Column Frank Kalshoven

Prima zo’n boete bij discriminatie op de arbeidsmarkt, al kun je je afvragen waarom die zo laag is

Staatssecretaris Tamara van Ark (Sociale Zaken) kondigde deze week de discriminatieboete aan. Werkgevers die discrimineren bij werving en selectie kunnen eerst een waarschuwing tegemoet zien en krijgen bij herhaling een boete opgelegd van 4.500 euro per geval. Prima plan toch?

Ja, natuurlijk is het prima om discriminatie op de arbeidsmarkt steviger aan te pakken. Prima zo’n boete, al kun je je afvragen waarom die zo laag is.

Maar wie gaat opsporen en handhaven? Daar is de Arbeidsinspectie voor. En over deze organisatie moeten we eens nadenken, vooral in vergelijking met andere toezichthouders, bijvoorbeeld die in de financiële sector. De korte samenvatting: de Arbeidsinspectie moet een paar maten groter groeien.

Laten we de vraag eens populistisch stellen. Wat is belangrijker, ons geld of onze mensen? Waarom is het toezicht op ons geld dan zoveel steviger georganiseerd, beter gefinancierd en onafhankelijker dan ons toezicht op werkenden?

Voor toezicht op de euro’s hebben we zowel de Autoriteit Financiële Markten (AFM) als De Nederlandsche Bank (DNB), en eigenlijk moet je de hele accountantssector ook rekenen bij de toezichthouders. AFM en DNB zijn onafhankelijke organisaties. De sectoren waarop toezicht wordt gehouden (banken, verzekeraars, pensioenfondsen, bijvoorbeeld) moeten financieel bijdragen aan het toezicht, en uiteraard hun eigen accountantskosten betalen. Toezicht op onze euro’s is een stevige aangelegenheid, waarmee niet is gezegd dat er nooit wat fout gaat natuurlijk – maar dat is nu het punt niet.

Hoe doen we dat met mensen die werken? Dat nemen we aanmerkelijk minder serieus. De Arbeidsinspectie is geen onafhankelijke autoriteit maar onderdeel van het ministerie van Sociale Zaken. In het laatst gepubliceerde jaarverslag staat dat in 2018 dik 100 miljoen euro beschikbaar was, en dat is dus belastinggeld. Bij regeerakkoord, eerlijk is eerlijk, is afgesproken het budget fors te verhogen.

Maar dat jaarverslag laat ook zien hoe deplorabel de toestand eigenlijk is. Vanwege de aankondiging van de discriminatieboete was ik nieuwsgierig naar het aantal door de Inspectie opgelegde boetes. Wat staat er? Dat de Inspectie in 2018 2.035 boetebeschikkingen heeft verzonden. Dit is een daling met 863 zaken ten opzichte van 2017. ‘Dit komt vooral doordat het aandeel inspecties naar aanleiding van een arbeidsongeval verder toeneemt. Dit zijn vaak intensieve en tijdrovende inspecties. Het resulteert in een lager aantal inspecties op het terrein van gezond en veilig wat doorwerkt in het aantal op te leggen boetes.’

Werkgevers die graag willen discrimineren hoeven zich dus weinig zorgen te maken over hun pakkans. Want die zal niet veel van nul verschillen. In het jaarverslag staat dat er in 2023 ‘structureel 0,5 miljoen euro wordt vrijgemaakt voor de handhaving van arbeidsdiscriminatie’. Waar handhaving staat zal de inspectie bestrijding bedoelen, maar dat ter zijde. Geen handhaving? Dan is het aankondigen van zo’n boete niet meer dan symboolpolitiek.

We zouden er verstandig aan doen opnieuw na te denken over toezicht op de arbeidsmarkt. Waarom is dat toezicht niet onafhankelijk georganiseerd? Waarom betalen werkgevers de rekening niet, in elk geval deels? Hoeveel capaciteit heeft zo’n inspectie eigenlijk echt nodig om de regels op de arbeidsmarkt te handhaven? De lijst onderwerpen waarmee de Inspectie zich bezighoudt is echt indrukwekkend. En als we dan toch aan het nadenken zijn: welke regels kunnen wel weg omdat we het de moeite niet waard vinden ze te handhaven?

Boete bij discriminatie? Duimpje omhoog! Pakkans bijna nul? Duimpje omlaag. Dat is simpel. De hamvraag is: wie pakt de handschoen op om echt na te denken over handhaving op de arbeidsmarkt?

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? Email: frank@argumentenfabriek.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden