Regering-Hashimoto draalt te lang met bestrijden van economische crisis; Geduld van Japanse kiezers lijkt eindelijk op

Het begon er al op te lijken dat de Japanse regering haar besluiteloosheid tot in alle eeuwigheid ongestraft zou kunnen rekken....

Van onze correspondent

Toine Berbers

HONGKONG

Maar de afgelopen dagen is er sprake van een omslag. De belangrijkste Japanse kranten voorspellen niet langer een zegetocht voor de LDP, maar een nederlaag. Ook voor premier Hashimoto zelf is zwaar weer op til.

Vier weken geleden nog ontketende een klinkende stembusoverwinning in het district Kumamoto een golf van optimisme in regeringskringen. Het was de zesde achtereenvolgende zege bij tussentijdse verkiezingen voor het Lagerhuis. Blijkbaar wilden de kiezers de bestrijding van de economische crisis niet toevertrouwen aan de verdeelde oppositie, maar aan de oude, bijna immer aan de macht zijnde LDP.

Het vreemde was echter dat de LDP geen duidelijke uitweg bood. Al zeven jaar verkeert Japan in een economische crisis en is de bevolking hoogst pessimistisch over de toekomst. De regeringspartij schrikt evenwel nog steeds terug voor de drastische maatregelen die het Westen bepleit om de recessie te bestrijden: belastingverlaging en een sanering van het bankwezen. De LDP is bang gevestigde belangen aan te tasten.

De jarenlange politieke stagnatie heeft de Japanners murw gemaakt. Bij de algemene verkiezingen van twee jaar geleden was de opkomst al belabberd, maar komende zondag zullen naar verwachting zes op de tien kiezers thuisblijven.

Een van de steunpilaren van de LDP is het midden- en kleinbedrijf in de provincie. De bouwondernemingen en hun leveranciers profiteren momenteel van de maatregelen die de regering de laatste tijd heeft genomen om de economie te stimuleren. Maar die vreugde zou van korte duur zijn als de regering, op aandringen van het buitenland, alle zwakke banken failliet liet gaan. Dat weigert Tokio tot nu toe dan ook.

Maar zijn gedraai over een belastingverlaging lijkt premier Hashimoto nu toch op te breken. Vrijdag kregen journalisten te horen dat de premier hoopte op een permanente verlaging van de tarieven. Maar zondag zei hij op de televisie met nadruk dat hij dit niet had beloofd. Maandag en dinsdag beweerden zijn medewerkers dat de pers te hard van stapel was gelopen. Maar woensdag, toen de ongunstige opiniepeilingen bekend werden, leek Hashimoto toch weer voorstander van een belastingverlaging.

Voor de kiezers zou dat een meevaller zijn. Maar een belastingverlaging zou betekenen dat de regering bakzeil haalt. Toen die vorig jaar april een BTW-verhoging van 3 naar 5 procent doordrukte begonnen de consumenten een kopersstaking. Dat was het begin van wat de oppositie 'de Hashimoto-recessie' noemt.

Bovendien is de regering bang dat het begrotingstekort uit de hand loopt. Er is veel geld nodig om de noodlijdende banken te ondersteunen. De kiezers zijn echter niet gecharmeerd van het gebruik van openbare middelen om roekeloze financiers uit de brand te helpen. Ook op dit punt is de LDP weinig consistent. Toen de yen enkele weken geleden inzakte en de Verenigde Staten in ruil voor hun steun harde maatregelen van de Japanse regering eisten, kwamen enkele zwaargewichten in de partij met het voorstel de in moeilijkheden verkerende banken gewoon failliet te laten gaan en hun klanten te laten overnemen door een staatsinstelling.

Maar voor de teloorgang van de Long-Term Credit Bank, de tiende bank van Japan, schrok de regering vorige week toch terug. Ze reageerde opgelucht toen de Sumitomo-Trustbank zich bereid toonde de noodlijdende LTCB over te nemen, mits iemand zich garant stelt voor de niet-afgeloste leningen. In Tokio wordt verwacht dat Sumitomo daarvoor terecht kan bij een 'overbruggingsbank' van de regering.

De verkiezingen van komende zondag betreffen de helft - 126 van de 252 zetels - van het Hogerhuis. Lange tijd zag het ernaar uit dat de LDP er de meerderheid zou kunnen heroveren die negen jaar geleden teloor was gegaan in een stortvloed van politieke schandalen. Maar nu is dat opeens twijfelachtig geworden en dreigen de Japanners hun ongenoegen over de zich voortslepende economische crisis te uiten in een kiezersstaking.

Het Hogerhuis heeft weinig invloed. Maar als de LDP minder dan 61 zetels binnenhaalt, komt Hashimoto's positie toch in gevaar. De premier heeft zijn populariteit al lang verloren. Maar het is niet duidelijk wie hem zou moeten opvolgen. Zolang de kiezers de LDP geen zware slag toebrachten, leek Hashimoto het tot september 1999 te kunnen uitzingen.

Hashimoto is geschrokken van de peilingen die erop wijzen dat de kiezers zijn gedraal niet langer slikken. Hij noemde de opiniecijfers 'een fikse tegenslag'. Maar de onvrede onder de Japanners zal vermoedelijk niet ten goede komen aan de oppositie, want de Democratische Partij van de populaire Naoto Kan is hopeloos verdeeld. De grote winnaars van komende zondag zijn waarschijnlijk de onafhankelijke kandidaten en de communistische partij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden