ProRail blijft kiezen voor laagste bieder; aannemers woedend

ProRail heeft zich de woede van baanwerkers en spooraannemers op de hals gehaald door het onderhoudswerk voor het spoor rond Amersfoort opnieuw aan de laagste bieder te gunnen. Dit blijkt uit gesprekken met betrokkenen en documenten in bezit van de Volkskrant.

Beeld anp

In april stond ProRail op het punt om het spooronderhoud rond Amersfoort voor vijf jaar te gunnen aan Strukton Rail, dat voor 21 miljoen euro had ingetekend. Omdat ProRail meende voor zo'n laag bedrag niet de vereiste kwaliteit te krijgen, brak het de aanbestedingsprocedure af. De nieuwe aanbesteding is gewonnen door Asset Rail, dat voor 14 miljoen euro intekende. Dat bedrag stond aanvankelijk ook op de website van ProRail. Na vragen over de aanbesteding heeft het bedrijf dit cijfer aangepast tot 20,8 miljoen.

Concessie
'We hebben de cijfers aangepast omdat iedere aannemer die de concessie zou hebben gekregen, 7 miljoen euro extra zou hebben ontvangen voor achterstallig onderhoud', zegt directeur assetmanagement Bart Smolders. Hij is bij ProRail verantwoordelijk voor de aanbesteding van het spooronderhoud rond Amersfoort.
De verklaringen van Smolders stroken niet met de informatie die andere intekenaars op de concessie van de spoorbeheerder hebben gekregen. Asset Rail heeft 1,3 miljoen euro geoffreerd om het achterstallig onderhoud aan het spoor rond Amersfoort weg te werken.

Bronnen rond ProRail achten het onmogelijk om de klus voor dat geld te klaren. 'Het is geen kwestie van het spoor met een doekje oppoetsen. Er moeten tweeduizend grotere en kleinere reparaties worden uitgevoerd.'

De miljoenen die ProRail aan het aanbestedingsbedrag heeft toegevoegd, bestaan volgens ingewijden uit bonussen die Asset Rail bij goede prestaties kan verdienen. Het komt in praktijk zelden voor dat aannemers alle bonussen krijgen uitgekeerd.

Geld steken in het spooronderhoud is cruciaal voor de veiligheid. In mei uitten spoormonteurs hun zorgen over de staat van het onderhoud. Zo zouden bouten met haarscheurtjes bewust niet worden vervangen om kosten te besparen. Bij Eefde heeft een spoorbrug zelfs weken 'los' gelegen, omdat monteurs te weinig tijd hadden een onderhoudsklus te voltooien.

Beroering
De gang van zaken rond de aanbesteding aan Asset Rail heeft tot grote beroering geleid onder de spooraannemers en de vakbonden. Beide waarschuwen al langer voor de negatieve prijsspiraal die ProRail op gang heeft gebracht. ProRail zou zich bij aanbestedingen zo sterk door de laagste prijs laten leiden dat aannemers zich gedwongen voelen beneden de kostprijs te bieden op spooronderhoud.
Spooraannemers kunnen zich niet aan de prijzenslag onttrekken. ProRail is de enige aanbieder van treinspooronderhoud in Nederland. De sector hoopte dat de nieuwe aanbesteding van het spooronderhoud rond Amersfoort de kentering zou inluiden. ProRail erkende in april dat de kwaliteit en de veiligheid op het spoor in het geding komen als deze race to the bottom wordt voortgezet.

Smolders zegt dat de toekenning van het onderhoud rond Amersfoort nu wel op kwaliteit is geschied. Hij voegt eraan toe dat het contract met Asset Rail de spoorbeheerder 30 procent meer kost dan de mislukte aanbesteding van dit voorjaar. Dit laatste strookt niet met de cijfers die zijn verstrekt aan de partijen die hadden ingetekend op het contract. Verder valt op dat het contract met Asset Rail slechts 25 tot 40 procent kost van wat ProRail nu betaalt voor het spooronderhoud rond Amersfoort.

Rapportcijfers
Dat Asset Rail zo goedkoop toch goede kwaliteit zou kunnen leveren, wordt binnen de sector betwijfeld. Smolders: 'Asset Rail is door een innovatieve manier van preventief onderhoud in staat goedkoper te werken.' Uit vertrouwelijke rapportcijfers die ProRail de spooraannemers heeft gegeven over het vierde kwartaal van 2011 - in bezit van de Volkskrant - blijkt niet dat Asset Rail significant beter presteert.

'ProRail zou alle aanbestedingen van spooronderhoud een jaar moeten stilleggen en de tijd gebruiken om het inkoopbeleid tegen het licht te houden', zegt bestuurder Egon Groen van FNV Spoor. Hij bracht de kwestie aan het rollen. Als gevolg van de prijzenslag in het spooronderhoud zijn al vele honderden baanwerkers ontslagen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden