Risico's e-commerce eisen meer controle

NICK Leeson is 'hanging out to dry'. Door eigen toedoen is Leeson in een positie verzeild geraakt waarin hij zich, tegen een hoge vergoeding, een boel onnozelheid moet laten aanleunen....

Bart Res

Leeson jokte en bedroog, en kon dat omdat zijn bazen niet de essentie en de techniek van zijn reguliere bezigheden begrepen. Dat gold evenzeer voor de controllers die ze hadden aangesteld om hun wereldwijde handel beheersbaar te houden. Het onbegrip van management en afdelingen die bij banken risico's moeten inschatten en waar nodig beheersen, heeft zich niet beperkt tot Barings.

Een probleem bij de perceptie van risico in derivatenhandel is de 'onstoffelijkheid'. Deze beleggingsinstrumenten maken het makkelijk een groot hefboomeffect te bereiken: veel meer geld op je beleggingsvisie in te zetten dan je bezit. Positieoverzichten en transactiebevestigingen in het derivatenverkeer blinken ook niet uit in duidelijkheid voor wat betreft de effectieve exposure die een bepaalde transactie of positie met zich meebrengt. Dit compliceert controle en draagt bij aan de ondoorzichtigheid van de handel voor relatieve buitenstaanders.

Er is een analogie met de e-commerce. Elektronisch bankieren heeft een mate van 'onstoffelijkheid' die vele malen groter is dan de derivatenhandel. De kleine marges op traditioneel bankieren, betalingsverkeer en andere diensten aan particulieren, drukken de resultaten van banken. Daarom is het niet vreemd dat grote Nederlandse banken zich richten op elektronisch bankieren voor particulieren en het midden- en kleinbedrijf.

Dat is slechts een voorbode van wat technisch nu al mogelijk is. Bijna alle transacties zijn te automatiseren, inclusief basale controle- en bevestigingsprocedures. Gevolg is wel dat alles zich 'onder water' gaat afspelen. Zonder menselijke interventie en voor 99,9 procent foutloos. E-commerce zal een belangrijke factor worden in de verbetering van dienstverlening, verlaging van kosten, en vergroting van inzicht in wensen en gedrag van cliënten: controles kunnen effectief geautomatiseerd worden.

De kennis om in dit proces een rol te kunnen spelen, zowel aan de gebruikerskant als aan de zijde van de dienstverlener zal echter exponentieel toenemen. En daar liggen de problemen. Intuïtieve controles, zoals nu mogelijk zijn door contact met een cliënt, praktische kennis van een tegenpartij, een stem door de telefoon, de logica achter een transactie, vallen weg. Hoe weinig systematisch deze controles ook zijn, ze werkten zeker in het geval Barings beter dan de georganiseerde controlemechanismen.

Bankieren wordt in toenemende mate kennisintensief, en het belang van adequaat risk management zal alleen maar toenemen. E-commerce is een belangrijke ontwikkeling in de financiële dienstverlening en zal uiteindelijk iedereen dienen. Om grote ongelukken te voorkomen, zou het ontwikkelen van controle op processen gelijke tred moeten houden met product- en procesontwikkeling. Verschillende takken van sport binnen de financiële dienstverlening, productontwikkeling, techniek, risk management, zullen nauw moeten samenwerken om met nieuwe mogelijkheden als e-commerce succesvol te opereren.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden