Rekenkamer vreest voor faillissement hsl-exploitant

De Hogesnelheidslijn van Amsterdam naar Parijs kan niet rendabel worden geëxploiteerd. De kans is aanwezig dat het bedrijf dat de lijn gaat uitbaten (HSA, een samenwerking tussen de NS en KLM) failliet gaat, concludeert de Algemene Rekenkamer in een rapport over de hsl in opdracht van de Tweede Kamer....

Wanneer HSA failliet zou gaan moet de aanbesteding van de hsl worden overgedaan en dreigen extra kosten van circa 50 miljoen euro. Ook zal een nieuwe exploitant waarschijnlijk minder bieden voor het gebruik van de hsl, waardoor de Nederlandse overheid jaarlijks nog tientallen miljoenen euro’s aan inkomsten zou mislopen.

De Rekenkamer verwijst naar een vertrouwelijk onderzoek van het bureau McKinsey uit 2004. Volgens McKinsey dreigen voor de hsl-exploitant verliezen van tussen de 180 en 800 miljoen euro. Dit wordt veroorzaakt doordat het aantal reizigers ongeveer 25 procent lager uitvalt dan waarmee rekening is gehouden.

HSA wil geen reactie geven op het Rekenkamer-rapport: ‘We geven geen financiële details’, zegt een woordvoerder. Eerder verzekerde HSA het ministerie van Verkeer dat de exploitant geen winst zal maken, maar ook niet failliet zal gaan.

De jaarlijkse gebruiksvergoeding voor de hsl is hoog, volgens de Rekenkamer.

HSA won de aanbesteding voor de hsl door jaarlijks 160 miljoen euro te bieden voor het recht de hsl te exploiteren. Twee concurrerende biedingen kwamen niet hoger dan 100 miljoen per jaar.

Volgens berekeningen op het ministerie van Verkeer was 120 miljoen euro per jaar het maximaal haalbare. Elk hoger bod zou een rendabele exploitatie in de weg staan.

Nadat ook HSA doorkreeg dat het bod te hoog was, kwamen het consortium en de minister van Verkeer een vergoeding van 148,5 miljoen euro overeen. Eén van de voorwaarden hierbij was dat HSA een faillissementsverzekering zou afsluiten, maar dat is tot op heden niet gebeurd, stelt de Rekenkamer. Volgens de Rekenkamer heeft de minister van Verkeer de Tweede Kamer niet goed geïnformeerd over de risico’s rond de exploitatie van de hsl.

Het ministerie van Verkeer heeft te weinig controle over dit miljardenproject, concludeert de Rekenkamer. Twee verschillende ‘werelden’, Rijkswaterstaat en het directoraat Personenvervoer, zaten elkaar dwars op het ministerie. Hierdoor konden ze de bouwbedrijven die de lijn hebben aangelegd niet goed aansturen.

Terwijl de eerste trein begin dit jaar had moeten rijden, is het nog steeds de vraag wanneer de hsl-Zuid opengaat. Verkeersminister Eurlings kondigde een maand geleden al aan dat hij pas in september met een opleveringsdatum zal komen.

Volgens de Rekenkamer zijn veel problemen veroorzaakt door het departement. De hsl-Zuid is aanbesteed in een ingewikkeld stelsel van contracten. In combinatie met een gebrek aan aansturing heeft dit het ‘adequaat’ managen van risico’s en tegenvallers bij de aanleg en de exploitatie bemoeilijkt, schrijft de Rekenkamer.

Ook heeft het ministerie geen overzicht van alle risico’s.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden