nog niet betalen.'

Wettelijk mag een stagiair niet alleen gebruikt worden als goedkope arbeidskracht. De student moet boventallig werk doen met een duidelijk leerdoel. Zoals werkgever Frusch eerlijk toegeeft, is het werk dat beginnende bedrijven aan de stagiair toevertrouwen lang niet altijd boventallig. FNV Jong heeft hier tientallen klachten over binnengekregen sinds de vakbond afgelopen zomer het meldpunt stagemisbruik opzette. 'Misbruik van stagiairs zien we vooral in sectoren waar bezuinigd wordt en bij start-ups waar stages vaak verkapte banen zijn', zegt een woordvoerder. Minister Asscher van Sociale Zaken schreef de Tweede Kamer op 12 april dat hij het misbruik door werkgevers van stagiairs wil aanpakken.

De oprichter van start-up Cocoon (m) met stagiaires Axwl Mathysen Gerst (l) en Maik van Vught. Beeld Julius Schrank / de Volkskrant

Grijs gebied

De opleidingen lijken het niet echt een probleem te vinden dat de studenten worden ingezet als volwaardige werknemer, zolang ze maar veel leren en goed begeleid worden. 'Het is een grijs gebied', zegt een woordvoerder van Fontys Hogescholen. 'Als beroepsopleiding willen we dat studenten volop meewerken in het bedrijf om het geleerde in praktijk te brengen. Aan de andere kant is het niet de bedoeling dat ze worden gebruikt als goedkope lunchbezorger of kopieerder. Maar dat risico bestaat net zo goed bij grote bedrijven.'

Het risico dat studenten minder goede begeleiding krijgen is bij start-ups wel groter, zegt hoogleraar Wilthagen. 'Startende ondernemers kunnen een student veel leren, maar dat betekent niet per se dat ze goede begeleiding bieden. Er is bovendien geen personeelsafdeling die daar ervaring mee heeft.' Ondernemer Frusch onderkent dat risico. Zijn bedrijf heeft nu een tweede lichting stagiairs. 'De huidige hebben al een veel duidelijkere opdracht om aan te werken dan onze eerste stagiairs.'

Kans op falen

Volgens Frusch moeten opleidingen er daarnaast rekening mee houden dat een start-up vaker failliet gaat. De kans op falen hoort nu eenmaal bij de start-upwereld. Onder investeerders geldt de vuistregel dat slechts een op de tien start-ups uitgroeit tot gezond bedrijf. Frusch: 'Het kan echt niet dat een student daardoor pas een jaar later kan afstuderen.' Net als Wilt hagen vindt hij daarom dat opleidingen een extra vinger aan de pols moeten houden wanneer een student stage gaat lopen bij een start-up.

Met name universiteiten stellen nauwelijks eisen aan een stageplaats. Dat komt doordat stages daar niet verplicht zijn, zegt een woordvoerder van bemiddelaar Stagebureau. Hogescholen zijn vaak strenger.

'Wij kijken vooral of de begeleiding goed is. Daarbij zijn we niet per se kritischer bij start-ups', zegt Theo Joosten, faculteitsdirecteur Economie en Management aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen.

Veel hbo-opleidingen hanteren wel een ondergrens voor het aantal werknemers van een stagebedrijf, waardoor een stage bij een klein bedrijf moeilijker te regelen is. 'Bij sommige opleidingen maken we daarom uitzonderingen voor start-ups, nadat we een serieus gesprek hebben gehad met het bedrijf', zegt een woordvoerder van Fontys Hogescholen.


Wolter de Boer (21)

Start-up: Krooks, 'kunst-en-cultuurplatform met een onlinemagazine over kunst, een muzieklabel en evenementenbureau'
Studie: Vierde jaar hbo vrijetijdsmanagement aan de NHTV in Breda
Stagevergoeding: geen

Wolter de Boer had al twee stages gelopen bij grotere bedrijven toen hij als meewerkstagiair voor twee dagen in de week bij Krooks begon. 'Na de commercie van die bedrijven wilde ik iets creatievers en kleinschaligers.' Bij zijn eerdere stageplekken moest hij de, vaak eenvoudigere, taken uitvoeren die daarvoor door andere stagiairs waren gedaan.

Bij de start-up waar De Boer nu meeloopt, wordt gevraagd wat hij wil leren. 'Daar worden mijn werkzaamheden op aangepast. Het is meer verdiepend. Ik maak niet alleen een planning voor de communicatie, maar word ook betrokken bij nieuwe ideeën en de besluitvorming daarover.' De Boer heeft dan ook het gevoel dat hij veel meer leert. 'Bij mijn vorige stage kende ik mijn taken op een gegeven moment wel. Ik kwam in een sleur terecht. Bij Krooks heb ik dat nog steeds niet.'

En dat terwijl De Boer aansluitend aan de meewerkstage een tweede stage bij het bedrijf ging lopen. 'Ik moest onderzoek doen voor mijn opleiding, maar wilde eigenlijk niet weg. Toen ik het er met oprichter Fenno over had, bleek dat hier nog best wat vraagstukken lagen. Nu onderzoek ik hoe het bedrijf een jongere doelgroep kan bereiken.'

Of hij kan blijven hangen als het onderzoek is afgelopen in juni, maakt De Boer niet zo uit. 'Ik wil doorstuderen. Een fulltimebaan bij Krooks hoeft dus niet, maar ik wil wel graag betrokken blijven.'


Sarah, eind 20

Start-up: 'netwerkorganisatie voor sociaal onder nemers'
Studie: wo bestuurskunde
Stagevergoeding: 250 euro oplopend naar 900 euro

De start-up bestond pas een paar maanden. 'De financiering was nog niet rond. Toen ik er kwam, begon ik met een marktonderzoek en schreef ik nieuwsbrieven om sociaal investeerders aan ons te binden. Het was echt pionierswerk.' Hoewel Sarah niet per se stage wilde lopen bij een start-up, leek het opzetten van een bedrijf haar een positieve uitdaging.

Omdat ze aan de stage begon toen ze net afgestudeerd was, hoopte Sarah dat ze kon blijven hangen. 'Er werd van alles beloofd. Ik zou trainingen krijgen en op termijn kunnen doorgroeien binnen de organisatie, met een bijbehorend goed salaris.' Dus besloot ze steeds akkoord te gaan met verlengingen van de stagecontracten en werkervaringsplekken. 'Op hun beloofde vergoeding kwamen ze steeds terug.'

Uiteindelijk werkte Sarah elf maanden voor het bedrijf. Het salaris is nooit hoger geworden dan 900 euro per maand. 'Na zeven maanden was de oprichter erachter gekomen dat vrijwilligers mijn werk ook wel wilden doen. Daar kwamen er twee van en een vaste kracht met veel meer ervaring voor een laag loon.'

Sarah werd overbodig en de mondelinge overeenkomst over de einddatum van haar aanstelling op de werkervaringsplek werd verbroken. 'De overeenkomst was op goed vertrouwen. Daar is misbruik van gemaakt.'

Sarah is een gefingeerde naam. Haar echte naam is bekend bij de redactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.