NieuwsRecessie

Recessie bijna onontkoombaar, maar overheden kunnen de klap verzachten als ze in actie komen

Niemand twijfelt eraan dat er een fikse recessie komt. De beurzen blijven inleveren en de economie zal krimpen. De overheden kunnen alleen nog proberen de schade te beperken, maar die laten zich maandag nog niet horen.

Een beurshandelaar op Wall Street ziet de koersen meteen na de opening alweer kelderen.Beeld AFP

De aandelenbeurzen blijven ook na het ingrijpen van de centrale banken kelderen. Maandag was er geen enkel teken van herstel ondanks een nieuw opkoopprogramma en een spectaculaire renteverlaging van de Fed met een vol procentpunt. Integendeel, op Wall Street daalden de koersen nog eens met 13 procent. De Dow sloot nog net boven de 20 duizend punten op 20.188. De AEX stond even voor twee uur maandagmiddag op 389,60 punten, een verlies van 10 procent. Maar aan het einde van de dag volgde een spectaculair herstel. Op het slot van de beursdag in Amsterdam bleef het verlies voor de AEX index, de graadmeter van de beurs, nog beperkt tot 3,7 procent. Parijs en Londen leverden tot 5,8 procent in. De beurs in Milaan verloor 6,1 procent.

De AEX sloot op 416,77 punten tegen 432,85 op vrijdag. Enige winnaar bij de AEX-fondsen was Ahold Delhaize dat dankzij het hamsterend publiek de omzet in korte tijd met 25 procent heeft zien stijgen. Het totale verlies voor de AEX sinds 19 februari toen het virus Europa bereikte, is inmiddels opgelopen tot 34 procent. Dit betekent dat de AEX-fondsen in Amsterdam al bijna 400 miljard euro aan beurswaarde hebben ingeleverd. Sommige fondsen zoals vastgoedbelegger Unibail-Rodamco noteren zelfs gevaarlijk  ver onder hun boekwaarde. 

De beurshandel van Wall Street werd vlak na de opening een kwartier opgeschort, zoals gebruikelijk is als de koersen met meer dan 7 procent dalen. Om 18.00 uur was de Dow Jones met bijna 9 procent gedaald tot 21.200 punten. Daarmee is drie jaar koerswinst ongedaan gemaakt. Hiermee is een fikse recessie ingeprijsd in de Amerikaanse aandelenkoersen.

Fikse recessie

Iedereen gaat ervan uit dat er een fikse recessie zal komen. Alle grote economieën zullen krimpen nu hele bedrijfssectoren zoals het toerisme, de horeca en de luchtvaart volkomen stil zijn komen te liggen, winkels geen klanten meer zien en andere sectoren in de industrie en dienstverlening met grote productie-afnames rekening moeten houden. De internationale handel is volledig ingestort. De effectenbeurs van Shanghai die weer was opgekrabbeld nadat de piek van de coronavirus achter de rug was, valt de laatste handelsdagen ook weer terug.

De Europese Commissie gaat nu uit van een krimp van de economie in de eurozone van 0,5 tot 1 procent in 2020. Eerder werd nog een groei voorzien van 1,4 procent. ‘Corona zal de groei met 2 tot 2,5 procent verminderen’, zei eurocomissaris Thierry Breton maandagochtend. Veel Amerikaanse bedrijven die grote leningen hebben uitstaan, zien met lede ogen dat hun obligaties in de ramsj gaan.

Overheden

Rick Lacaille van de zakenbank State Street zegt dat de centrale banken het niet alleen kunnen. ‘Het is vitaal dat de overheden ook in actie komen. Maar regeringen en centrale banken kunnen op korte termijn de situatie niet normaliseren. Ze moeten zich richten op de gezondheidsmaatregelen. Maar ze kunnen de economische schade wel beperken. Het is belangrijk dat ze samenwerken en dat er een gezamenlijk budgettair antwoord komt op de gebeurtenissen.’ Van de overheden werd maandag weinig vernomen.

De koersdalingen treffen de pensioenfondsen hard. Vorige maand zakten de dekkingsgraden van de pensioenfondsen al onder de 90 procent, waardoor kortingen dreigen. De zogeheten dekkingsgraad van ABP, het grootste fonds van het land, daalde in februari met 5,4 procentpunt tot 88,7 procent. Dit betekent dat ABP voor elke euro die het ambtenarenfonds in de toekomst aan pensioenen moet uitkeren, minder dan 89 eurocent in kas heeft. Ook bij zorgfonds PFZW staan de zaken er slecht voor. Daar daalde de graadmeter tot 90,4 procent, van 95,7 procent eind januari. De olieprijs zakte ook opnieuw 10 procent verder weg en kwam maandag zelfs onder de 30 dollar.

Recessie is bijna onontkoombaar

Hoogleraar economie Bas Jacobs van de Erasmus Universiteit in Rotterdam noemt het meer dan waarschijnlijk dat er een recessie in Nederland komt. ‘De sector handel, vervoer en horeca maakt 20 procent uit van de Nederlandse bedrijvigheid. Als die 2 maanden stilligt, is dat een productie-afname van 3,5 procent.’ Ook een sector cultuur en recreatie – goed voor 2 procent van het bbp – zal bij twee maanden stilstand circa een 0,5 procent aan de krimp bijdragen. De industrie, de landbouw, delfstoffenwinning en andere sectoren in de dienstverlening zullen de productie eveneens zien verminderen.

Daar staan volgens Jacobs tegenover dat de zorg een van de grootste sectoren is in Nederland en sterk kan bijdragen aan de groei. ‘Stel dat die met 5 tot 10 procent groeit. Dan zal dat 1 tot 2 procent extra groei kunnen opleveren voor de totale economie. Maar per saldo is een recessie bijna onontkoombaar. Voor de Nederlandse economie was uitgegaan van een groei van 1,4 procent in 2020. Daar zou makkelijk 2 procent van af kunnen gaan, zodat je een krimp van 0,5 procent overhoudt.’

Jacobs vindt het belangrijk dat de overheid ervoor zorgt dat bedrijven niet onnodig omvallen. ‘In feite is aan bedrijven in de horeca en recreatiesector een productiebeperking opgelegd, terwijl hun kosten doorlopen. Dan moet je enerzijds zorgen dat de kredietverlening op gang wordt gehouden en de banken er niet hun handen van aftrekken, en anderzijds dat de kosten worden teruggebracht. Voor dat laatste is deeltijd-ww een goede maatregel. Je zou ook uitstel van belastingen kunnen zien als een overheidslening.’ 

Hij ziet twee scenario’s. Over twee maanden is het virus weggeëbd en ontstaat een inhaalvraag. ‘Mensen gaan uit hun bol.’ Of de komende periode leidt tot algeheel pessimisme waardoor mensen en bedrijven stoppen met uitgeven en investeren en er vraaguitval ontstaat. ‘Dat laatste moet worden voorkomen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden