Raketten, mede dankzij geld van Aegon

Het Italiaanse Finmeccanica is een van de bedrijven die met Nederlands geld allerlei wapentuig produceren.

Een tank van Finmeccanica.

De discussie over wel of niet investeren in wapens sluimert al jaren en steekt zo nu en dan weer eens de kop op, zegt hoogleraar politicologie John Grin van de Universiteit van Amsterdam. 'De wapenhandel is een kapitaalintensieve industrie met veel ontwikkelingskosten, het aantal klanten is beperkt, dus de producenten zullen altijd proberen hun spulletjes te slijten waar dat maar kan. Je kunt niet verwachten dat ze dat enkel aan de meest zuivere landen doen en dus is het goed om daar scherp op te letten.'

Onderzoeken

Lees hier het nieuwsbericht over onderzoeken van onder andere Eerlijke Verzekeringswijzer over investeringen in de wapenindustrie door verzekeraars.

Een reeks recente voorbeelden: in 2012 werd een groep Nederlandse beleggers zoals Aegon, ABN Amro, ABP en ING aangesproken omdat twee bedrijven waarin zij investeerden het Assad-regime van communicatieapparatuur voorzagen. Een aantal besloot vervolgens hun beleggingsportefeuille te wijzigen. In 2013 bleek uit vergelijkbaar onderzoek dat zeven Nederlandse bankgroepen ruim 1,6 miljard investeerden in producenten van kernwapens. Ook zij beloofden beterschap.

Ditmaal spitst de discussie zich toe op verzekeraars en pensioenfondsen. Meer concreet: honderdduizenden Nederlanders maken maandelijks miljoenen euro's over naar een verzekeraar als Aegon, die al dat geld in een heel scala aan bedrijven investeert, vooral om de risico's zoveel mogelijk te spreiden en de winst te vergroten.

Tot die groep van bedrijven behoort bijvoorbeeld het Italiaanse Finmeccanica, in Nederland bekend als maker van de vermaledijde Fyratreinen, maar bovenal actief in de ruimte- en luchtvaartsector, het maken van beveiligingssystemen, allerlei transportmiddelen én allerhande wapens.

Wat dat betreft, staat Finmeccanica - op de negende plaats in de top-100 van grootste wapenproducenten wereldwijd - symbool voor collega's actief in de wapensector. Bijna allemaal hebben ze ook een civiele tak en bijna allemaal produceren ze dus meer dan wapens alleen. Toch komt er omgerekend een aanzienlijk deel van het vanuit Nederland geïnvesteerde geld daadwerkelijk terecht bij de fabricage van wapens.

In het voorbeeld van Aegon: van de 2,2 miljoen euro die de verzekeraar begin 2015 bij Finmeccanica had uitstaan, komt naar rato ruim 1,1 miljoen euro terecht bij de productie van bijvoorbeeld de Brimstone ASM, een raket waarvan het bedrijf er tussen 2011 en 2013 nog 560 verkocht aan Saoedi-Arabië. De afgelopen vijf jaar leverde Finmeccanica onder meer militaire helikopters, straaljagers, drones, raketten en mitrailleurs aan landen als Pakistan, Egypte, Libië, Saoedi-Arabië, Bahrein, Nigeria en Israël.

Voor alle onderzochte verzekeraars en pensioenfondsen geldt dat er omgerekend zo'n 3,3 miljard euro bij de wapenafdelingen van dergelijke bedrijven terechtkomt. Voor de Eerlijke Verzekeringswijzer reden op te roepen volledig te stoppen met wapeninvesteringen, maar tussen zwart en wit zitten ook in de wapenhandel vele tinten grijs, zeggen de fondsen zelf.

'Je kunt natuurlijk een pacifistisch standpunt innemen en zeggen dat je nooit moet investeren in wapens', aldus politicoloog Grin. 'Maar al diegenen die dat standpunt niet aanhangen, zoals veel verzekeraars, zitten met een ingewikkelder vraagstuk.'

Er zijn maar een aantal Nederlandse bedrijven die structureel weigeren geld te pompen in de wapenhandel, maar het gros houdt er ethische codes op na die afwijken van de definities die de Eerlijke Verzekeringswijzer gebruikt. 'De Eerlijke Verzekeringswijzer gaat in het onderzoek veel verder dan bijvoorbeeld de wapenembargo's van de EU en de Verenigde Naties, die wij als maatstaf nemen', zegt Aegon daarover. 'Ze wijzen ook landen af waar het embargo niet tegen de legitieme machthebbers, maar tegen een non-gouvernementele militie is gericht. Op die manier is ook een land als Irak controversieel, terwijl Nederland dat regime steunt met bombardementen tegen Islamitische Staat.'

'Het draait elke keer om de vraag: waar leg je de grenzen?', zegt een woordvoerder van de NN Group. 'Je zou kunnen ambiëren om alle wapenfabrikanten van je lijst te schrappen, maar dat zou op termijn betekenen dat ook het Nederlandse leger en de politie niet meer aan wapens kunnen komen.' Of zoals pensioenfonds PFZW het verwoordt: 'Helaas is er nog geen enkel perspectief dat wapens in deze wereld niet meer nodig zijn.'

Verantwoording: op de waarde van de aandelen is een correctie uitgevoerd naar het percentage van de omzet dat de onderzochte bedrijven halen uit wapenverkopen. In het geval van Finmeccanica is dat 50 procent. De aandelen worden daardoor voor de helft beschouwd als aandelen in wapenproducenten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden