R O E L P I E P E R Fast forward Philips

Zijn moeder ziet in hem de schipper aan de helmstok: de man die de koers van het schip bepaalt. Medewerkers kennen hem als de man die harder werkt dan zij....

HET IS zondagmiddag in Silicon Valley. Roel Pieper kuiert door de straten van zijn woonplaats Los Altos achter zijn jongste zoontje aan, degene die volgens hem het meest op hem lijkt: actief, koppig, een beetje emotioneel, perfectionist en natuurlijk razendslim. Ruim anderhalf jaar oud begrijpt Daniël het Nederlands van zijn vader, het Engels van zijn drie broertjes en het Duits van zijn moeder. 'Bij ieder kind geniet je er meer van, dan zie je meer', glimlacht Pieper.

Wat? Roel Pieper (41), de nieuwe man bij Philips, een family man? Zijn vrienden en collega's in Amerika weten beter: zij kennen niemand die harder werkt dan hij. Altijd gedaan trouwens, nooit tevreden met een zesje. 'Ik kwam gemakkelijk op een hoog niveau, in sport en in mijn studie. Maar dan doe ik er altijd nog een schepje bovenop. Als iets misgaat, kan ik ten minste zeggen dat ik er alles aan gedaan heb, niet dat ik was gaan golven.'

Zelfs deze zondagmiddag is gevuld met zaken. 'Hij is er dol op. Ik ken niemand die liever over zaken praat dan Roel', aldus zijn ex-collega bij Tandem, John Losier. Zijn tweede vrouw Ricka laat geen moment blijken dat ze geërgerd is over de laatste onverwachte verstoring van de zondag, hoewel Roel weet dat hij eigenlijk te ver gaat. Vergoelijkend: 'Ze begrijpt het wel, ze komt zelf uit de computerindustrie'.

De voormalige directeur van Tandem Computers en voormalige tweede man bij Compaq is vandaag ten minste niet op een ander continent, maar thuis, waar hij trouwens opnieuw de baas is, puberende zoons of niet. Alleen de jongste slaat de dwingende verzoeken van zijn twee meter hoge vader lachend in de wind. Pieper, in versleten spijkerbroek en op afgetrapte Timberlands, zegt met licht-Rotterdamse tongval: 'Nou ja, dat heb ik ook liever dan een jaknikker, weet je niet?'

Hij woont in een kapitale villa op een van de duurste heuvels van Amerika waar de buren net als hij hun fortuin hebben vergaard in de computerindustrie. In het lommerrijke laantje piepen de eekhoorns, staat de Japanse kers in bloei en schijnt een aangenaam warme zon op deze eerste dag van maart. Voor de deur staat een dure zwarte BMW en een buitenformaat terreinwagen.

Een doodgewone Vlaardinger die het schopte tot topbestuurder van Philips. 'Ik was verbaasd over de consistent-positieve reactie in Nederland. Ik had meer scepsis verwacht.' Naar de smaak van Philips is het zelfs allemaal een beetje te veel van het goede, iets dat Pieper in Amerika niet gewend is. 'Hier wordt iedere vorm van publiciteit gewaardeerd. Dat is goed voor het bedrijf.'

Zijn versleten kloffie, het anonieme zondagmiddag-wandelingetje, het is allemaal geen toeval. Het illustreert de boodschap aan zijn toekomstige collega's: hier loopt iemand die het heeft gemaakt door hard te werken. Niets meer, maar vooral niets minder.

'Ik heb natuurlijk niks bijzonders van huis meegekregen. Ik ben niet de vierde generatie van een geslacht van directeuren.'

Op de basisschool blijkt al snel dat Roel niet alleen heel druk is, maar ook heel slim. Herhaaldelijk vragen de leraren of hij niet beter een klas kan overslaan. Om Roel toch bezig te houden, krijgt hij van zijn onderwijzers extra taken. Twee herinnert hij zich nog goed: het rondbrengen van grote kartonnen leerplaten en het bijhouden van de schoolkas. 'Ik denk dat dat heel vormend voor mij is geweest. Ik kreeg verantwoordelijkheid en vertrouwen.'

Later koopt vader Jan Pieper voor vierhonderd gulden een bootje, dat hij zelf opknapt, en leert zijn zoon zeilen op het Brielse meer. Er volgt een tweede zeilboot waarmee wedstrijden werden gevaren, een Vrijheid met de naam Favonius. Zijn moeder: 'Na een tijdje vond Roel dat zijn vader te langzaam startte. Hij stelde voor om te ruilen: zijn vader fokkenist, hij aan het roer. Ze wonnen de wedstrijd en sindsdien was Roel stuurman.'

'Als je met zeilen niet goed start, kun je het verder wel laten', zegt Pieper 'Mijn vader had helemaal geen gevoel voor winnen. Dat vond hij maar niks.' De zoon daarentegen doet niets liever. 'Dan geniet ik nu eenmaal meer.' Roel kan niet voor de lol zeilen, meent zijn vrouw Ricka. 'Zelfs van een rustig tochtje maakt hij een wedstrijd.'

Van zijn vader leert hij wel een andere les: klaar te staan voor anderen. 'Pa Pieper' was een begrip in de buurt. Hij hielp Roels vriendjes met het opvoeren van hun brommers en neemt ze mee uit zeilen.

Op zijn vijftiende wordt Pieper gespot door de basketballers van Green Eagles uit Maassluis. Hij wordt prompt center in het eerste team en valt opnieuw op door zijn fanatisme.

'Hij was letterlijk en figuurlijk de center. Hij nam het hele team op sleeptouw', zegt zijn voormalige teamgenoot Hans van Hoorn. Roel verlangde het uiterste van zichzelf - 'soms wist ik niet meer waar ik was' - en eiste dezelfde inzet van zijn teamgenoten. Die vergaven hem zijn uitbarstingen graag. De Green Eagles werd namelijk kampioen.

Op zijn achtiende slaat het noodlot toe. Hij verliest zijn vader en krijgt een zwaar motorongeluk, waarbij hij zijn heup en beide armen breekt. Als hij zijn studie wiskunde en informatica weer oppikt aan de TH Delft, is hij veranderd. 'Het eerste jaar heeft hij niet veel aan zijn studie gedaan', herinnert studiegenoot Martin Meijsen zich. ' Maar nu zet Pieper er de sokken in. Hij sluit een verbond met Meijsen en de twee ontvangen in 1981 de eerste Delftse informatica-bullen, achtien maanden vóór de eerstvolgende jaargenoten. 'We waren altijd aan het werk, ook in de vakanties', zegt Meijsen.

Pieper studeert met Meijsen summa cum laude af. De twee krijgen een aanbieding van het Duitse Software AG en vertrekken naar Darmstadt, waar Meijsen een appartement deelt met het net getrouwde echtpaar Pieper. De computerlistings liggen uitgestald op de eettafel in de keuken. 'Het was duidelijk dat hij wat wilde bereiken.'

Als Roel Pieper bij Software AG begint, liggen alle talenten op hun plaats. De ervaringen uit zijn jeugd zal hij in de jaren die volgen hooguit nog wat bijschaven.

Met dezelfde tomeloze energie die zo typisch was voor zijn basketbalspel doet hij zijn werk. Zonder mokken maakt hij dagen van 18 uur. 'In razend tempo houdt hij een serie besprekingen over talloze onderwerpen, en dan draait hij er zijn hand niet voor om aansluitend een late vlucht naar de andere kant van het land te nemen', zegt Tim Wild, een collega bij Tandem die hem al 15 jaar kent.

Zo'n vliegtuigreis, ook bekend als 'red eye' omdat de passagiers onuitgeslapen arriveren, deren Pieper niet in het minst, herinnert zich de Duitser Marius Abel die Pieper in 1979 leerde kennen bij Software AG. 'Hij sliep al voordat het vliegtuig was opgestegen. Vier uur later werd hij dan wakker, volkomen uitgerust, terwijl ik gesloopt was.'

John Losier, twee jaar geleden door Pieper naar Tandem gehaald als verkoopdirecteur, moet tandendknarsend toegeven dat Roel de enige is die harder kan werken dan hij. 'In 1996 hadden we in Arizona, Barcelona, Thailand en Tokio presentaties georganiseerd over de nieuwe strategie. We deden dat in tien dagen, maar Roel vloog vanuit Thailand tussendoor nog even naar New York voor een analistenbijeenkomst.'

Daarnaast vindt hij tijd om talloze startende bedrijfjes te adviseren. Zo volgt hij het voorbeeld van zijn vader om 'iets terug te doen'. Pieper doet niets zomaar omdat hij het leuk vindt, aldus Eli Zelkha, directeur strategie bij Tandem en nu bij Compaq. 'Wij dachten weleens: ''Waar is hij mee bezig? Al die startende bedrijfjes.'' Maar het is geen toeval. Aan het einde van de rit past alles op zijn plaats. Het dient het grotere doel dat hij voor ogen heeft.'

Gevraagd naar het waarom van deze werkdrift, antwoordt Pieper: 'Het begint denk ik met zinnetjes als: ik wil iets goed doen. Ik wil het juist doen, of zoals het hoort.'' Dat soort woorden.' 'Dat heeft hij van mij', meent zijn moeder. Nog steeds aarzelt ze niet met commentaar als haar iets niet bevalt, zegt de zoon lachend.

'Het maakt niet uit hoe complex of chaotisch iets lijkt, hij brengt het terug tot één helder idee', zegt marketing-directeur Doug Wheeler, die sinds 1985 met Pieper werkt. Als hij heeft bedacht wat hij wil, gaat hij recht en razendsnel op zijn doel af. Wheeler: 'Als je in een bepaalde sector leider wilt worden, is dat de enige manier. Houd je ogen voortdurend op de bal, ga op je doel af.'

Rond 1990 verlaat hij Software AG - 'Ik werd daar gek van de besluiteloosheid' - om te pionieren met het besturingssysteem Unix voor kleinere computers, waarin hij heilig gelooft. Van een softwarelab bij AT & T maakte hij een bedrijf met honderden miljoenen dollars omzet: USL.

Unix slaat aan en Piepers bedrijf kan in 1992 bijna naar de beurs. 'Daarmee hadden we veel geld kunnen verdienen. Zonder problemen. Maar nummer één zat er niet in, want boven ons zaten Microsoft, IBM en Novell.' Dus verkoopt hij zijn bedrijf aan Novell, en vertrekt naar UB Networks.

Keer op keer blijkt hoe belangrijk hij het vindt om als eerste een nieuwe technologie te omarmen, indachtig zijn zeilmotto dat je snel moet starten en anders het varen beter kunt laten. Natuurlijk lukt dat alleen met de winnende technologie, en daarin zit Pieper zelden fout, vindt Tandems hoofd voor communicatietechnologie Marius Abel. 'Hij voelt in zijn vingers wat goede technologie is.'

Als hij begin 1996 het roer in handen krijgt bij het moederbedrijf van UB Networks, Tandem, gooit hij het roer opnieuw radicaal om. Tandem maakt op dat moment grote, betrouwbare computers die werken op Unix. Maar Pieper gelooft dat Microsofts Windows NT de markt gaat overnemen. Als een van de eersten schakelt hij over. Onder zijn leiding verviervoudigt de beurswaarde van Tandem. Per dag verdient hij zes miljoen dollar voor de aandeelhouders.

Bij het kiezen van een nieuwe technologie vertrouwt Pieper naast zijn vakkennis op de mening van zijn medewerkers. 'De meeste managers bereiken de werkvloer niet. Roel trekt juist mensen naar zich toe', zegt Eli Zelkha. Bovendien praat Pieper net zo gemakkelijk met techneuten als met marketeers, net zoals hij in zijn jeugd vaak de schakel was tussen uiteenlopende groepen.

Hij kan ook keihard zijn. 'Als in een vergadering iemand er met zijn hoofd niet bij is, denk ik: slappe lul', aldus Pieper. Vrienden van Pieper hoeven niet op coulance te rekenen, meent Doug Wheeler: 'Als ik niet presteer, zal hij me dat zeggen. Zijn motto is: ''Als je gaat zeilen, moet je je vrienden soms aan de kant laten staan.'' Deze directe benadering herinnert aan de lessen van zijn ouders om ook slecht nieuws op te biechten.

In zijn rechtlijnigheid gaat Pieper weleens op tenen staan, weet Fred van den Bosch, technisch manager bij softwarebedrijf Veritas in Silicon Valley waar Pieper commissaris is. Hij is nu eenmaal geen 'touchy, feely manager', waarvan er in Californië zoveel zijn, zegt Doug Wheeler. Het is de keerzijde van Piepers vermogen om op de grote lijnen te letten.

Hij weet als geen ander dat hij de details moet overlaten aan anderen, zegt Van den Bosch. 'Zijn succes is in heel belangrijke mate gekoppeld aan het verzamelen van uitvoerders van zijn ideeën.'

Als buitenstaander is hij verrast door Piepers snelle succes. 'Hij heeft geweldig goed aanzetten gegeven, hij is heel goed in visie, maar hij heeft nog nooit een visie uitgewerkt tot een succesvol einde.' Bij USL vertrok Pieper na de verkoop aan Novell, waarna USL wegkwijnde. UB Networks bleef een kwakkelende onderneming, en bij Tandem is hij ook alweer weg voordat de fusie met Compaq zich heeft bewezen.

Zijn promotie tot directeur van Tandem in 1996, waarmee hij definitief zijn naam vestigde, kwam voor Pieper zelf ook als een verrassing. 'Het was niet logisch, vanzelfsprekend', zegt hij erover. Ex-collega Tim Wild neemt het voor hem op: 'Onder de omstandigheden nam hij de juiste beslissingen'.

Pieper heeft overwogen om zijn carrière te beëindigen, maar dat werd hem afgeraden door raadgevers zoals Tom Perkins, commissaris bij Tandem en later Compaq. 'Ze zeggen: ''Je bent nog veel te jong'', aldus Pieper. Bovendien schrikt hij ervoor terug om 'uit de lift te stappen'. 'Als ik nu een jaar wat anders ga doen, kom ik nooit meer bij de Sony's en Philipsen van deze wereld. Dan ben je uit de lift.'

Hij kon kiezen uit aanbiedingen van zowat alle computerbedrijven, vooral die met problemen, inclusief Apple en Silicon Graphics. Daarnaast had hij aanbiedingen van consumentenelektronicabedrijven NEC, Siemens en Philips. Voor de verandering was hij toe aan een bedrijf dat niet in doodsnood verkeerde. 'En ik wilde weg uit de monocultuur van de computerindustrie.'

Bij Philips gaat een jongensdroom in vervulling, verklapte hij tegen John Losier. 'Hij vertrouwde me toe dat een topbaan bij Philips voor een Nederlander zoiets is als een topbaan bij bij General Electric voor een Amerikaan. Het hoogste.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.