Rijken delen boten, de middenklasse kennis

Het delen van spullen leidt tot meer contact en saamhorigheid, menen de meeste Nederlanders. Het zijn wel vooral hoger opgeleiden die ervan profiteren, blijkt uit een enquête van TNS Nipo.

Koks op Thuisafgehaald.nl koken twee tot drie dagen per week vooraf bestelde maaltijden.Beeld Julius Schrank

De meeste Nederlanders zijn ervan overtuigd: de deeleconomie vergroot de ongelijkheid niet. Toch lijken in de praktijk vooral mensen met een hoge opleiding en goede baan te profiteren; zij bieden het vaakst hun huizen, boten en kunst aan op deelsites.

Dat blijkt uit een enquête van TNS Nipo. 'Het lijkt erop dat mensen die het meest bezitten, hun eigendommen ook het makkelijkst inzetten om er geld mee te verdienen', zegt onderzoeker Tim de Beer. 'Dat kan de ongelijkheid vergroten.' De onderzoekers ondervroegen een kleine duizend Nederlanders over het delen van gereedschap, auto's, warme maaltijden en alle andere zaken die dankzij een snel uitdijend scala aan deelplatforms als Peerby en Snappcar onderling kunnen worden geleend en gehuurd.

De deeleconomie blijkt een hoog aaibaarheidsgehalte te hebben. Volgens 66 procent van de ondervraagden zorgt het delen van spullen voor meer persoonlijk contact; 60 procent denkt dat het leidt tot meer saamhorigheid in de buurt en 62 procent verwacht het goed is voor het milieu.

Luide kritiek

De onderzoekers vroegen ook of de deeleconomie tot meer ongelijkheid leidt. Die kritiek klinkt namelijk steeds luider. Begin deze maand drongen woedende inwoners van San Francisco het hoofdkantoor van Airbnb nog binnen. Ze houden de huizendeelsite verantwoordelijk voor de stijgende huizenprijzen in de stad. Eigenaren profiteren van de hoge bedragen die toeristen bereid zijn neer te leggen voor een sfeervol nachtje San Francisco, terwijl gewone huurders de torenhoge huren niet meer kunnen ophoesten.

Ook de Amerikaanse hoogleraar Juliet Schor waarschuwde eerder dit jaar in de Volkskrant dat de deeleconomie de ongelijkheid vergroot omdat vooral mensen die de wind toch al mee hebben er hun voordeel mee doen. Toch zien de meeste Nederlanders het voorlopig niet zo somber in: 55 procent van de ondervraagden denkt dat de deeleconomie niet tot meer ongelijkheid leidt, 20 procent denkt van wel, blijkt uit de enquête van TNS Nipo.

Opvallend genoeg valt uit hetzelfde onderzoek op te maken dat de critici zomaar gelijk zouden kunnen hebben. Gevraagd naar hun activiteiten in de deeleconomie, blijkt dat eenderde van de ondervraagden weleens een product of dienst op een onlineplatform (van Uber tot Marktplaats) heeft aangeboden, 18 procent heeft weleens een product geleend of gehuurd via een deelplatform. Luxe goederen als boten, huizen, kunst en geld (in de vorm van crowdfunding) worden het vaakst aangeboden door mensen met een hoge opleiding en goede baan. De middenklasse deelt juist vaker eten, auto's, gereedschap en kennis. De laagste sociaal-economische klasse is het minst actief in de deeleconomie.

Vertrouwen

'Vertrouwen is een belangrijke voorwaarde om mee te doen aan de deeleconomie', zegt onderzoeker De Beer. 'Hoogopgeleiden hebben over het algemeen meer vertrouwen in elkaar en de samenleving dan lager opgeleiden. Dat zou de verschillen kunnen verklaren.' Daar komt bij dat veelverdieners waarschijnlijk meer, en mooiere eigendommen hebben, die het delen aantrekkelijker maken. Een pand in de Amsterdamse binnenstad brengt nu eenmaal meer op dan een flatje in het Utrechtse Kanaleneiland.

Ook opmerkelijk: het delen lijkt vooral binnen de eigen sociaal-economische klasse plaats te vinden. De rijksten delen vooral met elkaar en de middenklasse. De deeleconomie is daarmee eerder een vrolijk onderonsje van gelijkgestemden dan een sociaal wondermiddel dat de kloof tussen arm en rijk verkleint. De Beer: 'Op websites als Airbnb draait het om reputatie. Mensen die op elkaar lijken gaan waarschijnlijk vaker met elkaar in zee.'

Dat Nederlanders toch zo'n rotsvast vertrouwen hebben in de heilzame sociale werking van de deeleconomie heeft alles te maken met framing, denkt de onderzoeker. 'Delen klinkt gewoon positief, als een sociale, linkse bezigheid. Ik denk dat veel mensen daar op aanslaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden