Economie Auto's

Rekenkamer: veel fiscale prikkels voor automobilisten helpen klimaat, milieu en schatkist niet

Veel van de fiscale vrijstellingen, teruggaven en kortingen die de overheid heeft opgetuigd voor bepaalde groepen automobilisten dragen niet bij aan luchtkwaliteit- en klimaatdoelen. Ook helpen sommige niet bij het bereiken van een stabiele inkomstenstroom voor de overheid. 

Er zijn 54 regelingen en uitzonderingen voor bepaalde groepen automobilisten, maar die zijn én slecht voor de luchtkwaliteit en het klimaat, én helpen de schatkist niet. Beeld Marcel van den Bergh

Dit stelt de Rekenkamer in een rapport dat woensdag is verschenen. De Rekenkamer adviseert de 54 huidige regelingen en uitzonderingen tegen het licht te houden.

In het rapport noemen de onderzoekers onder meer de zogenoemde youngtimerregeling. Die leidt ertoe dat ondernemers voor oudere auto’s een gunstig bijtellingstarief krijgen. Zij worden zo financieel geprikkeld een oude auto van de zaak te rijden, met een lage dagwaarde. Vaak zijn dit diesels, aldus de Rekenkamer, die een hogere CO2-uitstoot hebben en bovendien veel vervuilender zijn dan nieuwere auto’s.  De regeling werkt veroudering van het wagenpark in Nederland daarmee in de hand, ‘wat uit oogpunt van luchtkwaliteits- en klimaatdoelen onwenselijk is’.

Regels uit 1926

Ook andere financiële prikkels dragen ‘niet maximaal bij’ aan het verbeteren van de luchtkwaliteit of het terugdringen van de CO2-uitstoot. En de overheid hanteert zelden het principe dat de vervuiler betaalt. 

Veel van deze tientallen regels en uitzonderingen bestaan al lange tijd – een enkele stamt al uit 1926 – en zijn vaak al lang niet meer geëvalueerd. Alle vrijstellingen, teruggaven en kortingen, onder meer voor bestelwagens, oldtimers, en brandweerauto’s, kostten het Rijk in 2018 ongeveer 2 miljard euro.  Het is volgens het rapport de vraag of dit geld doelmatig is besteed. 

Staatssecretaris Snel van Financiën erkent dat sommige regelingen leiden tot ongelijke belastingdruk tussen burgers en bedrijven en belooft een aantal ervan tegen het licht te houden. Het kabinet heeft in de meest recente Miljoenennota al toegezegd de BPM en motorrijtuigenbelasting te zullen evalueren. 

Bijna 17 miljard euro 

Autobelastingen leverden de schatkist in 2018 bijna 17 miljard euro op, onder meer via wegenbelasting, bijtelling en brandstofaccijnzen. De overheid streeft hierbij naar een stabiele stroom inkomsten, een van de hoofddoelen van het fiscale autobeleid. Deze beoogde stabiliteit komt in gevaar door het stimuleren van elektrische voertuigen, aldus de Rekenkamer. Dit is met name te zien bij de BPM, die de afgelopen jaren sterk schommelde. Ook de inkomsten uit brandstofaccijns zijn onzekerder: e-rijders betalen immers geen accijns aan de pomp. Ook hoeven e-rijders tot 2021 geen BPM af te dragen.

Regelingen die niet bijdragen aan de luchtkwaliteit, het klimaat of een stabiele inkomstenstroom voor de overheid (de hoofddoelen van autobelastingen), zouden wat de onderzoekers betreft ‘heroverwogen’ moeten worden  – afgeschaft dus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden