Protest tegen WOZ loterij zonder nieten

Binnenkort valt de nieuwe WOZ-berekening op de mat. Vier jaar terug leidde dat tot massaal protest. 'Gemeenten goochelen.'..

'Ja, hoor. De eerste meldingen zijn binnen', zegt Hans André de La Porte van de Vereniging Eigen Huis. 'Gewone jaren vijftig-woningen in Amsterdam, die volgens de gemeente vijf ton waard zijn. Terwijl ze de laatste jaren voor vier ton verkocht worden. Tegen zo'n taxatie moet je haast wel in beroep gaan. Want allerlei lokale lasten hangen samen met de taxatiewaarde van je huis.'

Waarmee De La Porte maar wil zeggen dat het circus rondom de wet Waardering Onroerende Zaken (WOZ) weer begonnen is. De vorige taxatieronde, in 1998, leverde het ongekende aantal van 500 duizend bezwaarschriften op. Gemeenten, taxateurs en de belastingrechters, die recht spreken als inwoners er met hun gemeente niet uitkomen, draaiden overuren.

De aanleiding: te hoog getaxeerde woningen, en - direct daarmee samenhangend - te hoge lokale lasten. Want de onroerend zaakbelasting (ozb), een deel van de waterschapsbelastingen en het Eigen Woningforfait (het bedrag dat je bij je inkomen moet optellen als je een eigen huis hebt) worden alle bepaald op grond van de WOZ-waarde van de woning.

Deze drietrapsraket is de achilleshiel van de WOZ-waarde, vermoedt Ton Jacobs, hoofd van de afdeling gemeentefinanciën van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). 'Wie in beroep gaat, maakt kans op een flinke verlaging van de lokale belastingen. Alle drie de heffingen dalen namelijk bij een lagere WOZ-waarde. Dat maakt protesteren aantrekkelijk, temeer daar er vrijwel geen kosten aan verbonden zijn. Het is voor de burger een loterij zonder nieten.'

Zo niet voor de gemeenten. Die moeten de enorme stroom aan bezwaarschriften stuk voor stuk afhandelen. Dat kost tijd en geld, terwijl Den Haag er met de kluif vandoorgaat. 'De centrale overheid is de grote winnaar', zegt Jacobs. Wij handelen alle bezwaarschriften af, terwijl de belastingdienst er via het eigen woningforfait flink op vooruit gaat.'

Ook de Waarderingskamer, die volgens haar eigen briefpapier 'het vertrouwen in de adequate uitvoering van de Wet WOZ bevordert', rekent op een dikke stroom bezwaarschriften. En dat terwijl de taxaties, geïnspireerd door de massale protesten in de vorige ronde, aanmerkelijk beter en preciezer zijn dan vorige keer.

Jan Gieskes, secretaris van de Waarderingskamer, denkt dat er nu om andere redenen geprotesteerd wordt. 'Wij verwachten dat veel mensen schrikken van de waarde van hun woning. Die is namelijk tussen 1999 en het huidige ijkjaar 2003 enorm gestegen. Veel meer dan de meeste mensen in de gaten hebben.'

Die gewaarwording - mijn huis is veel duurder geworden en dus moet ik meer betalen - lokt bezwaarprocedures uit, vermoedt Gieskes. Deze redenering is wellicht niet geheel terecht, omdat gemeenten hun belastingtarieven verlaagd hebben om te voorkomen dat de lokale lasten van haar inwoners net zoveel zouden stijgen als de WOZ-waarde.

Per saldo, vermoedt de La Porte van de VEH, betaalt een gemiddeld gezin met een koopwoning volgend jaar zo'n tweehonderd euro meer dan in 2004. Daar zit de pijn voor de belangenvereniging van huizenbezitters. 'Gemeenten goochelen met getallen om te verhullen dat het totaalbedrag aan lokale lasten fors stijgt', zegt de La Porte. 'Maar onderaan de streep is het bij veel gemeenten elk jaar weer prijs.'

Vandaar dat de VEH haar leden aanspoort om te protesteren tegen de nieuwe WOZ-waarde. Om dat te vergemakkelijken heeft de VEH een website gelanceerd waar mensen de WOZ-waarde van huizenbezitters in hun direct omgeving kunnen opzoeken, om zo te achterhalen of zij te veel betalen.

'Het kan dat een hele straat te hoog getaxeerd is' zegt de La Porte. 'Die mensen moeten stuk voor stuk in beroep, omdat het individuele beschikkingen zijn. Wij helpen ze met het opstellen van een standaardbrief, zodat ze allemaal even sterk staan.'

Aanknopingspunten voor een bezwaarschrift zijn eenvoudig te achterhalen. Naast het gelijkheidsbeginsel ('vergelijkbare huizen in dezelfde buurt zijn ongeveer hetzelfde waard'), betreft het een standaardlijstje dat elke woningtaxateur uit zijn hoofd kent. Klopt de grootte van de woning die de gemeente hanteert? Is er bodemverontreiniging, asbest of zijn er ondergrondse opslagtanks? Hoe is het onderhoud van de woning? Is er uitgebouwd?

Al dit soort punten kan behulpzaam zijn bij het formuleren van een bezwaarschrift. Dat moet in eerste instantie bij de gemeente worden ingediend, die er voor kan kiezen een hertaxatie te laten uitvoeren - op kosten van de gemeente. Is er dan nog een verschil van inzicht, dan kunnen inwoners bij de belastingrechter in beroep tegen de WOZ-taxatie.

Voorwaarde voor een succesvol beroep is wel dat er een flink verschil zit tussen de eerste taxatie en de eventuele bijstelling. Minstens 5 procent bij woningen tot twee ton, en minimaal 10 duizend euro bij duurdere woningen. Zo probeert de overheid de verwachte stroom protesten bij voorbaat in de dammen.

Gemeenten lijken daarvoor zelf ook een foefje gevonden te hebben. Uit de gegevens die zij hebben doorgegegven aan de Waarderingskamer blijkt namelijk dat zij de prijsontwikkeling van de woningen gemiddeld nogal behoedzaam inschatten. Volgens de dertig grootste gemeenten stegen de woningprijzen binnen hun stadsgrenzen bijna 50 procent tussen 1 januari 1999 en 1 januari 2003. In werkelijkheid lag deze stijging ruim 5 procent hoger, blijkt uit berekeningen die onderzoeksbureau ABF-research op verzoek van de Volkskrant uitvoerde, op grond van gegevens van het Kadaster.

Het voordeel van het onderschatten van de woningprijsontwikkeling is dat mensen moeilijker in beroep kunnen gaan tegen de WOZ-waarde, terwijl de gemeente (door hogere tarieven) hun inkomsten toch wel binnenkrijgen.

De grote discrepantie tussen werkelijke en opgegeven prijsstijgingen in gemeenten als Delft (18 procent verschil), Almere en Den Bosch (12 procent verschil) en Utrecht (11 procent) lijkt in die richting te wijzen. Groningen (waar de prijzen volgens de gemeente 7 procent meer stegen dan in werkelijkheid) zit juist aan de andere kant van het spectrum.

'Als de verschillen te groot zijn, gaan wij hard optreden', zegt Jan Gieskes van de Waarderingskamer. 'Wij willen juist dat de WOZ-waarden zoveel mogelijk overeenkomen met de werkelijke marktprijzen, om eerlijk en transparant te zijn. Er zijn zelfs banken die een WOZ-taxatie accepteren bij het aanvragen van een lening. Die moet dus gewoon kloppen.'

De gemeenten zijn zich vooralsnog van geen kwaad bewust. Woordvoerders van Almere en Groningen verzekeren dat de taxaties netjes zijn verlopen, en verwachten niet meer of minder bezwaarschriften dan tijdens de vorige rumoerige WOZ-ronde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden