'Problemen zijn alleen maar groter geworden'

Is de crisis tot nu toe mee- of tegengevallen?..

Sweder van Wijnbergen, hoogleraar economie: ‘De recessie is ongeveer zo diep geweest als ik had verwacht. Maar de werkgelegenheid is veel minder in elkaar gezakt. Hoe dat komt, weten we eigenlijk nog niet precies. Het is normaal dat de werkloosheid een half jaar na het uitbreken van de crisis snel oploopt. In Europa is dat niet gebeurd. De Amerikaanse economie heeft precies gedaan wat de mensen voorspelden. De recessie verloopt daar via gangbare patronen.’Kees de Kort, analist bij AFS Capital: ‘De crisis is nog in volle gang. De overheden en centrale banken hebben alles, maar dan ook alles uit de kast gehaald om de economie overeind te houden. Dat heeft geholpen, maar onderliggend is er niets veranderd. De problemen zijn alleen maar groter geworden. De schulden zijn alleen maar toegenomen, en eens moeten we daarvoor de prijs betalen in de vorm van minder welvaart. ’

‘Die lagere werkloosheid is natuurlijk schijn. De zzp’ers die nu zonder werk zitten of met veel minder werk, zie je niet terug in de cijfers, maar neem van mij aan dat die het zwaar hebben. Het gaat om honderdduizenden mensen, die door de recessie minder te besteden hebben.’

Wordt het een V- of een W-vormige recessie?

Van Wijnbergen: ‘Dat vind ik een onzinnige discussie. Sommige dingen kun je echt niet voorspellen. De W is zelden voorgekomen en als hij wel voorkwam, dan kwam het doordat de overheden een te agressief bezuinigingsbeleid voerden. Het risico bestaat ze dat dat weer gaan doen, maar ik verwacht het niet. Frankrijk en Duitsland gaan het zeker niet doen. Obama ook niet. Nederland is wel onvoorspelbaar.’

De Kort: ‘De autoriteiten en veel economen denken dat we te maken hebben met een klassieke Keynesiaanse vraaguitval, die je kan opvangen met hogere overheidsuitgaven. Mijn stelling is dat daar nog iets voor ligt: een schuldenprobleem. Dat moet nog steeds opgelost worden.’

Welke ontwikkeling wordt in 2010 cruciaal?

Van Wijnbergen: ‘Ik denk dat de wereldhandel zich verder zal herstellen. In de VS is de stijging van de werkloosheid gestopt. De economie zal daar weer gaan groeien en de wereldeconomie aanzwengelen.Vooralsnog wijst alles erop dat het gaat meevallen. Over de overheidsschulden hoeven we ons echt geen zorgen te maken. In Nederlands is de schuld daarvoor nog te laag.’

De Kort: ‘Het risicobesef is terug, daardoor gaat de rente omhoog, als schulden geherfinancierd moeten worden. Dat zal de economie een nekslag toebrengen. Dan krijgen we nog grotere problemen dan we al hebben.’

Wat is de grootste fout die de overheid kan maken?

Van Wijnbergen: ‘Nu op de rem trappen. Maar ik verwacht niet dat ze dat doen. De centrale banken zullen ook niet ineens de geldkraan dichtdraaien. Jean-Claude Trichet, de president van de ECB, doet het gewoon goed. Dat is een van de weinige personen die niets te verwijten valt.’

De Kort: ‘De vraag is of de overheid nog veel kan doen. De rente is al verlaagd naar 0 procent. Dat kan niet lager. De begrotingstekorten zijn al geëxplodeerd en alle leningen zijn al gegarandeerd. Minister Bos kan nog een keer 50 miljard in de economie pompen, maar wie gaat dat financieren? Als de overheid niets meer doet, dan belandt de economie in een dubbele dip, een W. ’

Pieter Klok

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden